Tibetan Uprising Day : तिबेटी उठाव दिन केवळ एक ऐतिहासिक घटना नसून स्वातंत्र्याच्या संघर्षाची आठवण आहे

दरवर्षी १० मार्च रोजी तिबेटी उठाव दिन साजरा केला जातो. १९५९ मध्ये तिबेटमध्ये चीनच्या पीपल्स रिपब्लिकच्या उपस्थितीविरुद्ध तिबेटींनी केलेल्या उठावाच्या स्मरणार्थ हा दिवस साजरा केला जातो.

Tibetan Uprising Day : दरवर्षी १० मार्च रोजी तिबेटी उठाव दिन साजरा केला जातो. हा दिवस १९५९ मध्ये चीनच्या पीपल्स रिपब्लिकच्या विरोधात तिबेटी लोकांनी केलेल्या ऐतिहासिक उठावाच्या स्मरणार्थ पाळला जातो. आजही तिबेटी नागरिक आणि जगभरातील तिबेट समर्थक या दिवसाचे स्मरण करून स्वातंत्र्याच्या लढ्याला समर्थन देतात. या निमित्ताने दलाई लामा आणि तिबेटी निर्वासित जगासमोर तिबेटच्या स्वातंत्र्यासाठी पुन्हा एकदा आवाज उठवतात.

तिबेटी उठावाचा इतिहास

तिबेटचा इतिहास फार प्राचीन असून, त्याची स्थापना इ.स.पू. १२७ मध्ये यारलुंग राजवंशाच्या स्थापनेसह झाली. सातव्या शतकात राजा सोंगस्टेन गॅम्पो यांनी तिबेटचे एकत्रीकरण केले. तथापि, १९४९ मध्ये चीनच्या पीपल्स लिबरेशन आर्मीने तिबेटवर हल्ला केला आणि देशाच्या मोठ्या भागावर ताबा मिळवला. चिनी आक्रमणानंतर तिबेटमध्ये मोठ्या प्रमाणात दडपशाही सुरू झाली. पवित्र बौद्ध मठांची नासधूस करण्यात आली, भिक्षू आणि धार्मिक नेत्यांना अटक करण्यात आली आणि तिबेटी संस्कृतीला संपवण्याचे प्रयत्न करण्यात आले. १९५० मध्ये चीनने अधिकृतपणे तिबेटवर आक्रमण केले आणि तिबेटी नागरिकांना जबरदस्त संकटांचा सामना करावा लागला.

१९५९ मध्ये, दलाई लामा आणि सुमारे १,००,००० तिबेटी नागरिकांना निर्वासित होण्यास भाग पाडण्यात आले. चीनच्या या कब्ज्यामुळे तिबेटचा राष्ट्रीय वारसा धोक्यात आला आणि तिबेटी जनतेच्या स्वातंत्र्याची तात्पुरती समाप्ती झाली. तरीही, अनेक दशकांनंतरही तिबेटी लोक स्वातंत्र्यासाठी संघर्ष करत आहेत.

हे देखील वाचा : ‘विज्ञानातील स्त्रीशक्ती’ ज्यांनी इतिहास घडवला पण त्यांचे शोध मात्र झाले इतिहासजमा, पुरुषांना मिळाले श्रेय

आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील तिबेटचे स्थान

तिबेटी उठाव दिन हा जागतिक स्तरावर एक महत्त्वाचा दिवस आहे, कारण आंतरराष्ट्रीय कायद्यानुसार तिबेट अजूनही एक सार्वभौम राज्य मानले जाते. चीनच्या हल्ल्यामुळे आणि पीपल्स लिबरेशन आर्मीच्या (पीएलए) कब्जामुळे तिबेटचे स्वातंत्र्य चीनकडे अधिकृतरित्या हस्तांतरित झालेले नाही. तिबेटी स्वातंत्र्य समर्थकांचा विश्वास आहे की एक दिवस तिबेटला पुन्हा स्वातंत्र्य मिळेल आणि त्याची सांस्कृतिक ओळख पुन्हा दृढ होईल. जगभरातील अनेक देश आणि मानवी हक्क संघटना तिबेटी जनतेच्या बाजूने उभ्या आहेत.

तिबेटी उठाव दिन साजरा करण्याचे महत्त्व

तिबेटी उठाव दिन हा केवळ इतिहासाचा एक भाग नाही, तर दडपशाहीविरोधात एकजूट राहण्याचा संदेश देणारा दिवस आहे. या दिवशी जगभरात विविध कार्यक्रम, मोर्चे आणि चर्चासत्रे आयोजित केली जातात.

हा दिवस कसा साजरा करावा?

1. तिबेटचा इतिहास जाणून घ्या:
   • तिबेटच्या राजकीय व सामाजिक परिस्थितीचा अभ्यास करणे महत्त्वाचे आहे.
   • पुस्तके, ऑनलाईन साधने आणि जाणकार तज्ज्ञांच्या माध्यमातून तिबेटच्या संघर्षाबद्दल माहिती मिळवावी.
2. तिबेटी स्वातंत्र्याच्या चळवळीत सहभागी व्हा:
   • तिबेटी जनतेच्या स्वातंत्र्याच्या मागणीस पाठिंबा द्या.
   • विविध संघटनांमार्फत मोर्चे आणि ऑनलाईन याचिकांमध्ये सहभागी व्हा.
3. सहाय्यक संस्थांना मदत करा:
   • तिबेटी निर्वासितांना मदत करणाऱ्या संस्था आणि संघटनांना आर्थिक पाठिंबा द्या.
   • लहानसे योगदानही मोठा परिणाम करू शकते.

तिबेटबद्दल काही महत्त्वाची तथ्ये

• महान नद्यांचे उगमस्थान:
  तिबेट आशियातील पाच प्रमुख नद्यांचे उगमस्थान आहे, ज्या एक अब्जाहून अधिक लोकसंख्येला पाणीपुरवठा करतात.
• माउंट एव्हरेस्टचे घर:
  तिबेट आणि नेपाळ या दोन्ही ठिकाणी पृथ्वीवरील सर्वात उंच शिखर, माउंट एव्हरेस्ट (८,८४८ मीटर) आहे.
• विचित्र हवामान:
  तिबेटमध्ये वर्षातील नऊ महिने कोरडे हवामान असते आणि वार्षिक सरासरी हिमवर्षाव फक्त ४६ सेमी असतो.
• कृषीप्रधान जीवनशैली:
  तिबेटी लोक मुख्यतः मेंढ्या, गुरेढोरे आणि शेळ्या पाळतात. तसेच बार्ली, गहू, बटाटे आणि विविध फळभाज्यांची शेती करतात.
• जागतिक वारसा स्थळे:
  तिबेटमध्ये दोन जागतिक वारसा स्थळे आहेत – पोटाला पॅलेस आणि नोरबुलिंगका, जे दलाई लामांचे ऐतिहासिक निवासस्थान होते.

तिबेटी उठाव दिनाचे महत्त्व

• दडपशाहीविरोधात एकजूट:
  हा दिवस जागतिक पातळीवर दडपशाहीविरोधात आवाज उठवण्यासाठी एकत्र येण्यास प्रवृत्त करतो.
• सामूहिक चांगल्या शक्तीचा प्रभाव:
  गेल्या काही वर्षांमध्ये या दिवसाने जागतिक जनतेमध्ये मोठा प्रभाव पाडला आहे.
• संघर्ष आणि लवचिकतेचा प्रतीक:
  ६० वर्षांनंतरही तिबेटी जनता आपल्या स्वातंत्र्यासाठी संघर्ष करत आहे, हे त्याच्या लवचिकतेचे उदाहरण आहे.

हे देखील वाचा : रमजानमध्ये इफ्तारच्या वेळी का केले जाते ‘या’ ड्रायफ्रुटचे सेवन? जाणून घ्या इस्लाममध्ये त्याचे महत्त्व

तिबेटी स्वातंत्र्यासाठी आशेचा किरण

आजही तिबेटी जनता त्यांच्या हक्कांसाठी संघर्ष करत आहे. चीनच्या कब्ज्यामुळे त्यांचे स्वातंत्र्य हिरावले गेले असले तरी, जगभरातील समर्थनामुळे त्यांची लढाई अधिक दृढ होत आहे. तिबेटी उठाव दिन हा केवळ एक ऐतिहासिक घटना नाही, तर स्वातंत्र्यासाठीच्या सततच्या संघर्षाचे आणि धैर्याचे प्रतीक आहे.