बुधवार, 11 नोव्हेंबर 2026
World Origami Day: कसा झाला कागद दुमडण्याच्या सुंदर जपानी कलेचा उगम? वाचा यामागील रंजक इतिहास ( फोटो सौजन्य : सोशल मीडिया )
कला आणि संस्कृतीच्या जगात कागदाला महत्त्व देणारी आणि मानवी बुद्धीला नवी दिशा देणारी एक अद्भूत कला म्हणून ‘ओरिगामी’कडे पाहिले जाते. दरवर्षी ११ नोव्हेंबर हा दिवस ‘जागतिक ओरिगामी दिन’ (World Origami Day) म्हणून अत्यंत उत्साहात साजरा केला जातो. हा दिवस केवळ कागद दुमडण्याच्या एका खेळापुरता मर्यादित नसून, तो जपानच्या समृद्ध सांस्कृतिक वारशाचा आणि सृजनशीलतेचा एक मोठा उत्सव आहे. साध्या कागदाचा वापर करून कात्री किंवा गमचा वापर न करता अत्यंत आकर्षक आणि जिवंत आकार साकारण्याची ही कला जगभरात वेगाने लोकप्रिय होत आहे. माणसाच्या मनाला शांतता देणारी ही कला आज केवळ मनोरंजनाचे साधन राहिलेली नाही, तर ती शिक्षणाचा आणि मानसिक आरोग्याचा एक महत्त्वाचा भाग बनली आहे.
‘ओरिगामी’ हा शब्द जपानी भाषेतील दोन शब्दांपासून मिळून तयार झाला आहे. यामध्ये ‘ओरू’ म्हणजेच घडी घालणे आणि ‘कामी’ म्हणजेच कागद असा होतो. ऐतिहासिक दृष्टिकोनातून विचार केला तर, जेव्हा चीनमधून बौद्ध भिक्षूंनी कागद बनवण्याची कला जपानमध्ये आणली, तेव्हापासून जपानमध्ये कागद दुमडण्याच्या विविध पद्धती विकसित होऊ लागल्या. सुरुवातीच्या काळात ही कला जपानी समाजातील उच्चभ्रू वर्ग आणि धार्मिक विधींपुरतीच मर्यादित होती. परंतु, कालांतराने ती सर्वसामान्यांपर्यंत पोहोचली. एक साधा चौरस कागद हातात घेऊन त्याला कात्री न लाविता केवळ बोटांच्या कौशल्याने आणि घड्या घालून प्राणी, पक्षी, फुले व विविध वस्तू तयार करणे म्हणजे ओरिगामी होय.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Jensen Huang: टेक विश्वात खळबळ! Nvidia CEO अडकले चिनी गुप्तहेरगिरीच्या जाळ्यात; अब्जावधी डॉलर्सची चिप खरेदी करून अमेरिकेची…
कोणतीही कला महान बनण्यासाठी तिला एखाद्या सिद्धहस्त कलाकाराची जोड असावी लागते. ओरिगामी या कलेला आंतरराष्ट्रीय ओळख मिळवून देण्याचे ऐतिहासिक श्रेय प्रसिद्ध जपानी कलाकार अकिरा योशिझावा (Akira Yoshizawa) यांना जाते. त्यांनी आपल्या आयुष्यात हजारो नवीन डिझाईन्स आणि नमुने तयार केले. त्यांनी विकसित केलेल्या ‘योशिझावा-रँडलेट प्रणाली’ (Yoshizawa-Randlett System) मुळे ओरिगामीच्या कृती कागदावर किंवा पुस्तकांमध्ये समजून घेणे जगभरातील लोकांसाठी सोपे झाले. त्यांच्या या अमूल्य योगदानामुळेच ओरिगामीला केवळ एक साधा हस्तकला प्रकार न राहता एका उच्च दर्जाच्या ललित कलेचा मान मिळाला. त्यांच्याच जन्मदिवसाच्या स्मरणार्थ ११ नोव्हेंबरला हा दिवस जगभर साजरा केला जातो.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Donald Trump: ‘मला नरकात जायचे नाही, मी धार्मिक व्यक्ती आहे…’; डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या एका मुलाखतीमुळे जगभरात चर्चांना उधाण
आजच्या धकाधकीच्या आणि ताणतणावाच्या युगात ओरिगामी ही केवळ एक कला नसून ती मानवी मनासाठी थेरपी ठरत आहे. जेव्हा एखादी व्यक्ती किंवा लहान मुल कागदाला घड्या घालून एखादा आकार घडवतो, तेव्हा त्याचे संपूर्ण लक्ष त्या कृतीवर असते. यामुळे मुलांमध्ये संयम, एकाग्रता, निरीक्षणशक्ती आणि सर्जनशीलता वेगाने विकसित होते.
Ans: जागतिक ओरिगामी दिन दरवर्षी ११ नोव्हेंबर रोजी साजरा केला जातो.
Ans: 'ओरिगामी' हा जपानी शब्द असून यात 'ओरू' म्हणजे घडी घालणे आणि 'कामी' म्हणजे कागद असा होतो.
Ans: प्रसिद्ध जपानी कलाकार अकिरा योशिझावा (Akira Yoshizawa) यांना ओरिगामीला आंतरराष्ट्रीय ओळख मिळवून देण्याचे श्रेय जाते.
