
Costa Rica stone spheres mystery Mysterious giant stone balls Costa Rica
मध्य अमेरिकेतील निसर्गरम्य आणि नयनरम्य कोस्टा रिका हा देश आपल्या निसर्गसौंदर्यासाठी जितका प्रसिद्ध आहे, तितकाच तो एका अद्भूत आणि अवाक करणाऱ्या रहस्यासाठी जगभरात ओळखला जातो. (Stone Spheres) सुमारे शंभर वर्षांपूर्वी, दक्षिण कोस्टा रिकाच्या डिक्विस डेल्टा प्रदेशातील घनदाट वर्षावनांमध्ये जेव्हा केळीच्या मळ्यांसाठी जंगलतोड सुरू होती, तेव्हा कामगारांना अशा काही अद्भूत वस्तू सापडल्या ज्यांनी जगभरातील पुरातत्वशास्त्रज्ञ आणि वैज्ञानिकांना आश्चर्याचा मोठा धक्का दिला. जमिनीखाली आणि जंगलात गाडलेले शेकडो पूर्णपणे गोल आणि अतिशय गुळगुळीत दगड तिथे पसरलेले होते. स्थानिक भाषेत या रहस्यमय रचनेला ‘लास बोलस दे पिएद्रा’ (Las Bolas de Piedra) म्हणजेच ‘दगडी गोल’ असे म्हटले जाते.’
हे गोल दगड आकाराने अतिशय भिन्न आहेत. काही दगड अगदी टेनिसच्या चेंडूएवढे म्हणजे काही इंच व्यासाचे आहेत, तर काही प्रचंड मोठे म्हणजे तब्बल ६ ते ८ फूट व्यासाचे आणि १५ ते १६ टन वजनाचे आहेत. कोणत्याही आधुनिक तंत्रज्ञानाशिवाय आणि यंत्रसामग्रीशिवाय शेकडो वर्षांपूर्वी अत्यंत कठीण अशा गॅब्रो (Gabbro) नावाच्या ज्वालामुखी खडकापासून हे पूर्ण गोलाकार दगड कसे तयार केले गेले असावेत, हा प्रश्न गेल्या शंभर वर्षांपासून संशोधकांसाठी एक मोठे कोडे बनून राहिला आहे. या दगडांची रचना इतकी अचूक आणि गुळगुळीत आहे की, एखाद्या अत्याधुनिक लेथ मशीनवर त्यांना कोरल्याचा भास होतो.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Nidal Hasan: अमेरिकेत पहिल्यांदाच फाशीचे लाइव्ह स्ट्रीमिंग; 13 जणांच्या मारेकऱ्याला सरकार सर्वांसमोर घालणार गोळ्या, काय आहे कायदा?
जेव्हा जंगलातून हे अद्भूत दगडी गोल जगासमोर आले, तेव्हा त्यांच्या निर्मितीबद्दल आणि उद्देशाबद्दल अनेक कपोलकल्पित कथा, दंतकथा आणि रहस्यमय सिद्धांत जन्माला आले. काही लोकांनी असा दावा केला की, इतके अचूक आणि प्रचंड वजनाचे गोल दगड मानवी हातांनी घडवणे पूर्णपणे अशक्य आहे; त्यामुळे नक्कीच दुसऱ्या ग्रहावरील प्राण्यांनी (Aliens) हे दगड पृथ्वीवर आणले असावेत किंवा त्यांच्या यानाचे मार्गदर्शन करण्यासाठी हे बसवले असावेत. दुसरा एक लोकप्रिय सिद्धांत असा समोर आला की, हे गोल दगड पौराणिक काळात समुद्रात बुडालेल्या ‘अटलांटिस’ (Atlantis) या प्रगत शहराचे अवशेष असावेत.
परग्रहवासीयांच्या कथांसोबतच या दगडांबद्दल एक घातक आणि विनाशकारी अंधश्रद्धा पसरली. स्थानिक भागात अशी अफवा पसरली की या गोल दगडांच्या अगदी मध्यभागी सोन्या-चांदीचा प्रचंड खजिना लपवलेला आहे. या सोन्याच्या आणि गुप्तधनाच्या मोहाने प्रेरित होऊन अनेक स्थानिक लोकांनी आणि खजिना शोधणाऱ्यांनी डायनामाइटचा स्फोट घडवून शेकडो वर्षांचा इतिहास असणारे अनेक प्राचीन गोल दगड नष्ट करून टाकले. मात्र, दुर्दैवाने दगड फोडल्यानंतर आत केवळ दगड आणि मातीशिवाय काहीही सापडले नाही. खजिन्याच्या या लालसेने मानवाच्या एका महान ऐतिहासिक ठेव्याचे न भरून निघणारे नुकसान केले.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Starlink India: ‘प्रिय पंतप्रधान अंबानी…’; इलॉन मस्क यांनी Mukesh Ambaniना पुन्हा डिवचले; केंद्र सरकारनेही दिले चोख प्रत्युत्तर
अंधश्रद्धा आणि एलियन्सच्या कथांना बाजूला सारून जेव्हा पुरातत्वशास्त्रज्ञांनी या क्षेत्राचा सखोल अभ्यास केला, तेव्हा एक अत्यंत रंजक मानवी इतिहास समोर आला. संशोधकांच्या मते, हे रहस्यमय गोल दगड अंदाजे इसवी सन ७०० ते इसवी सन १५३५ च्या दरम्यान या भागात नांदणाऱ्या ‘डिक्विस’ (Diquis) या प्राचीन स्थानिक संस्कृतीच्या लोकांनी कोरले होते. हे लोक लहान दगडांच्या सहाय्याने मोठ्या खडकांना ठोकून, नंतर वाळू आणि पाण्याच्या सहाय्याने त्यांना घासून अत्यंत गुळगुळीत आणि पूर्ण गोलाकार रूप देत असत. ही एक अत्यंत संयमाची आणि कौशल्याची मानवी कला होती.
जेव्हा १५ व्या शतकात स्पॅनिश आक्रमकांमुळे आणि इतर कारणांमुळे ही प्रगत डिक्विस संस्कृती संपुष्टात आली, तेव्हा लोकांनी हे भाग सोडले. काळाच्या ओघात या वस्त्यांवर घनदाट जंगले उगवली आणि हे ऐतिहासिक दगड शतकानुशतके जगाच्या नजरेपासून लपून राहिले. या दगडांचा वापर कदाचित त्या काळातील टोळीप्रमुखांच्या घरांची शोभा वाढवण्यासाठी, ग्रहांच्या स्थितीवर आधारित खगोलशास्त्रीय दिनदर्शिका (Astronomical Calendar) म्हणून किंवा धार्मिक विधींसाठी केला जात असावा असा अंदाज आहे. वारंवार होणारी तोडफोड, चोरी आणि नुकसान रोखण्यासाठी कोस्टा रिकन सरकारने १९८० च्या दशकात या संपूर्ण परिसराला राष्ट्रीय संपत्ती म्हणून घोषित केले. त्यानंतर, २०१४ मध्ये संयुक्त राष्ट्रांच्या ‘युनेस्को’ (UNESCO) या संस्थेने डिक्विसच्या या रहस्यमय दगडी गोलांना अधिकृतपणे ‘जागतिक वारसा स्थळ’ (World Heritage Site) म्हणून घोषित केले, ज्यामुळे आज त्यांचा हा ऐतिहासिक वारसा सुरक्षित आहे.