Hormuz Strait : संपूर्ण जगावर ‘डिजिटल अटॅकची’ छाया! समुद्रसपाटीपासून 200 फूट खाली इराणचा सापळा; भारताच्या 53% डेटावर संकट

Hormuz Undersea Cables : इराण-इस्रायल युद्धामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील समुद्राखालील इंटरनेट केबल्सना धोका निर्माण झाला आहे, ज्या जागतिक इंटरनेट नेटवर्कचा कणा आहेत. याबाबत जाणून घ्या सविस्तर.

• डिजिटल युद्धाची टांगती तलवार
• २० हून अधिक महत्त्वाच्या केबल्सना धोका
• भारतावर थेट परिणाम

Hormuz Strait Undersea Cables Risk : आजच्या डिजिटल युगात आपण अन्नाशिवाय काही वेळ राहू शकतो, पण इंटरनेटशिवाय (Internet Blackout) नाही. पण कल्पना करा, जर अचानक तुमचे गुगल पे चालणे बंद झाले, नेटफ्लिक्स बफर होऊ लागले आणि ईमेल जाणे थांबले तर? हे कोणतेही काल्पनिक दृश्य नाही, तर ही एक भीती आहे जी सध्या मध्य-पूर्वेतील युद्धामुळे निर्माण झाली आहे. इराण आणि इस्रायल यांच्यातील संघर्षाचा केंद्रबिंदू आता केवळ तेल राहिले नसून, ते समुद्राच्या तळाशी असलेल्या इंटरनेट केबल्सपर्यंत पोहोचले आहे.

समुद्राखालील २०० फूट खोल काय आहे गुपित?

होर्मुझची सामुद्रधुनी केवळ कच्च्या तेलाच्या वाहतुकीसाठी महत्त्वाची नाही, तर ती जागतिक डेटा वाहतुकीची ‘महाधमनी’ (Aorta) आहे. समुद्रसपाटीपासून सुमारे २०० फूट खाली फायबर-ऑप्टिक केबल्सचे एक महाकाय जाळे पसरलेले आहे. या केबल्समधून प्रकाशवेगाने जगाचा डेटा वाहतो. इराण या भागावर भौगोलिकदृष्ट्या नियंत्रण ठेवतो. जर इराणने ठरवले, तर या केबल्सना हानी पोहोचवून ते जगाचा संपर्क तोडू शकतात. ही भीती आता वाढली आहे कारण युद्धामुळे या संवेदनशील भागातील सुरक्षा धोक्यात आली आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Iran Attack US : इराणच्या आकाशात अमेरिकेच्या F-35 Lightning II ची शिकार; US आर्मीच 100 दशलक्ष डॉलर्सचं नुकसान

जगाचा ‘डिजिटल कणा’ धोक्यात

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून २० हून अधिक आंतरराष्ट्रीय इंटरनेट केबल्स जातात. यामध्ये AAE-1, FALCON, गल्फ ब्रिज इंटरनॅशनल आणि टाटा-TGN गल्फ यांसारख्या महाकाय केबल्सचा समावेश आहे. या केबल्स युरोपला आशिया आणि आफ्रिकेशी जोडतात. जर एका केबललाही जरी इजा झाली, तरी त्याचा परिणाम हजारो मैल दूर असलेल्या इंटरनेट वापरकर्त्यांवर होतो. डेटा ट्रॅफिक वळवण्यासाठी पर्यायी मार्ग असले, तरी ते इतक्या मोठ्या प्रमाणात डेटा हाताळण्यास सक्षम नाहीत, ज्यामुळे इंटरनेटचा वेग प्रचंड मंदावू शकतो.

भारतासाठी हे संकट किती गंभीर?

भारतासाठी होर्मुझची सामुद्रधुनी ही इंटरनेटची जीवनरेखा आहे. आपली अनेक मोठी आयटी शहरे आणि बँकिंग क्षेत्र या केबल्सवर अवलंबून आहेत.

१. ऑनलाइन बँकिंग: यूपीआय (UPI) आणि आंतरराष्ट्रीय व्यवहार विस्कळीत होऊ शकतात.

२. क्लाउड सेवा: गुगल ड्राईव्ह, आयक्लाउड आणि ऑफिस वर्कसाठी वापरल्या जाणाऱ्या क्लाउड सेवा स्लो होतील.

३. वर्क फ्रॉम होम: आयटी कंपन्यांचा परदेशातील क्लायंटशी असलेला संपर्क तुटू शकतो.

४. एआय सेवा: चॅटजीपीटी आणि इतर एआय आधारित टूल्स वापरणे कठीण होईल.

दुरुस्ती: युद्धातील सर्वात मोठं आव्हान

समुद्राखालील केबल दुरुस्त करणे हे अत्यंत जटील काम आहे. यासाठी विशेष जहाजांची गरज असते जी समुद्रात स्थिर राहून केबल ओढू शकतात. मात्र, इराण-इस्रायल युद्ध सुरू असताना कोणतीही कंपनी आपली महागडी जहाजे अशा धोकादायक भागात पाठवण्यास तयार नाही. गेल्या वर्षी लाल समुद्रात हुथी बंडखोरांनी केबल्सचे नुकसान केले होते, त्याची दुरुस्ती अजूनही पूर्ण झालेली नाही. जर आता होर्मुझमध्ये बिघाड झाला, तर तो दुरुस्त व्हायला कित्येक महिने लागू शकतात.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा :  India-Iran ties: ‘इराण युद्ध जिंकेल आणि भारत…’ RAWच्या माजी प्रमुखांचा खळबळजनक दावा; दोन्ही देशांमधील संबंधांवर टाकला प्रकाश

काय होऊ शकतं ‘डिजिटल महासंकट’?

तज्ज्ञांच्या मते, जर इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी रोखली आणि त्याच वेळी लाल समुद्रातही अडथळे निर्माण झाले, तर जगाला ‘डिजिटल ब्लॅकआउट’चा सामना करावा लागू शकतो. हे केवळ तंत्रज्ञानाचे नुकसान नसेल, तर यामुळे जागतिक व्यापारात अब्जावधी डॉलर्सचा तोटा होईल आणि आरोग्यसेवांसारख्या आणीबाणीच्या सेवाही कोलमडू शकतात. त्यामुळेच, आता संपूर्ण जगाचे लक्ष इराणच्या पुढील पाऊलाकडे लागले आहे.