International Animation Day: 1892 च्या एका प्रयोगाने कसे बदलले मनोरंजनाचे जग? वाचा ॲनिमेशनचा रंजक इतिहास

International Animation Day : आंतरराष्ट्रीय ॲनिमेशन दिन दरवर्षी 28 ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो. हा दिवस ॲनिमेशन कला आणि तिच्या कलाकारांचा सन्मान करण्यासाठी समर्पित आहे.

• २८ ऑक्टोबर – आंतरराष्ट्रीय ॲनिमेशन दिन
• ऐतिहासिक महत्त्व
• मनोरंजनापलीकडचे माध्यम

दरवर्षी २८ ऑक्टोबर रोजी जगभरात ‘आंतरराष्ट्रीय ॲनिमेशन दिन’ (International Animation Day) साजरा केला जातो. हा दिवस केवळ पडद्यावर दिसणाऱ्या काल्पनिक पात्रांचा उत्सव नसून, त्या पात्रांमध्ये जीव फुंकणाऱ्या जगभरातील लाखो ॲनिमेटर्स, डिजिटल आर्टिस्ट्स आणि तंत्रज्ञांच्या अथक परिश्रमाचा सन्मान करण्याचा दिवस आहे. लहान मुलांच्या आवडत्या कार्टून पात्रांपासून ते मोठ्या पडद्यावरील डोळ्यांचे पारणे फेडणाऱ्या व्हिज्युअल इफेक्ट्स (VFX) पर्यंत, ॲनिमेशनने मानवी कल्पनाशक्तीला एका वेगळ्याच उंचीवर नेऊन ठेवले आहे.

आजच्या आधुनिक डिजिटल युगात ॲनिमेशन हे आपल्या दैनंदिन जीवनाचा एक महत्त्वाचा भाग बनले आहे. सोशल मीडियावरील शॉर्ट रील्स, मोबाईल गेम्स, हॉलीवूड-बॉलीवूडचे ॲक्शन चित्रपट आणि अगदी वैद्यकीय शिक्षणातील ३डी मॉडेल्स या सर्वांमध्ये ॲनिमेशनचा वापर केला जात आहे. त्यामुळे या दिवसाचे महत्त्व केवळ कलाकारांपुरते मर्यादित न राहता, माहिती तंत्रज्ञानाच्या विश्वातही अत्यंत मोलाचे मानले जाते.

आंतरराष्ट्रीय ॲनिमेशन दिनाचा इतिहास: १८९२ ची ती ऐतिहासिक घटना

ॲनिमेशनच्या या सुंदर प्रवासाची सुरुवात कशी झाली, हा इतिहास अत्यंत रंजक आहे. २८ ऑक्टोबर १८९२ रोजी पॅरिसमधील ‘मुसी ग्रेव्हिन’ (Musée Grévin) येथे एमिल रेनो (Émile Reynaud) या फ्रेंच शोधकाने आपल्या ‘थिएटर ऑप्टिकल’ (Théâtre Optique) या उपकरणाद्वारे पहिल्यांदा सार्वजनिक ॲनिमेशन शोचे प्रदर्शन केले होते. हे प्रक्षेपण म्हणजे हाताने रंगवलेल्या शेकडो चित्रांच्या पट्ट्यांच्या साहाय्याने पडद्यावर हालचाल दाखवण्याचा पहिला यशस्वी प्रयोग होता.

या ऐतिहासिक प्रयोगाचे स्मरण म्हणून २००२ मध्ये ‘इंटरनॅशनल ॲनिमेटेड फिल्म असोसिएशन’ (ASIFA) द्वारे २८ ऑक्टोबर हा दिवस अधिकृतपणे ‘आंतरराष्ट्रीय ॲनिमेशन दिन’ म्हणून घोषित करण्यात आला. त्यानंतर युनेस्कोच्या (UNESCO) पाठिंब्याने हा दिवस जागतिक स्तरावर विविध कार्यशाळा, चित्रपट महोत्सव आणि प्रदर्शनांच्या माध्यमातून साजरा केला जाऊ लागला.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Starlink Ukraine: मस्क यांच्या एका निर्णयाने युक्रेन सैन्याची धावपळ; आक्रमक ड्रोन हल्ल्यांवर स्टारलिंकने लावले निर्बंध

 २डी ॲनिमेशनपासून ३डी, CGI आणि AI पर्यंतचा डिजिटल प्रवास

गेल्या काही दशकांत ॲनिमेशन उद्योगाने तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात क्रांती घडवून आणली आहे. एकेकाळी कागदावर प्रत्येक फ्रेम हाताने काढून २डी (2D) ॲनिमेशन तयार केले जायचे, ज्यासाठी प्रचंड वेळ आणि मनुष्यबळ लागायचे. परंतु, संगणकाच्या आगमनानंतर ही चित्रचौकट पूर्णपणे बदलून गेली.

1. ३डी आणि CGI तंत्रज्ञान: संगणकनिर्मित प्रतिमांमुळं (Computer-Generated Imagery – CGI) ॲनिमेटेड पात्रांना जिवंतपणा आणि खोली (Depth) मिळाली. ‘टॉय स्टोरी’ या पहिल्या पूर्ण ३डी ॲनिमेटेड चित्रपटापासून सुरू झालेला हा प्रवास आज ‘अवतार’ आणि ‘मार्वल’च्या काल्पनिक विश्वापर्यंत पोहोचला आहे.
2. मोशन कॅप्चर (Mo-Cap): या तंत्रज्ञानात प्रत्यक्ष कलाकारांच्या हालचाली आणि चेहऱ्यावरील हावभाव डिजिटल पात्रांमध्ये ट्रान्सफर केले जातात, ज्यामुळे ॲनिमेशन अत्यंत वास्तववादी वाटते.
3. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि व्हीआर (VR): सध्या ॲनिमेशन क्षेत्रात AI आणि व्हर्च्युअल रिॲलिटीचा वापर वाढला आहे. यामुळे गेमिंग आणि चित्रपट निर्मितीची गती कैक पटींनी वाढली असून प्रेक्षकांना ३६०-डिग्रीचा अनोखा अनुभव मिळत आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Skincare : स्किन सीरम इतके महाग का असतात? 20 मिलीच्या बाटलीमागील ‘हे’ रहस्य नक्कीच तुम्हाला माहित असेल

 केवळ मनोरंजन नाही, तर शिक्षण आणि करिअरचा मोठा मार्ग

ॲनिमेशनचा वापर आता केवळ सिनेमा आणि मालिकांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. वैद्यकीय क्षेत्रात क्लिष्ट शस्त्रक्रिया समजून घेण्यासाठी ३डी ॲनिमेशनचा वापर केला जातो, तर शिक्षण क्षेत्रात कठीण संकल्पना सोप्या पद्धतीने समजावण्यासाठी ॲनिमेटेड व्हिडिओ अत्यंत प्रभावी ठरत आहेत.

त्याचबरोबर, डिजिटल मीडिया आणि गेमिंग उद्योगाच्या विस्तारामुळे ॲनिमेशन क्षेत्रात करिअरच्या अफाट संधी निर्माण झाल्या आहेत. व्हिज्युअल आर्टिस्ट, रिगिंग एक्सपर्ट, ३डी मॉडेलर, कॅरेक्टर डिझायनर आणि व्हीएफएक्स (VFX) स्पेशलिस्ट म्हणून तरुण पिढी या क्षेत्रात मोठी झेप घेत आहे. आंतरराष्ट्रीय ॲनिमेशन दिन आपल्याला हेच शिकवतो की, कल्पकतेला कोणतीही मर्यादा नसते आणि योग्य तंत्रज्ञानाच्या साथीने स्वप्नांनाही पडद्यावर जिवंत करता येते.