शुक्रवार, 13 नोव्हेंबर 2026
World Kindness Day: जपानमधून सुरू झालेली ही चळवळ जगभर कशी पोहोचली? वाचा जागतिक दयाळूपणा दिवसाचा रंजक इतिहास ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
आजच्या वेगवान, स्पर्धात्मक आणि धावपळीच्या युगात प्रत्येकजण आपापल्या कामात इतका व्यस्त झाला आहे की, आपल्या आजूबाजूच्या लोकांकडे पाहण्यास किंवा त्यांच्याशी प्रेमाचे दोन शब्द बोलण्यासही कोणाकडे वेळ उरलेला नाही. मोबाईल आणि सोशल मीडियाच्या आभासी जगात आपण एकमेकांशी जोडले गेलो आहोत, पण खऱ्या आयुष्यातील भावनिक ओलावा कुठेतरी कमी होत चालला आहे. अशा या बदलत्या काळात समाजात माणुसकी, करुणा आणि एकमेकांप्रती आदर जिवंत ठेवण्यासाठी दरवर्षी १३ नोव्हेंबर हा दिवस संपूर्ण जगभरात ‘जागतिक दयाळूपणा दिवस’ (World Kindness Day) म्हणून मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो.
हा दिवस केवळ कॅलेंडरवरील एक तारीख नसून, आपल्यातील संवेदनशीलतेला जागे करणारा एक सुंदर सोहळा आहे. जात, धर्म, भाषा, वंश आणि देशांच्या सीमा ओलांडून संपूर्ण मानवजातीला प्रेमाच्या एका धाग्यात बांधणे हा या दिवसाचा मुख्य गाभा आहे. जेव्हा आपण कोणासाठी तरी निस्वार्थ भावनेने काही करतो, तेव्हा समोरच्या व्यक्तीच्या चेहऱ्यावर उमटणारे ते निरागस हास्य आपल्याला जगण्याची नवी ऊर्जा देऊन जाते.
जागतिक दयाळूपणा दिवसाची पाळेमुळे ही जपानच्या भूमीत रुजलेली आहेत. १९९७ मध्ये जपानची राजधानी टोकियो येथे जगभरातील विविध सामाजिक संस्था आणि दयाळूपणाचा प्रचार करणाऱ्या संघटनांची एक ऐतिहासिक परिषद भरली होती. समाजात वाढत चाललेला तणाव आणि दुरावा कमी करून सकारात्मकता कशी पसरवता येईल, यावर या परिषदेत सखोल मंथन झाले. या विचारातूनच ‘वर्ल्ड काइंडनेस मूव्हमेंट’ (World Kindness Movement – WKM) या जागतिक चळवळीची स्थापना झाली.
त्यानंतर पुढच्याच वर्षी, म्हणजेच १९९८ मध्ये या चळवळीने १३ नोव्हेंबर हा दिवस अधिकृतपणे ‘जागतिक दयाळूपणा दिवस’ म्हणून घोषित केला. १९९७ मधील टोकियो परिषदेच्या पहिल्या दिवसाची आठवण म्हणून ही तारीख निवडण्यात आली होती. सुरुवातीला काही मोजक्या देशांपुरता मर्यादित असलेला हा उपक्रम आज भारत, अमेरिका, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया, ब्रिटन, इटली, सिंगापूर आणि संयुक्त अरब अमिराती यांसारख्या अनेक देशांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर साजरा केला जातो.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Black Sea Crisis : आता होर्मुझ नव्हे, तर काळा समुद्र बनला जगातील सर्वात धोकादायक सागरी मार्ग; 570 जहाजांवर हल्ले, नाटोवर मोठे संकट
आपल्यापैकी अनेकांना असे वाटते की, दयाळूपणा दाखवणे म्हणजे कोणाला तरी खूप मोठी आर्थिक मदत करणे किंवा महागड्या भेटवस्तू देणे होय. पण वास्तव तसे अजिबात नाही. दयाळूपणा हा अत्यंत साधा, सोपा आणि कोणताही खर्च न लागणारा गुण आहे. एखाद्या थकलेल्या प्रवाशाला बसमध्ये बसायला जागा देणे, रस्ता ओलांडणाऱ्या वृद्ध व्यक्तीचा हात धरणे, तहानलेल्या पक्ष्यांसाठी पाणी ठेवणे किंवा आपल्या घरात आणि ऑफिसमध्ये काम करणाऱ्या सहकाऱ्यांचे मनापासून आभार मानणे, ही देखील दयाळूपणाचीच उत्तम उदाहरणे आहेत.
या दिवशी जगभरातील शाळा, महाविद्यालये, सामाजिक संस्था आणि कॉर्पोरेट कार्यालयांमध्ये “दयाळू व्हा” (Be Kind) हा संदेश देण्यासाठी विविध उपक्रम राबवले जातात. अनेक ठिकाणी ‘काइंडनेस कार्ड्स’ (Kindness Cards) वाटले जातात, तर काही देशांमध्ये पिवळी फुले देऊन एकमेकांप्रती सद्भावना व्यक्त केली जाते. या सर्व उपक्रमांमागे एकच उद्देश असतो तो म्हणजे समाजातील नकारात्मकता दूर करून परस्पर सहकार्याची भावना वृद्धिंगत करणे.
दयाळूपणा केवळ समोरच्या व्यक्तीचेच जीवन सुसह्य करत नाही, तर तो करणाऱ्या व्यक्तीच्या आरोग्यावरही अत्यंत सकारात्मक परिणाम करतो, असे अनेक वैज्ञानिक संशोधनांतून सिद्ध झाले आहे. जेव्हा आपण इतरांना मदत करतो, तेव्हा आपल्या मेंदूमध्ये ‘ऑक्सिटोसिन’ (Oxytocin), ‘सेरोटोनिन’ आणि ‘डोपामिन’ यांसारखी आनंदी संप्रेरके (Happy Hormones) स्रवतात. यामुळे आपल्या मनातील भीती, नैराश्य आणि मानसिक तणाव कमी होण्यास मोठी मदत होते.
संशोधकांच्या मते, नियमितपणे इतरांप्रती सहानुभूती आणि दयाळूपणा बाळगणाऱ्या लोकांचा रक्तदाब नियंत्रणात राहतो आणि त्यांचे हृदय अधिक निरोगी राहते. याला मानसशास्त्रात ‘हेल्पर्स हाय’ (Helper’s High) असेही म्हणतात. थोडक्यात सांगायचे तर, दुसऱ्याच्या चेहऱ्यावर आनंद फुलवताना आपल्याला नकळतपणे आंतरिक शांती आणि समाधानाची अनुभूती मिळते.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Miss Universe 2026 महाअंतिम सोहळ्यापूर्वी मोठा धक्का! 15 देशांनी माघार घेतली; 6 आशियाई देशांवर घालण्यात आली बंदी
आजच्या काळात दयाळूपणाची व्याख्या केवळ प्रत्यक्ष भेटण्यापुरती मर्यादित राहिलेली नाही, तर सोशल मीडियावरही तिचे महत्त्व वाढले आहे. इंटरनेटवर कोणाबद्दलही वाईट कमेंट न करणे, द्वेष पसरवणाऱ्या पोस्ट टाळणे आणि कोणाच्या तरी चांगल्या कामाचे मनमोकळेपणाने कौतुक करणे, हा आधुनिक काळातील ‘डिजिटल दयाळूपणा’ आहे.
यासोबतच, आपण स्वतःप्रती दयाळू राहणे (Self-Kindness) देखील तितकेच गरजेचे आहे. अनेकदा आपण इतरांच्या चुका सहज माफ करतो, पण स्वतःकडून एखादी चूक झाली तर स्वतःलाच दोष देत राहतो. जागतिक दयाळूपणा दिवसाच्या निमित्ताने आपण स्वतःवर प्रेम करायला, स्वतःच्या मानसिक आरोग्याची काळजी घ्यायला आणि स्वतःला थोडा वेळ द्यायला शिकले पाहिजे.
Ans: जागतिक दयाळूपणा दिवस दरवर्षी १३ नोव्हेंबर रोजी संपूर्ण जगभरात साजरा केला जातो.
Ans: जपानमधील टोकियो येथे झालेल्या परिषदेनंतर १९९८ मध्ये 'जागतिक दयाळूपणा चळवळीने' (World Kindness Movement) या दिवसाची सुरुवात केली.
Ans: समाजात करुणा, सहानुभूती आणि परस्पर सहकार्याला प्रोत्साहन देणे तसेच जात, धर्म आणि सीमांच्या पलीकडे जाऊन मानवतेची मूल्ये जपणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.
