India Russia oil imports: रुसवर लादलेल्या तेलबंदीने हाती येणार का? युद्धविराम होणार का शक्य?

तेल निर्यात बंदीमुळे पुतिन युद्ध थांबवतील का? रशियन तेलाच्या कमतरतेमुळे भारतासाठी काही समस्या निर्माण होतील का? असे दोन प्रश्न निर्माण झाले आहेत.

India Russia oil imports: रशियाच्या दोन सर्वात मोठ्या तेल निर्यातदारांवर (रोसनेफ्ट आणि लुकऑइल) थेट निर्बंध लादून, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पुतिन यांच्याबद्दलची आपली भूमिका बदलली आहे. ट्रम्प यांनी दावा केला की, “माझे चांगले मित्र मोदी यांनी रशियाकडून तेल आयात थांबवण्याचे आश्वासन दिले आहे.” दिल्ली सरकारने अद्याप यावर थेट प्रतिक्रिया दिलेली नाही किंवा नकार दिला नाही, तर रिलायन्स इंडस्ट्रीज आणि इतर सार्वजनिक उपक्रमांनी (सार्वजनिक क्षेत्रातील युनिट्स) त्यांचे अमेरिकन हित लक्षात घेऊन रशियन तेल आयात थांबवण्याचे संकेत दिले आहेत. भारतातील सुमारे 60 टक्के कच्चे तेल रोसनेफ्ट आणि लुकऑइलमधून येत होते. रशिया दररोज 4.4 अब्ज बॅरल कच्चे तेल निर्यात करतो, ज्यापैकी अंदाजे दोन तृतीयांश रोसनेफ्ट आणि लुकऑइलमधून येते. प्रश्न असा आहे: तेल निर्यात बंदीमुळे पुतिन युद्ध थांबवतील का? रशियन तेलाच्या कमतरतेमुळे भारतासाठी काही समस्या निर्माण होतील का? दोन्ही प्रश्नांचे उत्तर “नाही” आहे.

युआन आणि रूबलमध्ये मोठ्या प्रमाणात रशियन तेल निर्यात केले जाते. म्हणून, रोसनेफ्ट आणि लुकऑइल त्यांचे कच्चे तेल रहस्यमय मालकांद्वारे निर्यात करू शकतात. म्हणून, थेट अमेरिकेच्या बंदीला फारसे महत्त्व असल्याचे दिसत नाही. भारतीय रिफायनरीजनी आधीच रशियन कच्च्या तेलाची आयात थांबवण्याचे संकेत दिले आहेत. युरोपियन युनियन देखील तृतीय पक्षांकडे पाहत आहे. लुकऑइलचे युरोपमध्ये शेकडो गॅस स्टेशन आहेत आणि रिफायनरीजमध्ये त्यांचे हिस्से आहेत, जे त्यांना विकावे लागतील. तथापि, चीन या दोन कंपन्यांकडून कच्च्या तेलाची खरेदी करत राहील. भारतासाठी कोणतीही मोठी समस्या नाही: रशियन तेलाची आयात थांबवल्याने भारतासाठी कोणतीही मोठी समस्या निर्माण होणार नाही. अमेरिका आणि युरोपियन युनियनच्या निर्बंधांना न जुमानता, ऊर्जा बाजारपेठेत कोणतीही भीती नाही कारण इतर पुरवठा मार्ग खुले आहेत आणि भारताची मॅक्रोइकॉनॉमी सहजपणे समायोजित करू शकते. प्रति बॅरल चार डॉलर्सची वाढ लक्षणीय नाही.

नवराष्ट्र विशेष लेख वाचण्यासाठी क्लिक करा

कारण गेल्या वर्षीपेक्षा बॅरलची किंमत अजूनही $10 स्वस्त आहे. हे खरे आहे की रोझनेफ्ट आणि लुकऑइल यांना काळ्या यादीत टाकण्यात आले आहे जेणेकरून भारत आणि चीन, जे एकत्रितपणे रशियाचे तीन-चतुर्थांश तेल खरेदी करतात, ते त्यांची आयात करणे थांबवतील आणि रोख रकमेच्या कमतरतेचा सामना करण्यासाठी संघर्ष करत असलेले मॉस्को युक्रेनवर हल्ला करणे थांबवेल. अमेरिकेने युरोपियन युनियनला रशियन तेल आणि वायूची खरेदी कमी करण्यास सांगितले आहे. युरोपमधील गॅसच्या किमतींमध्ये लक्षणीय वाढ झालेली नाही. २०२६ आणि २०२७ साठी आगाऊ तेल खरेदीचे दर देखील सध्याच्या किमतींपेक्षा कमी आहेत, ज्यामुळे बाजारपेठा थोड्या काळासाठी व्यत्ययानंतर रशियन तेल पुरवठा पुन्हा सुरू होण्याची अपेक्षा करतात. चीनची इलेक्ट्रिक वाहनांची एकूण मागणी दररोज १० लाख बॅरलपेक्षा जास्त कमी झाली आहे. भारत दरवर्षी रशियाकडून $1-2 अब्ज किमतीचे तेल खरेदी करत होता. जर जागतिक बाजारातून रशियन तेल पूर्णपणे बंद केले गेले तर भारत अडचणीत येईल, ज्यामुळे जागतिक तेलाच्या किमतींमध्ये लक्षणीय वाढ होईल.

राजकीय बातम्या वाचण्यासाठी क्लिक करा

जागतिक तेलाच्या किमती जास्त पुरवठ्यामुळे जास्त वाढण्याची शक्यता नसल्याने, सध्या भारतासमोर कोणतेही मोठे आव्हान नाही. पहिले म्हणजे, ट्रम्पकडे दिवसाच्या अखेरीस आपली धोरणे बदलण्याची हातोटी आहे हे सर्वांना माहिती आहे. शिवाय, २०२२ मध्ये लादलेल्या निर्बंधांची योग्य अंमलबजावणी करण्यात अमेरिकेला अपयश आले. सध्याचे निर्बंध तात्पुरते असल्याचे दिसून येते, कारण ते पुतिन यांना वाटाघाटीच्या टेबलावर आणण्यासाठी आहेत. शिवाय, मागणी आणि पुरवठ्यातील इतर घटकांचे महत्त्व लक्षणीयरीत्या वाढले आहे.

लेख-नौशाबा परवीन

 

याचे मूळ आर्टिकल वाचण्यासाठी आपण https://navbharatlive.com/ यावर क्लिक करावे