फोटो सौजन्य- istock
वाल्मिकी रामायणातील कथेनुसार माता सीतेने आपला सासरा राजा दशरथ यांचे पिंडदान केले होते. देवी सीतेने बिहारमधील गया येथे फाल्गु नदीच्या काठावर राजा दशरथ यांचे पिंडदान केले. पिंड दानाच्या वेळी माता सीतेने फाल्गु नदी, तिथे उपस्थित असलेली गाय, केतकीची फुले आणि वटवृक्ष पिंडदानाचे साक्षीदार बनवले होते, परंतु यापैकी तीन साक्षीदार खोटे बोलले परंतु राजा दशरथाने पिंडदान केल्याचे सत्य फक्त एकाने मान्य केले. खोटे बोलणाऱ्या साक्षीदारांना माता सीतेने भयंकर शाप दिला, ज्याचा पुरावा कलियुगातही पाहायला मिळतो. सीताजींनी त्यांचे सासरे राजा दशरथ यांचे पिंडदान कसे केले ते सविस्तर जाणून घेऊया.
श्री राम, लक्ष्मण आणि सीता राजा दशरथाचे श्राद्ध करण्यासाठी गया येथे गेले होते
जेव्हा श्री राम, लक्ष्मणजी आणि देवी सीता वनवासासाठी गेले होते. रामजीपासून विभक्त झाल्यामुळे राजा दशरथचा मृत्यू झाला. श्रीराम, लक्ष्मण आणि देवी सीता यांना याची माहिती मिळाल्यावर पितृपक्षाच्या वेळी तिन्ही राजे दशरथाचे श्राद्ध करण्यासाठी बिहार, गया येथे असलेल्या फाल्गु नदीवर पोहोचले. फाल्गु नदीच्या काठावर आल्यानंतर श्री राम आणि लक्ष्मण श्राद्धासाठी आवश्यक असलेल्या काही वस्तू गोळा करण्यासाठी शहरात गेले. तर माता सीता त्यांच्या परतीची वाट पाहू लागली. बराच वेळ झाला तरी श्री राम आणि लक्ष्मणजी परत आले नाहीत.
हेदेखील वाचा- इंदिरा एकादशीचे व्रत केल्यास मिळेल दुहेरी लाभ, जाणून घ्या खास पद्धत
राजा दशरथाच्या आत्म्याने सीताजींकडे पिंड दान मागितले
पिंडदान करण्याची शुभ वेळ जवळ आली होती. दुसरीकडे माता सीता फाल्गु नदीच्या काठावर बसून प्रभू श्री राम आणि लक्ष्मणजींच्या परतीची वाट पाहत होती. माता सीतेला किनाऱ्यावर एकटी बसलेली पाहून दशरथ राजाचा आत्मा सीताजींकडे आला आणि त्यांना पिंडदान करण्यास सांगितले. माता सीता म्हणाली की ती सून असून मुलगा असून पिंडदान कसे करू शकते? माता सीतेच्या प्रश्नाला उत्तर देताना राजा दशरथ म्हणाले – “हे सीता! मी यमलोकातून आलो आहे. तेथे केलेल्या नियमानुसार कन्या आणि सून सुद्धा पिंडदान करू शकतात कारण त्याही कुळातीलच आहेत. पिंडदानाची वेळ निघून गेल्यास माझा आत्मा मुक्त होणार नाही, म्हणून कृपया माझे पिंडदान लवकर करा.”
माता सीतेने आपले सासरे राजा दशरथ यांचे पिंडदान केले
सासरा राजा दशरथ यांचे म्हणणे ऐकून माता सीतेने दशरथाचे पिंड दान करण्याचे मान्य केले. फाल्गु नदीच्या काठावर बसून माता सीतेने मंत्रोच्चार करताना आपला पूर्वज राजा दशरथ यांना पिंडदान अर्पण केले. पिंडदानाच्या वेळी माता सीतेने पिंडदानाचे साक्षीदार म्हणून फाल्गु नदी, गाय, केतकीचे फूल आणि वटवृक्ष बनवले. माता सीतेने शुभ मुहूर्तावर राजा दशरथाचे पिंडदान करताच त्यांच्या आत्म्याला मोक्ष प्राप्त झाला.
हेदेखील वाचा- मूलांक 4 असलेल्या लोकांचा आजचा दिवस कसा असेल ते जाणून घेऊया
पिंड दान पाहिले पण तरीही खोटे बोलले
काही काळानंतर, जेव्हा श्री राम, लक्ष्मण आणि सीताजी परत आले, तेव्हा सीताजींनी त्यांना राजा दशरथाचा आत्मा पृथ्वीवर येण्याची घटना सांगितली. सीताजींकडून हा संपूर्ण प्रसंग ऐकून श्रीराम आणि लक्ष्मण यांना फार आश्चर्य वाटले. माता सीतेला भगवान श्री राम आणि लक्ष्मणजींच्या आश्चर्याचे कारण समजले, म्हणून तिने फाल्गु नदी, गाय, वटवृक्ष आणि केतकी फूल यांना बोलावले आणि त्यांना साक्ष देण्यास सांगितले. सीताजींनी या चौघांना पिंड दानाची संपूर्ण घटना श्रीरामाला सांगण्यास सांगितले आणि कोणत्या परिस्थितीत राजा दशरथाला पिंडदान द्यावे लागले, पण नंतर एक विचित्र घटना घडली जी कलियुगाशी कायमची जोडली गेली. खरे तर चार साक्षीदारांपैकी तीन साक्षीदारांनी त्यांना याबाबत काहीही माहिती नसल्याचे खोटे सांगितले.
माता सीतेने तीन साक्षीदारांना शाप दिला आणि एकाला आशीर्वाद दिला
फाल्गु नदी, गाय आणि केतकी फूल यांनी खोटे बोलले की त्यांना राजा दशरथाच्या पिंड दानाबद्दल काहीच माहिती नाही, तर वटवृक्षाने सत्य सांगितले की माता सीतेने त्यांचे पिंडदान राजा दशरथाच्या आत्म्याच्या सांगण्यावरून केले होते. वटवृक्षाच्या तोंडून सत्य ऐकून माता सीतेला खूप आनंद झाला, तर इतर तीन साक्षीदारांच्या खोटेपणाने माता सीता खूप संतापली. माता सीतेला दुःखाबरोबरच रागही येत होता, म्हणून तिने खोटे बोलणाऱ्या तीन साक्षीदारांना शाप दिला.
माता सीतेच्या शापाचा परिणाम कलियुगातही दिसून येतो
माता सीतेने रागावून फाल्गु नदी, गाय आणि केतकी फुलाला शाप दिला. सीताजींनी फाल्गु नदीला शाप दिला की तिचे पाणी सुकून ती निर्जल होईल. गाय शुद्ध असूनही मानवी कचरा खाण्याचा शाप देऊन केतकीच्या फुलाला शाप दिला होता, त्यामुळे कोणत्याही देवतेच्या पूजेत केतकीचे फूल अर्पण केले जात नाही. सत्य बोलणाऱ्या वटवृक्षाला माता सीतेने दीर्घायुष्याचा आशीर्वाद दिला. माता सीतेने दिलेल्या शाप आणि वरदानाचा परिणाम कलियुगातही दिसून येतो. फाल्गु नदी निर्जल आहे. या नदीच्या वाळूने पिंडा दान केले जाते. पूजनीय असूनही आज गायीला गवत खाण्यास भाग पाडले जाते आणि पूजेत केतकीचे फूल अर्पण केले जात नाही. त्याच बरोबर वटवृक्षाचे आयुष्य खूप जास्त असते. या तिघांना पाहून कलियुगातील प्रत्येक मानवाने हा धडा घेतला पाहिजे की, कोणत्याही घटनेचा साक्षीदार होऊन खोटे बोलू नये.
