गुरुवार, 12 नोव्हेंबर 2026
बनावट खात्यांना आळा घालण्यासाठी सरकार सज्ज! (Photo Credit- X)
भारतात, सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्स, डेटिंग ॲप्स आणि ऑनलाइन गेमिंग पोर्टल्ससाठी KYC-आधारित प्रणाली लागू करण्याची शिफारस करण्यात आली आहे. ही सूचना एका संसदीय समितीकडून आली असून, ऑनलाइन सुरक्षा आणि संरक्षण बळकट करणे विशेषतः महिला आणि मुलांसाठी हे यामागील मुख्य उद्दिष्ट आहे.
जर हा नियम लागू झाला, तर वापरकर्त्यांना कोणत्याही प्लॅटफॉर्मवर खाते तयार करण्यापूर्वी किंवा लॉग-इन करण्यापूर्वी आपली ओळख (identity) पडताळून पाहणे अनिवार्य असेल. याचा अर्थ असा की, सोशल मीडिया खाती निनावीपणे चालवणे हे यापुढे तितकेसे सोपे काम राहणार नाही.
या अहवालात असे अधोरेखित करण्यात आले आहे की, बनावट प्रोफाइल्स हे आजच्या काळातील सर्वात मोठ्या आव्हानांपैकी एक बनले आहेत. फसवणूक, सायबर-स्टॉकिंग आणि ओळख चोरी (identity theft) यांसारखे गुन्हे करण्यासाठी या प्रोफाइल्सचा वारंवार वापर केला जातो. KYC पडताळणीच्या अंमलबजावणीमुळे अशा घटनांना आळा घालण्यात मोठी मदत होऊ शकते.
समितीने प्लॅटफॉर्म्सनी वापरकर्त्यांच्या वयाची काटेकोर पडताळणी करण्याच्या गरजेवरही भर दिला आहे. अल्पवयीन मुलांना या प्लॅटफॉर्म्सवर प्रवेश करण्यापासून रोखण्यासाठी—विशेषतः डेटिंग आणि गेमिंग ॲप्सवर वयाची वेळोवेळी पडताळणी करणे आवश्यक ठरू शकते.
नवीन तंत्रज्ञानामुळे विशेषतः ‘आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स’ (AI) मुळे ऑनलाइन क्षेत्राशी संबंधित धोके आणखीनच वाढले आहेत. ‘डीपफेक्स’ (Deepfakes) आणि ‘बॉट्स’ (Bots) यांच्या वापरामुळे चुकीची माहिती वेगाने पसरत आहे; यामुळेच आता अधिक कडक नियामक उपाययोजनांची तातडीने गरज असल्याचे स्पष्ट होत आहे.
जरी KYC पडताळणीमुळे सुरक्षा वाढणार असली, तरी यामुळे वापरकर्त्यांच्या गोपनीयतेबाबतही काही चिंता निर्माण झाल्या आहेत. वापरकर्त्यांच्या वैयक्तिक माहितीचे संरक्षण करणे हे एक मोठे आव्हान ठरू शकते विशेषतः लहान प्लॅटफॉर्म्ससाठी. तरीही, जर ही प्रणाली अंमलात आली, तर ती सोशल मीडियाच्या क्षेत्रात एक अभूतपूर्व परिवर्तन घडवून आणण्यास सज्ज आहे. निनावी खात्यांची जागा आता पडताळणी झालेल्या प्रोफाइल्सनी घेण्याची अपेक्षा आहे; यामुळे कदाचित ऑनलाइन जग अधिक सुरक्षित होईल, परंतु त्यातील गोपनीयता मात्र काहीशी कमी होऊ शकते. सरकार सध्या या प्रस्तावावर विचारविनिमय करत आहे. जर या प्रस्तावाची अंमलबजावणी झाली, तर KYC (Know Your Customer) पडताळणी पूर्ण केल्याशिवाय सोशल मीडिया खाती तयार करणे किंवा वापरणे कठीण होऊ शकते ही एक अशी कृती ठरेल, ज्यामुळे संपूर्ण डिजिटल परिसंस्थेमध्ये महत्त्वपूर्ण परिवर्तन घडून येऊ शकेल.
Philips Coffee Machine : कॉफी मशीन फिलिप्स बॅरिस्टिना बार प्रो ५००! १००% सिरॅमिक डिस्क ग्राइंडर
