पृथ्वीचा आजचा दिवस २४ तासांपेक्षा लहान असू शकतो, शास्त्रज्ञांनी दिला धक्कादायक इशारा ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया)
Earth’s rotation speeding up : आज, ९ जुलै रोजी, आपली पृथ्वी एका अत्यंत दुर्मीळ आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून महत्त्वाच्या घटनेची साक्ष देणार आहे. शास्त्रज्ञांच्या अंदाजानुसार आजचा दिवस संपूर्ण २४ तासांचा नसेल, तर तो काही मिलिसेकंदांनी कमी असेल. ही घटना पृथ्वीच्या फिरण्याच्या वेगातील वाढीमुळे घडणार आहे, ज्यामुळे पृथ्वीचे परिभ्रमण नेहमीपेक्षा थोडे जलद होईल.
वॉशिंग्टन येथील वैज्ञानिक आणि विविध जागतिक संस्था पृथ्वीच्या गतीवर सतत लक्ष ठेवून असतात. त्यांच्या मते, पृथ्वीच्या फिरण्याचा वेग गेल्या काही वर्षांपासून हळूहळू वाढत आहे. विशेषतः २०२० आणि २०२२ मध्ये अणुघड्याळांच्या मदतीने केलेल्या निरीक्षणात असे आढळले की पृथ्वी काही दिवस २४ तासांपेक्षा लवकर पूर्ण फेरी घेत आहे.
लिव्हरपूल विद्यापीठातील भूभौतिकशास्त्रज्ञ रिचर्ड होम यांच्या मते, पृथ्वीच्या फिरण्याच्या वेगात होणाऱ्या बदलामागे अनेक घटक जबाबदार आहेत. यामध्ये पृथ्वीच्या आतील हालचाली, चंद्राची स्थिती, पृथ्वीचे चुंबकीय क्षेत्र कमकुवत होणे, हिमनद्या वितळणे आणि समुद्र प्रवाहांचा समावेश आहे. हे सर्व घटक पृथ्वीच्या परिभ्रमणात सूक्ष्म पातळीवर परिणाम करतात.
यावर्षी ५ जुलैलाही वैज्ञानिकांनी असा दिवस नोंदवला होता, जो २४ तासांपेक्षा थोडा कमी होता. आता ९ जुलै, २२ जुलै आणि ५ ऑगस्ट हे दिवसही अशाच प्रकारचे असण्याची शक्यता शास्त्रज्ञांनी वर्तवली आहे. या दिवशी चंद्र पृथ्वीच्या विषुववृत्तापासून सर्वात दूर असेल, ज्यामुळेही पृथ्वीच्या फिरण्यावर परिणाम होतो.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : ‘पकडा आणि सरळ गोळी मारा..’ शेख हसीनांचा लीक ऑडिओ इंटरनेटवर जोरदार VIRAL
या घटनेचा थेट परिणाम आपल्या दैनंदिन जीवनावर होणार नाही, कारण दिवसातील बदल फक्त १.५१ मिलिसेकंद इतकाच आहे – जो सामान्य माणसाला जाणवणे अशक्य आहे. मात्र, जीपीएस प्रणाली, उपग्रहांचे संचालन आणि अणुघड्याळांवर या सूक्ष्म फरकाचा परिणाम होऊ शकतो. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की वेळेचे अचूक मोजमाप अत्याधुनिक विज्ञान, संप्रेषण आणि जागतिक पातळीवर घडणाऱ्या आर्थिक व्यवहारांसाठी आवश्यक आहे. त्यामुळे अशा छोट्या बदलांकडे दुर्लक्ष करता येत नाही.
शास्त्रज्ञांचा विश्वास आहे की जर पृथ्वीच्या फिरण्याचा वेग असाच वाढत राहिला, तर काही अब्ज वर्षांनंतर पृथ्वी चंद्राच्या कक्षेशी सुसंगत फिरण्यास लागेल. याचा अर्थ, चंद्राची फक्त एकच बाजू नेहमी पृथ्वीवरून दिसेल आणि पृथ्वीही चंद्रासारखी “टायडल लॉकिंग” स्थितीत येईल. पण ही घटना घडायला ५० अब्ज वर्षांचा कालावधी लागेल, जोपर्यंत पृथ्वीवर अनेक भौगोलिक, पर्यावरणीय आणि जीवशास्त्रीय बदल झालेले असतील.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : भारताविरुद्ध मोठे षड्यंत्र! पाकिस्तानचे ‘या’ देशाला भेटणे धोकादायक; CDS अनिल चौहान यांनी स्पष्ट सांगितले कारण
आजचा दिवस पृथ्वीच्या इतिहासातील एक अनोखा क्षण असणार आहे. हे बदल आपल्या दृष्टीस न दिसले तरी ते शास्त्रज्ञांसाठी आणि तंत्रज्ञानाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहेत. पृथ्वीच्या फिरण्यातील हे सूक्ष्म बदल भविष्यात अधिक संशोधनाला मार्गदर्शक ठरू शकतात.
