Pranab Mukherjee Death Anniversary:
Pranab Mukherjee Death Anniversary: भारतीय राजकारणात अनेक महान नेत्यांनी आपली छाप उमटवली आहे. त्यातलेच एक व्यक्तिमत्त्व म्हणजे भारतरत्न प्रणव मुखर्जी. काँग्रेस पक्षाशी जीवनभर निष्ठा ठेवूनही त्यांच्या कार्याची स्वीकृती पक्षीय मर्यादांच्या पलीकडे होती.
इंदिरा गांधींचे विश्वासू सहकारी म्हणून राजकीय प्रवास सुरू झालेल्या प्रणव मुखर्जी यांनी परराष्ट्र, संरक्षण आणि अर्थमंत्री अशा अनेक महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सांभाळल्या. दीर्घ राजकीय कारकिर्दीत त्यांनी धोरणात्मक निर्णयांद्वारे देशाच्या घडामोडींवर अमीट ठसा उमटवला. भारताचे १३वे राष्ट्रपती म्हणून त्यांनी सर्वोच्च संवैधानिक पद भूषवले. साधेपणा, स्पष्टवक्तेपणा आणि सर्वपक्षीय स्वीकार ही त्यांची खरी ओळख ठरली.
११ डिसेंबर १९३५ रोजी पश्चिम बंगालमधील मिराती (तत्कालीन बंगाल प्रेसिडेन्सी) येथे जन्मलेले प्रणव दा इंदिरा गांधींच्या प्रस्तावावरून १९६९ मध्ये पहिल्यांदा राज्यसभेचे सदस्य झाले. त्यानंतर त्यांनी १९७५, १९८१, १९९३ आणि १९९९ मध्ये वरिष्ठ सभागृहात आपली उपस्थिती निर्माण केली. एक काळ असा होता जेव्हा त्यांना इंदिरा गांधींचे उत्तराधिकारी मानले जात असे. पण इंदिरा गांधींच्या मृत्यूनंतर मुखर्जी पंतप्रधानपदाचे दावेदार मानले जात होते. परंतु नंतर त्यांना काँग्रेसमधून बाजूला करण्यात आले.
Crime News: ‘छाती, पोट आणि पाठीवर १० ते १२ वार’, पतीकडून धारदार हत्याराने पत्नीची निर्घृण हत्या
राजीव गांधींनी इंदिरा गांधींचा वारसा हाती घेतला. प्रणव मुखर्जी यांनी मंत्रिमंडळातील आपले स्थानही गमावले आणि त्यांना प्रादेशिक पश्चिम बंगाल प्रदेश काँग्रेस समितीचे व्यवस्थापन करण्यासाठी पाठवण्यात आले. यानंतर, १९९१ मध्ये राजीव यांच्या निधनानंतर ते पुन्हा राजकारणाच्या मुख्य प्रवाहात आले. पी.व्ही. नरसिंह राव यांनी त्यांना भारतीय नियोजन आयोगाचे उपाध्यक्ष आणि नंतर केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री म्हणून नियुक्त केले. १९९५ ते १९९६ पर्यंत त्यांनी राव यांच्या मंत्रिमंडळात परराष्ट्र मंत्री म्हणून काम पाहिले. २००४ च्या लोकसभा निवडणुकीत विजय मिळवल्यानंतर त्यांना पुन्हा एकदा काँग्रेसकडून पंतप्रधानपदाचे दावेदार मानले जात होते, परंतु पक्षाने शेवटच्या क्षणी मनमोहन सिंग यांना पंतप्रधान म्हणून निवडले. प्रणव मुखर्जी यांचे व्यक्तिमत्व एक कुशल राजनयिक, नीतिशास्त्रज्ञ आणि यशस्वी अर्थशास्त्रज्ञाचे राहिले आहे.
प्रणव मुखर्जी यांचा जन्म ११ डिसेंबर १९३५ रोजी पश्चिम बंगालमधील एका लहानशा गावात मिरती येथे झाला. त्यांनी इतिहास आणि राज्यशास्त्रात पदव्युत्तर पदवी मिळवली होती. याशिवाय त्यांनी कायद्याचाही अभ्यास केला. यापूर्वी ते महाविद्यालयात शिक्षक म्हणून शिकवत होते आणि नंतर त्यांनी पत्रकारितेतही नशीब आजमावले. १९६९ मध्ये ते पहिल्यांदा राज्यसभेचे सदस्य झाले. इंदिरा गांधींच्या राजवटीत त्यांच्या राजकारणाचा आलेख वाढतच राहिला, परंतु इंदिरा गांधींच्या हत्येनंतर राजीव गांधींच्या सरकारमध्ये त्यांची स्थिती आणखी बिकट झाली. त्यानंतर नरसिंह राव यांच्या सरकारमध्ये त्यांनी त्यांचे राजकारण पुन्हा रुळावर आणले.
२०२१ मध्ये, त्यांच्या मृत्यूनंतर प्रणव मुखर्जी यांचे ‘द प्रेसिडेंशियल इयर्स’ हे पुस्तक प्रकाशित झाले. त्यांच्या पुस्तकात त्यांनी लिहिले आहे की, २०१४ च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत काँग्रेसला त्यांच्या करिष्माई नेतृत्वाचा अंत ओळखता न येणे हे त्यांच्या पराभवाचे कारण होते. यूपीए सरकार मध्यमवर्गीय नेत्यांचे सरकार बनले होते. पुस्तकाच्या प्रस्तावनेत प्रणव मुखर्जी म्हणतात की, ‘राष्ट्रपती भवनात माझ्या सुरुवातीच्या काळात डॉ. मनमोहन सिंग सरकारविरुद्ध राग वाढत होता. मी २०१४ मध्ये नरेंद्र मोदींच्या नेतृत्वाखालील भारतीय जनता पक्षाच्या (भाजप) ने दिलेल्या शानदार विजयाबद्दलही लिहिले आहे, परंतु त्यांच्या पहिल्या कार्यकाळात काही क्षेत्रातील त्यांच्या अपयशांवर प्रकाश टाकला आहे आणि सुधारणात्मक उपाययोजना सुचवल्या आहेत.’
Harbhajan Sreesanth Slap Video : ललित मोदीने एस श्रीसंतच्या पत्नीला दिले उत्तर, म्हणाला- मी खरे
त्यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदींसाठी सल्लाही लिहिला. ‘पंतप्रधानांनी सर्वांचे म्हणणे ऐकले पाहिजे. जवाहरलाल नेहरूंनी नेपाळला भारताचा प्रांत बनवण्याचा प्रस्ताव नाकारला होता. नेपाळचे तत्कालीन राजा त्रिभुवन बीर बिक्रम शाह यांनी पंडित नेहरूंना प्रस्ताव दिला होता की, भारताने नेपाळला आपला एक प्रांत बनवावा, परंतु पंडित नेहरूंनी हा प्रस्ताव नाकारला की नेपाळ एक स्वतंत्र राष्ट्र आहे आणि ते स्वतंत्र राष्ट्र राहिले पाहिजे.’ असंही प्रणव मुखर्जी यांनी पुस्तकात नमुद केलं आहे.
प्रणव मुखर्जी यांच्या पुस्तकानुसार, वेगवेगळे पंतप्रधान परराष्ट्र धोरण, सुरक्षा आणि अंतर्गत प्रशासकीय बाबींवर वेगवेगळे निर्णय घेऊ शकतात, जरी ते सर्व एकाच पक्षाचे असले तरीही, असं जवाहरलाल नेहरू यांचे मत होते. उदाहरणार्थ, लाल बहादूर शास्त्री यांनी नेहरूंच्या विचारसरणीपेक्षा वेगळे अनेक निर्णय घेतले. ‘जर इंदिरा गांधी पंतप्रधान असती तर त्यांनी नेपाळला भारतात समाविष्ट करण्याचा प्रस्ताव कधीही नाकारला नसता.’ असंही यात नमुद करण्यात आले आहे. यापूर्वीही त्यांनी त्यांच्या राजकारणावर तीन पुस्तके लिहिली आहेत. प्रणव मुखर्जी यांनी “द कोअॅलिशन इयर्स” (२०१७), “द टर्ब्युलंट इयर्स” (२०१६) आणि “द ड्रॅमॅटिक डिकेड” (२०१४) मध्ये त्यांचा विस्तृत राजकीय प्रवास आणि अनुभव शेअर केले आहेत.
.png "Videos"){kind=small}
