फोटो सौजन्य- pinterest
अंगणात झाडे लावणे हा घराचे वातावरण सुधारण्याचा एक सोपा मार्ग होता. तुळशीचे धार्मिक महत्त्व हे तिच्या विशेष स्थानाचे एक कारण निश्चितच होते, पण तिचे औषधी गुणधर्म आणि तिच्या देखभालीशी संबंधित दैनंदिन विधी देखील महत्त्वाचे होते. यामुळेच तुळशी चौरा केवळ एक पूजास्थानच नव्हे, तर जुन्या घरांच्या जीवनशैलीचा एक भाग बनला.
या ठिकाणी तुळशीचे रोप लावल्याने त्याला पुरेसा प्रकाश मिळत असे आणि घरातील लोकांना त्याची काळजी घेणे सोपे जात असे. सकाळी तुळशीच्या रोपाला पाणी घालणे आणि आजूबाजूचा परिसर स्वच्छ करणे हा एक रोजचा नित्यक्रम होता. या साध्या नित्यक्रमाचा आणखी एक फायदा असा होता की घराचे अंगण स्वच्छ राहत असे. याचा अर्थ असा की स्वच्छतेची सवय धार्मिक परंपरेतही समाविष्ट झाली.
तुळस ही एक सुगंधी वनस्पती असून, तिच्या पानांमधील नैसर्गिक तेलांना एक विशिष्ट सुगंध असतो. या वनस्पतीच्या सान्निध्यात ताजेपणाची एक वेगळीच भावना निर्माण होते. घरात झाडे लावल्याने अधिक हिरवेगार वातावरण निर्माण होण्यास आणि निसर्गाशी नाते जोडण्यास मदत होते. पूर्वी जेव्हा घरांमध्ये नैसर्गिक हवा खेळती राहण्याची अधिक सोय होती, तेव्हा अंगणातील झाडे त्या पर्यावरणाचा एक महत्त्वाचा भाग होती.
तुळशीला तिच्या तीव्र सुगंधामुळे आणि काही नैसर्गिक घटकांच्या उपस्थितीमुळे फार पूर्वीपासून कीटकनाशक वनस्पती मानले जाते. प्राचीन काळी, आजच्यासारखी अनेक आधुनिक डास आणि इतर कीटकनाशके उपलब्ध नव्हती. त्यामुळे, घराभोवती तुळशीसह सुगंधी वनस्पती ठेवणे ही एक सामान्य प्रथा होती. केवळ तुळशीचे रोप डासांपासून पूर्ण संरक्षण देऊ शकत नाही. पावसाळ्यात घर स्वच्छ ठेवणे आणि पाणी साचू न देणे हे अधिकच महत्त्वाचे ठरते.
भारतीय घरगुती परंपरांमध्ये तुळशीचा वापर फार पूर्वीपासून केला जात आहे. आजही अनेक घरांमध्ये चहा किंवा काढ्यामध्ये तुळशीची पाने घालण्याची प्रथा आहे. ऋतू बदलताना, लोक घसादुखी आणि सर्दी यांसारख्या सामान्य आजारांवर घरगुती उपाय म्हणून तिचा वापर करतात. याचा अर्थ असा नाही की तुळस प्रत्येक आजारावर रामबाण उपाय आहे.
हिंदू धर्मात तुळशीला एक पवित्र वनस्पती मानले जाते. भगवान विष्णूच्या पूजेमध्ये तुळशीच्या पानांना विशेष महत्त्व दिले जाते. याच कारणामुळे घरात तुळस ठेवणे शुभ मानले जात असे आणि तिची नियमित पूजा करण्याची परंपरा पुढे चालू राहिली. हा धार्मिक संबंध कदाचित तुळशीला इतर वनस्पतींमध्ये एक विशेष स्थान मिळण्याचे प्रमुख कारण आहे. अंगणामुळे ती घराचे प्रतीक बनली.
आजकाल घरे लहान झाली आहेत आणि अंगणांची जागा बाल्कनी किंवा गच्चीने घेतली आहे. तरीही, अनेक घरांमध्ये तुळशीचे रोप अजूनही दिसते. फरक एवढाच आहे की, आता धार्मिक भावनेसोबतच घरात वनस्पतींचा समावेश करण्याच्या आधुनिक दृष्टिकोनाचीही भर पडली आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
.png "Videos"){kind=small}
