Red For WHD : काय आहे ‘रॉयल डिसीज’? 17 एप्रिल ‘जागतिक हिमोफिलिया दिन’; जाणून घ्या लक्षणे आणि उपचार एका क्लिकवर

World Hemophilia Day : जागतिक हिमोफिलिया दिन दरवर्षी १७ एप्रिल रोजी साजरा केला जातो. हा दिवस हिमोफिलिया आणि इतर रक्तस्राव विकारांबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी समर्पित आहे.

• जागतिक हिमोफिलिया दिन
• अनुवांशिक आजाराचे स्वरूप
• जनजागृतीची गरज

World Hemophilia Day 2026 Marathi : मानवी शरीर हे निसर्गाची एक अद्भुत रचना आहे. आपल्याला साधी जखम झाली की काही वेळात तिथे रक्ताची गुठळी (Clot) तयार होते आणि रक्त वाहणे थांबते. पण जगात असे अनेक लोक आहेत, ज्यांच्या शरीरात ही नैसर्गिक प्रक्रिया घडत नाही. अशा लोकांसाठी एक छोटीशी जखमही जीवघेणी ठरू शकते. या स्थितीला वैद्यकीय भाषेत ‘हिमोफिलिया’ असे म्हणतात. या गंभीर रक्तविकाराबद्दल समाजात जागरूकता निर्माण करण्यासाठी दरवर्षी १७ एप्रिल रोजी ‘जागतिक हिमोफिलिया दिन’ (World Hemophilia Day) साजरा केला जातो.

फ्रँक श्नाबेल आणि या दिवसाचा इतिहास

जागतिक हिमोफिलिया दिनाची सुरुवात १९८९ मध्ये ‘वर्ल्ड फेडरेशन ऑफ हिमोफिलिया’ (WFH) द्वारे करण्यात आली होती. १७ एप्रिल ही तारीख निवडण्यामागे एक खास कारण आहे. या संस्थेचे संस्थापक फ्रँक श्नाबेल यांचा हा जन्मदिवस आहे. फ्रँक स्वतः या आजाराने ग्रस्त होते, तरीही त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य जगभरातील हिमोफिलिया रुग्णांना हक्क आणि आरोग्यसेवा मिळवून देण्यासाठी समर्पित केले. त्यांच्या या कार्याची दखल घेत आजही हा दिवस जगभरात मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Amir Hamza : ‘यमदूत आला अन् गेम करून गेला’, हाफिज सईदचा ‘उजवा हात’ लाहोरमध्ये रक्ताच्या थारोळ्यात, भारताच्या शत्रूचा गेम ओव्हर

हिमोफिलिया नक्की काय आहे? (तांत्रिक माहिती)

हिमोफिलिया हा प्रामुख्याने एक अनुवांशिक (Genetic) आजार आहे. आपल्या रक्तात काही विशिष्ट प्रथिने असतात ज्यांना ‘क्लोटिंग फॅक्टर’ म्हटले जाते. जेव्हा या फॅक्टर्सची (मुख्यतः फॅक्टर ८ आणि फॅक्टर ९) कमतरता असते, तेव्हा रक्त गोठण्याची क्रिया मंदावते किंवा पूर्णपणे थांबते. हा आजार बहुधा पुरुषांमध्ये आढळतो, तर महिला या आजाराच्या ‘वाहक’ (Carriers) म्हणून काम करतात. एखाद्या व्यक्तीला दुखापत झाली किंवा शस्त्रक्रिया करायची असेल, तर अशा रुग्णांच्या बाबतीत अतिरक्तस्रावाचा मोठा धोका असतो.

लक्षणे आणि ओळख

हिमोफिलियाची लक्षणे वेळीच ओळखणे अत्यंत गरजेचे आहे. खालीलपैकी कोणतीही लक्षणे आढळल्यास त्वरित रक्त तपासणी करावी:

• जखम झाल्यावर रक्त प्रदीर्घ काळ वाहत राहणे.
• विनाकारण शरीरावर निळे डाग पडणे.
• सांध्यांमध्ये (गुडघे, कोपर) अचानक सूज येणे आणि तीव्र वेदना होणे.
• लघवी किंवा शौचावाटे रक्त येणे.
• वारंवार नाक फुटून रक्त येणे. ही लक्षणे दिसताच तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अनिवार्य आहे, कारण अंतर्गत रक्तस्राव सांधे आणि अवयवांना कायमस्वरूपी इजा पोहोचवू शकतो.

 

See more

RED – In honor of World Hemophilia Day On April 17, the global inherited bleeding disorders community comes together for World Hemophilia Day. This year’s theme: “Diagnosis: First step to care.” pic.twitter.com/FTOOTViF0S — Terminal Tower CLE (@TowerLightsCLE) April 15, 2026

credit – social media and Twitter

उपचार आणि काळजी

हिमोफिलियावर आजही कोणताही कायमस्वरूपी इलाज नाही, परंतु वैद्यकीय विज्ञानाने प्रगती केली आहे. रुग्णांना बाहेरून ‘क्लोटिंग फॅक्टर’ टोचून दिले जातात, ज्यामुळे रक्त गोठण्याची प्रक्रिया सुरळीत होते. या रुग्णांनी खेळताना, प्रवास करताना विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे. सांध्यांचे आरोग्य राखण्यासाठी फिजिओथेरपीचा मोठा उपयोग होतो. याव्यतिरिक्त, हिमोफिलिया रुग्णांनी नियमितपणे ‘हिमोफिलिया उपचार केंद्रांच्या’ संपर्कात राहणे फायद्याचे ठरते.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Global Crisis: ‘इराणी युरेनियमच कारण!’ ऊर्जा युद्धात रशिया छुपा योद्धा; दिमित्री म्हटले, ‘ट्रम्पना डावलून पुतिन भारतासाठी…’

२०२६ ची संकल्पना आणि सामाजिक उपक्रम

यंदाच्या जागतिक हिमोफिलिया दिनानिमित्त “सर्वांसाठी समान उपचार” (Access for All) यावर भर दिला जात आहे. भारतासह अनेक देशांमध्ये आजही ग्रामीण भागात या आजाराचे निदान होत नाही. या दिवशी आरोग्य संघटनांतर्फे मोफत तपासणी शिबिरे, रक्तदान मोहिमा आणि परिसंवाद आयोजित केले जातात. हा दिवस आपल्याला आठवण करून देतो की, हिमोफिलिया रुग्णांना केवळ औषधांचीच नाही, तर समाजाच्या सहानुभूतीची आणि समर्थनाचीही गरज आहे.