मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
खतरनाक! ४,३८१ रुग्ण, २,०११ मृत्यू...; काँगोमध्ये इबोलाचा विक्रमी वेगाने फैलाव, आरोग्य यंत्रणेसमोर मोठे आव्हान
विशेष म्हणजे १,००० वरून २,००० मृत्यू होण्यासाठी एका महिन्यापेक्षाही कमी कालावधी लागला, ज्यामुळे या उद्रेकाच्या वेगाबाबत आरोग्य यंत्रणेत मोठी चिंता निर्माण झाली आहे.
इबोला विषाणूची पहिली ओळख १९७६ मध्ये तत्कालीन झैरेमध्ये झाली होती. २०१८-२०२० दरम्यान काँगोमध्ये झालेल्या मोठ्या उद्रेकात ३,४८१ प्रकरणे आणि २,२९९ मृत्यू नोंदले गेले होते. मात्र सध्याच्या उद्रेकाने प्रकरणांच्या संख्येत तो आकडा ओलांडला आहे.
जागतिक स्तरावर २०१४-२०१६ मधील पश्चिम आफ्रिकेतील इबोला उद्रेक हा अद्याप सर्वात मोठा ठरतो. त्यात गिनी, लायबेरिया आणि सिएरा लिओनमध्ये २८ हजारांहून अधिक प्रकरणे आणि ११ हजारांहून अधिक मृत्यू झाले होते.
सध्याच्या उद्रेकामागे Bundibugyo ebolavirus असल्याचे जनुकीय तपासणीत स्पष्ट झाले आहे. WHOच्या अहवालानुसार मे २०२६मध्ये काँगो आणि शेजारील युगांडामध्ये या विषाणूचा उद्रेक अधिकृतपणे घोषित करण्यात आला.
हा स्ट्रेन महत्त्वाचा ठरण्याचे कारण म्हणजे यासाठी अद्याप मंजूर लस उपलब्ध नाही. तसेच विशिष्ट, पूर्णपणे सिद्ध उपचारही उपलब्ध नसल्यामुळे आरोग्य कर्मचाऱ्यांसमोर मोठे आव्हान आहे.
‘मंजूर लस किंवा विशिष्ट उपचार उपलब्ध नाही’ याचा अर्थ रुग्णांवर उपचार केले जात नाहीत असा नाही. रुग्णांना हायड्रेशन, ऑक्सिजन, लक्षणांवर उपचार, सतत वैद्यकीय निरीक्षण आणि इतर सहाय्यक उपचार दिले जातात. WHOच्या माहितीनुसार Bundibugyo स्ट्रेनसाठी प्रायोगिक उपचारांच्या चाचण्याही सुरू आहेत.
याशिवाय Oxford University आणि Serum Institute of India यांनी विकसित केलेल्या Bundibugyo-संबंधित प्रायोगिक लसीची Phase 1 चाचणी ब्रिटनमध्ये सुरू झाली आहे. Modernaनेही आपल्या प्रायोगिक mRNA-1469 लसीची मानवांवरील सुरुवातीची चाचणी सुरू केली आहे.
या उद्रेकामागे अनेक कारणे असल्याचे आरोग्य अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे.उशिरा संसर्गाची ओळख होणे, दुर्गम भागांपर्यंत वैद्यकीय मदत पोहोचण्यात अडचणी, संघर्ष आणि असुरक्षित परिस्थिती, आरोग्य यंत्रणेवरील ताण, कॉन्टॅक्ट ट्रेसिंगमध्ये अडथळे, लोकांचे मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतर, वैद्यकीय साहित्याची कमतरता, या सर्व कारणांमुळे संसर्गाची साखळी वेळेत तोडणे कठीण झाले आहे.
WHOने या उद्रेकाबाबत Public Health Emergency of International Concern (PHEIC) घोषित केली आहे. काँगोबरोबरच शेजारील युगांडामध्येही संसर्गाचे प्रकरण समोर आले आहे. त्यामुळे सीमापार संसर्गाचा धोका लक्षात घेऊन निगराणी वाढवण्यात आली आहे.
WHO आणि आरोग्य संस्थांनी उपलब्ध आकडेवारीतील मर्यादांकडेही लक्ष वेधले आहे. दुर्गम भागांमध्ये रुग्णांची ओळख, तपासणी आणि अहवाल नोंदवण्यात अडचणी असल्याने प्रत्यक्ष संसर्गाचे प्रमाण अधिक असण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे.
