Kargil Vijay Diwas: भारताच्या स्वाभिमानाचा अन् सैनिकांच्या असीम शौर्याचा दिवस; जाणून घ्या ‘ऑपरेशन विजय’ची थरारक गाथा

Kargil Vijay Diwas : दरवर्षी २६ जुलै रोजी, देशभरात मोठ्या अभिमानाने आणि सन्मानाने कारगिल विजय दिवस साजरा केला जातो. हा दिवस १९९९ च्या कारगिल युद्धातील भारताच्या ऐतिहासिक विजयाचे स्मरण करतो.

• ‘ऑपरेशन विजय’चा सुवर्ण इतिहास
• ५२७ वीरांचे सर्वोच्च बलिदान
• देशभरात आदरांजलीचे पर्व

दरवर्षी २६ जुलै हा दिवस संपूर्ण भारतात अत्यंत अभिमानाने, उत्साहाने आणि आदराने ‘कारगिल विजय दिवस’ म्हणून साजरा केला जातो. १९९९ मध्ये लडाखमधील कारगिलच्या उंच आणि अत्यंत प्रतिकूल बर्फाच्छादित शिखरांवर लढल्या गेलेल्या युद्धात भारतीय लष्कराने मिळवलेल्या ऐतिहासिक आणि अभूतपूर्व विजयाचे हे प्रतीक आहे. पाक सैन्याने आणि घुसखोरांनी नियंत्रण रेषा (LoC) ओलांडून चोरट्या मार्गाने कब्जा केलेल्या मोक्याच्या जागा भारतीय जवानांनी प्राणाची बाजी लावून पुन्हा ताब्यात घेतल्या आणि शत्रूचा दारुण पराभव केला. हा दिवस केवळ एका लष्करी विजयाचा उत्सव नाही, तर देशाच्या सीमा सुरक्षित ठेवण्यासाठी आपल्या प्राणांची आहुती देणाऱ्या हुतात्म्यांना नमन करण्याचा एक पवित्र सोहळा आहे.

‘ऑपरेशन विजय’ची पार्श्वभूमी आणि युद्धाचा भयंकर काळ

मे १९९९ च्या सुरुवातीला कारगिल, द्रास, बटालिक आणि मुश्कोह खोऱ्यातील मोक्याच्या टेकड्यांवर पाकिस्तानी घुसखोरांची हालचाल स्थानिक गुराख्यांच्या निदर्शनास आली. हिवाळ्यात हवामान अतिशय कठीण असल्याने दोन्ही देश या भागातील आपल्या चौक्या तात्पुरत्या रिकाम्या करत असत. याच संधीचा फायदा घेऊन पाकिस्तानी सैन्याने छुप्या पद्धतीने या चौक्यांवर कब्जा केला होता. श्रीनगर ते लेह जोडणारा राष्ट्रीय महामार्ग १ (NH-1) तोडून लडाखचा संपर्क भारतापासून तोडणे हा शत्रूचा मुख्य कट होता. जेव्हा भारतीय लष्कराला या मोठ्या घुसखोरीची माहिती मिळाली, तेव्हा भारताने शत्रूला हुसकावून लावण्यासाठी ‘ऑपरेशन विजय’ ही ऐतिहासिक लष्करी मोहीम सुरू केली.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : NEET Paper Leak: अमेरिकेत कधीच का फुटत नाही MCAT पेपर? भारतीय इन्फ्लुएन्सरने स्पष्ट केले US वैद्यकीय परीक्षेतील 5 मोठे फरक

कारगिलचे युद्ध हे जगातील सर्वात कठीण आणि उंच युद्धभूमीवर लढल्या गेलेल्या युद्धांपैकी एक मानले जाते. समुद्रसपाटीपासून १६,००० ते १८,००० फूट उंचीवर असणारी ही शिखरे, उणे अंश सेल्सिअस तापमान, ऑक्सिजनची तीव्र कमतरता आणि वरच्या बाजूला मजबूत तटबंदी करून बसलेला शत्रू — अशा सर्व बाजूने प्रतिकूल परिस्थिती भारतीय सैन्यासमोर होती. परंतु, भारतीय सैनिकांच्या मनात असलेली देशभक्ती आणि अदम्य धाडसापुढे शत्रूचे सर्व डावपेच अपुरे पडले.

‘ऑपरेशन पांढरा सागर’ आणि भारतीय हवाई दलाची कामगिरी

या युद्धात केवळ भूदलच नाही, तर भारतीय हवाई दलानेही ‘ऑपरेशन सफेद सागर’ (Operation Safed Sagar) अंतर्गत महत्त्वाची भूमिका बजावली. १८,००० फूट उंचीवर लढाऊ विमानांद्वारे अचूक बॉम्बवर्षव करणे अत्यंत आव्हानात्मक होते. हवाई दलाच्या मिराज-२००० आणि मिग विमानांनी शत्रूच्या मुख्य रसद पुरवठा केंद्रांवर आणि तात्पुरत्या तळांवर अचूक हल्ले चढवून त्यांचे कंबरडे मोडले. भूदल आणि हवाई दलाच्या या अभूतपूर्व समन्वयामुळे भारतीय सैन्याला डोंगरकड्यांवर चढाई करणे आणि एकामागून एक शिखरे मुक्त करणे शक्य झाले.

टोलोलिंगची लढाई (Battle of Tololing) ही या युद्धातील मुख्य वळण ठरली. टोलोलिंगवर ताबा मिळवल्यानंतर भारतीय सैन्याचा आत्मविश्वास दुणावला आणि त्यानंतर जुलैच्या सुरुवातीला ऐतिहासिक टायगर हिलवर (Tiger Hill) तिरंगा फडकवण्यात आला. त्यानंतर कॅप्टन विक्रम बत्रा, लेफ्टनंट मनोज कुमार पांडे, ग्रेनेडियर योगेंद्र सिंह यादव आणि रायफलमन संजय कुमार यांसारख्या वीरांनी दाखवलेल्या अलौकिक शौर्यामुळे शत्रूच्या उरल्यासुरल्या आशाही संपुष्टात आल्या. अखेर २६ जुलै १९९९ रोजी भारतीय लष्कराने कारगिलमधील सर्वच्या सर्व चौक्यांवर पुन्हा एकदा भारताचा राष्ट्रध्वज पूर्ण वैभवाने फडकवला आणि विजयाची अधिकृत घोषणा केली.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Pakistan Floods: लियाकतपूर क्षणार्धात गेले पाण्याखाली, चिनाब नदीचे रौद्ररूप; पाकिस्तानात पुराचे थैमान, भारताने नाही ‘सोडले पाणी’

वीर जवानांचे सर्वोच्च बलिदान आणि अमर स्मृती

कारगिल विजयाचा हा सुवर्ण इतिहास जितका अभिमानास्पद आहे, तितकाच तो भावुक करणाराही आहे. या युद्धादरम्यान ५२७ भारतीय सैनिकांनी आपल्या मातृभूमीच्या संरक्षणासाठी वीरमरण पत्करले, तर १,३६३ हून अधिक सैनिक गंभीर जखमी झाले. कॅप्टन विक्रम बत्रा यांचे “ये दिल मांगे मोर!” हे शब्द आजही प्रत्येक भारतीयाच्या हृदयात देशभक्तीची ज्योत प्रज्वलित करतात. देशासाठी दाखवलेल्या या अतुलनीय शौर्याबद्दल परमवीर चक्र, महावीर चक्र आणि वीर चक्र यांसारख्या सर्वोच्च लष्करी सन्मानांनी या वीरांना मरणोत्तर गौरवण्यात आले.

दरवर्षी २६ जुलै रोजी लडाखमधील द्रास येथे असलेल्या ‘कारगिल वॉर मेमोरिअल’ (Kargil War Memorial) येथे मुख्य शासकीय व लष्करी सोहळा पार पडतो. पंतप्रधान, तिन्ही दलांचे प्रमुख आणि संरक्षण मंत्री हुतात्मा सैनिकांना पुष्पचक्र अर्पण करून आदरांजली वाहतात. तसेच देशभरातील शाळा, महाविद्यालये आणि सामाजिक संस्थांमध्ये प्रभातफेऱ्या, व्याख्याने आणि देशभक्तीपर सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. कारगिल विजय दिवस आपल्याला दरवर्षी एकच संदेश देतो — की आपले आजचे स्वातंत्र्य आणि सुरक्षितता ही सीमांवर अहोरात्र पहारा देणाऱ्या आणि प्राणांची आहुती देणाऱ्या आपल्या सैनिकांच्या बलिदानावर आधारित आहे.