Navaratri 2026: पदव्युत्तर शिक्षण घेतलं, पण निवडली शेतीची वाट! साक्षी मुरवदे यांचा ‘फार्म स्कूल’चा अनोखा प्रयोग

Navaratri 2026: आजवर सुमारे ९०० ते १००० जणांना प्रशिक्षण देण्यात आले असून, त्यापैकी सुमारे १५० जणांनी प्रत्यक्ष शेतीपूरक व्यवसाय सुरू केले आहेत. महिला आणि युवकांनी कृषी क्षेत्राकडे केवळ रोजगाराचे साधन म्हणून नव्हे, तर स्वतःच्या पायावर उभे राहण्याची संधी म्हणून पाहावे, यासाठीही त्या प्रयत्नशील आहेत.

• शेतीच्या शाश्वत उद्याची ‘साक्षी’दार
• मातीच्या ओढीतून घडली उद्योजकतेची नवी वाट
• आजवर सुमारे ९०० ते १००० जणांना देण्यात आले प्रशिक्षण 

सुनयना सोनवणे / Navaratri 2026: उच्च शिक्षणानंतर सुरक्षित करिअरची वाट निवडण्याऐवजी तिने शेतीशी जोडलेली आपली नाळ जपली. मूळच्या नगर जिल्ह्यातील कुरुंद गावच्या असलेल्या साक्षी मुरवदे यांनी पुणे विद्यापीठातून संख्याशास्त्र विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेतले. मात्र, दोन-अडीच एकर शेती आणि दुग्ध व्यवसायाच्या माध्यमातून संसाराचा गाडा चालवणाऱ्या आई-वडिलांचे कष्ट त्यांनी जवळून पाहिले. शेतीत केवळ उत्पादन घेऊन भागत नाही, तर त्यातून शाश्वत उत्पन्न (Navarashtra Navdurga) मिळणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे, याची जाणीव त्यांना झाली. याच विचारातून कृषी व्यवसायांना नवी दिशा देणाऱ्या ‘फार्म स्कूल’ची सुरुवात झाली.

कृषी व्यवसाय शिकवताना केवळ पुस्तकी ज्ञानावर भर न देता प्रत्यक्ष व्यवसायाच्या ठिकाणी प्रशिक्षण देणे, ही फार्म स्कूलची वैशिष्ट्यपूर्ण पद्धत. मशरूम शेती, मधमाशीपालन, मोतीपालन, गांडूळ खत, केशर शेती अशा विविध व्यवसायांचे प्रशिक्षण दिल्यानंतरही साक्षींची जबाबदारी संपत नाही. व्यवसाय सुरू करताना येणाऱ्या अडचणींसाठी एक ते दोन वर्षे मार्गदर्शन आणि उत्पादनाला योग्य दर मिळावा यासाठी बाजारपेठ जोडणीची मदतही केली जाते. कारण त्यांच्या मते, उत्पादन घेणे ही सुरुवात; त्या उत्पादनातून टिकाऊ उत्पन्न मिळवणे, हे खरे यश!

नशिबाने हिरावली ऐकण्याची क्षमता, पण जिद्दीने दिली नवी ओळख! भरतनाट्यम नृत्यांगनेचा प्रेरणादायी प्रवास

आजवर सुमारे ९०० ते १००० जणांना प्रशिक्षण देण्यात आले असून, त्यापैकी सुमारे १५० जणांनी प्रत्यक्ष शेतीपूरक व्यवसाय सुरू केले आहेत. महिला आणि युवकांनी कृषी क्षेत्राकडे केवळ रोजगाराचे साधन म्हणून नव्हे, तर स्वतःच्या पायावर उभे राहण्याची संधी म्हणून पाहावे, यासाठीही त्या प्रयत्नशील आहेत.

ग्रामीण भागापुरता मर्यादित न राहता शहरातील गॅलरी आणि गच्चीवर भाजीपाला पिकवण्याच्या शहरी शेतीकडेही त्यांची वाटचाल सुरू आहे. घरच्या घरी भाजीपाला पिकवण्यापासून कृषी उद्योजकतेपर्यंत शेतीशी नाते जोडण्याच्या विविध संधी उपलब्ध करून देण्याचा त्यांचा प्रयत्न आहे. कृषी क्षेत्रातील या कार्यासाठी साक्षी यांना २०२५-२६ या वर्षाची ‘शरद पवार इन्स्पायर फेलोशिप (कृषी)’ मिळाली आहे.

संख्याशास्त्राने त्यांना आकड्यांची भाषा शिकवली; पण मातीने त्या आकड्यांमागचे कष्ट, स्वप्ने आणि माणसं समजून घ्यायला शिकवलं. स्वतःच्या प्रगतीसोबत इतरांच्याही हातांना आर्थिक बळ मिळावे, या ध्यासातून साक्षींचा प्रवास सुरू आहे. त्यांच्या दृष्टीने शेतीकडे वळणे म्हणजे मागे जाणे नव्हे, तर शेतीला शाश्वत भविष्याकडे नेण्याची नवी वाट निर्माण करणे आहे.

Prapti Redkar: स्त्रीशक्ती म्हणजे नेमकं काय? प्राप्ती रेडकरने सांगितला स्वाभिमान आणि आत्मविश्वासाचा अर्थ