BRICS Summit 2026, BRICS Summit New Delhi, Vladimir Putin India Visit
ब्रिक्समध्ये समावेश असलेल्या देशांचे देशांचे राष्ट्रप्रमुख, मंत्री आणि प्रतिनिधी मंडळे या परिषदेत सहभागी होत आहेत. ब्रिक्स परिषदेनिमित्त संपूर्ण दिल्लीत कडक सुरक्षा व्यवस्था करण्यात आली आहे. मोठ्या पोलीस बंदोबस्तासह २०० हून अधिक निमलष्करी तुकड्या तैनात करण्यात आल्या आहेत. भारताने यापूर्वी २०१२, २०१६ आणि २०२१ मध्ये जागतिक नेत्यांचे स्वागत करत या परिषदेचे अध्यक्षपद भूषवले आहे. याशिवाय, यावर्षी मे महिन्यात भारताने ब्रिक्स देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांचे यजमानपद भूषवले होते.
ब्रिक्स हा ११ उदयोन्मुख आणि विकसनशील देशांचा समूह आहे. सुरुवातीला, त्यात ब्राझील, रशिया, भारत, चीन आणि दक्षिण आफ्रिका यांचा समावेश होता. नंतर या समूहाचा विस्तार झाला. इजिप्त, इथिओपिया, सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती आणि इराण २०२४ मध्ये सामील झाले, आणि इंडोनेशिया २०२५ मध्ये पूर्ण सदस्य बनला.
याव्यतिरिक्त, काही भागीदार देश देखील ब्रिक्ससोबत संबंधित आहेत. यामध्ये बेलारूस, बोलिव्हिया, कझाकस्तान, क्युबा, मलेशिया, नायजेरिया, थायलंड, युगांडा आणि उझबेकिस्तान यांचा समावेश आहे. ब्रिक्स हा अशा देशांचा समूह आहे जो जागतिक स्तरावर विकसनशील आणि उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांचा आवाज मजबूत करण्यासाठी आणि परस्पर सहकार्य वाढवण्यासाठी एकत्र आला आहे.
२००१ मध्ये, ब्रिटिश अर्थशास्त्रज्ञ जिम ओ’नील यांनी त्यांच्या शोधनिबंधात ब्राझील, रशिया, भारत आणि चीन या चार वेगाने उदयास येणाऱ्या अर्थव्यवस्थांचे वर्णन करण्यासाठी ‘ब्रिक’ (BRIC) या शब्दाचा वापर केला. ओ’नील यांनी या चार देशांच्या नावांच्या पहिल्या अक्षरांचा वापर करून हा शब्द तयार करण्यात आला. ब्राझील, रशिया, भारत आणि चीन, म्हणजेच ब्रिक्सचे नेते, २००६ मध्ये रशियातील सेंट पीटर्सबर्ग येथे झालेल्या जी-८ शिखर परिषदेत पहिल्यांदा भेटले.
ब्रिक्सच्या वेबसाइटनुसार, सप्टेंबर २००६ मध्ये न्यूयॉर्क येथे संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या पार्श्वभूमीवर या देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीत या गटाची औपचारिकपणे स्थापना करण्यात आली. याची पहिली शिखर परिषद २००९ मध्ये रशियातील येकातेरिनबर्ग येथे झाली. भारताने २०१२ मध्ये पहिल्यांदा ब्रिक्स शिखर परिषदेचे अध्यक्षपद भूषवले. हे भारताचे चौथे अध्यक्षपद आहे.
२०१० मध्ये न्यूयॉर्क येथे झालेल्या परराष्ट्र मंत्र्यांच्या बैठकीत दक्षिण आफ्रिकेने या गटात सामील होण्यास सहमती दर्शवली. ब्राझीलमधील ब्राझिलिया येथे झालेल्या दुसऱ्या शिखर परिषदेत दक्षिण आफ्रिकेला अधिकृतपणे पूर्ण सदस्य म्हणून प्रवेश देण्यात आला, त्यानंतर हा गट ‘ब्रिक्स’ (BRICS) म्हणून ओळखला जाऊ लागला. २०११ मध्ये चीनमधील सान्या येथे झालेल्या तिसऱ्या शिखर परिषदेत दक्षिण आफ्रिकेने पूर्ण सदस्य म्हणून सहभाग घेतला.
ब्रिक्स संघटना हे जगातील पाच प्रमुख उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांचे एक बहुपक्षीय व्यासपीठ आहे, ज्यात जगाच्या लोकसंख्येच्या ४१%, जागतिक जीडीपीच्या अंदाजे २४% आणि जागतिक व्यापाराच्या १६% वाटा आहे. ब्रिक्स शिखर परिषदेत प्रादेशिक आणि जागतिक अशा दोन्ही मुद्द्यांवर चर्चा केली जाते. सदस्य राष्ट्रांच्या विकासाला गती देण्यासाठी विविध क्षेत्रांमध्ये त्यांच्यात परस्पर फायदेशीर सहकार्याला प्रोत्साहन देणे, हे त्याचे प्राथमिक उद्दिष्ट आहे. हवामान बदल, दहशतवाद, जागतिक व्यापार, ऊर्जा आणि आर्थिक संकट यांसारख्या मुद्द्यांवर चर्चा झाली आहे.
हा गट जगाच्या लोकसंख्येच्या जवळपास निम्म्या (४९.५%) भागाचे प्रतिनिधित्व करतो. जागतिक अर्थव्यवस्थेत या गटाचा वाटा अंदाजे ४०% आहे, तर एकूण व्यापारात त्याचा वाटा अंदाजे एक चतुर्थांश (२६%) आहे. २०२६ मध्ये भारत ब्रिक्सचे अध्यक्षपद भूषवणार आहे. त्यामुळे, भारत या १० भागीदार देशांकडून काय खरेदी-विक्री करतो आणि कोणत्या देशांसोबत सर्वाधिक व्यापार करतो, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.
.png "Videos"){kind=small}
