Greenland Mystery : नकाशावर अमेरिकेत, पण मालक युरोपचा! ग्रीनलँड आजही डेन्मार्कचा गुलाम? यामागचं गूढ काय?

Greenland Politics : ग्रीनलँड हे जगातील सर्वात मोठे बेट असून नैसर्गिक साधनसंपत्तीने समृद्ध आहे. सध्या या बेटावरुन डेन्मार्क आणि अमेरिकेत तणाव आहे. ट्रम्प यांना हे बेट अमेरिकेच्या नियंत्रणाखाली हवे आहे. पण....

• नकाशावर अमेरिकेत, पण ग्रीनलँडवर डेन्मार्कचा ताबा
• यामागचं कारण इतिहासात दडलंय
• जाणून घ्या यामागचं गुपित

Greenland Dispute : सध्या अमेरिका (America) आणि डेन्मार्कमध्ये ग्रीनलँडवरुन तणावाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प (Donald Trump) यांनी ग्रीलँडवर ताबा घेण्याची इच्छा व्यक्त केली आहे. परंतु डेन्मार्कने अमेरिकेला ग्रीनलँड हे विक्रिसाठी नसल्याचे म्हटले आहे. याचा पार्श्वभूमीवर युरोपीय देशांनी देखील डेन्मार्कला पाठिंबा दर्शवला आहे. पण तुम्हाला माहित आहे का ग्रीनलँड हे मोठे स्वतंत्र बेट आहे. मग त्याच्यासाठी डेन्मार्क का लढत आहे. शिवाय अमेरिकेत असणारे हे बेट हजारो मौल दूर असलेल्या डेन्मार्क या युरोपीय देशाच्या मालकीचे का आहे? याचे रहस्य इतिहासात दडलेले आहे, जे आपण आज जाणून घेणार आहोते.

Arctic conflict : ट्रम्पला खुलं आव्हान! ‘या’ NATO देशांचे सैन्य Greenland च्या भूमीवर, आता युद्ध अटळ?

ग्रीनलँडवर युरोपीय देश डेन्मार्कचा ताबा का

तर नकाशावर ग्रीनलँड (Greenland) हे उत्तर अमेरिकेच्या ईशान्येला आणि आर्क्टिक व उत्तर आटलांटिकमध्ये आहे. थोडक्यात सांगायचे झाले तर अमेरिकेत आहे. पण यावर युरोपच्या मालकाचा डेन्मार्कचा (Denmark) ताबा का आहे.

• तर यामागचे कारण म्हणजे ग्रीनलँड आणि डेन्मार्कचे संबंध हे १० दशकापासूनचे आहेत.
• खरं तरं १० व्या दशकात ग्रीनलँडवर नॉर्वेच्या वायकिंग्जने (Erik The Red)आपली वसाहत स्थापन केली होती. यामुळे ग्रीनलँड हे नॉर्वेच्या अधिपत्याखाली
• होते. परंतु १८१४ मध्ये झालेल्या कीलयुद्धानंतर (Treaty of Kiel) धोरणात्मक समीकरणांमध्ये बदल झाला. नॉर्वे आणि डेन्मार्क एकमेकांपासून वेगळे झाले आणि ग्रीनलँडचा अधिकृत ताबा युद्धातील विजयामुळे डेन्मार्ककडे आहे.

ग्रीनलँडला मिळाले स्वातंत्र्य, पण…

यानंतर १९५३ पर्यंत ग्रीनलँड डेन्मार्कची वसाहत म्हणून राहिली. यानंतर काही घटनात्मक बजल करुन ग्रीनलँडला स्वतंत्र प्रांत म्हणून घोषित करण्यात आले. मात्र ग्रीनलँड पूर्णपणे स्वतंत्र झाला नाही, तर केवळ डेन्मार्कचा एक स्वतंत्र घटक म्हणून राहिला.
आता यामागचं कारणही तितकचं मोठं आहे.

डेन्मार्कच्या अटींमुळे ग्रीनलँड बनला गुलाम…

ग्रीनलँडला १९७९ मध्ये होम रुल (स्वराज्य) मिळाले होते. यावंतर २००९ मध्ये अधिक व्यापक अधिकार डेन्मार्कने प्रदान केला. या व्यापक अधिकारामुळे ग्रीनलँडमध्ये संसद स्थापन झाला. ग्रीनलँडचे स्वत:चे सरकार उभारण्यात आले. तसेच शिक्षण आणि आरोग्य
अंतर्गत सेवा हातळण्याचे नियंकत्रणही ग्रीनलँड बेटाला मिळाला. पण ग्रीनलँडचे काही महत्त्वपूर्ण अधिकार मात्र डेन्मार्कडेच राहिले.

• यामध्ये ग्रीनलँडची लोकसंख्या कमी असल्याने अर्थव्यस्था ही डेन्मार्ककडे राहिली. डेन्मार्ककडून ग्रीनलँडला दरवर्षी मोठ्या प्रमाणात अनुदान मिळते. या अनुदावावरच ग्रीनलँडता खर्च चलतो.
• याशिवाय ग्रीनलँडकडे त्यांचे सैन्य नाही. यामुळे बेटाच्या संरक्षणासाठी आणि परराष्ट्र धोरणासाठी डेन्मार्कवर अवलंबून रहावे लागते.
• तिसरे सर्वात मोठे कारण म्हणजे ग्रीनलँड हा आर्क्टिकत क्षेत्रात असल्याने समुद्री धोरणातून अत्यंत महत्त्वाचा आहे. यामुळे रशिया, चीन, आणि अमेरिकेसाठी देखील हे बेट अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

तसेच पाहता २००९ च्या कायद्यानुसार, ग्रीनलँडला सार्वमताने स्वतंत्र होण्याचा अधिकारी आहे. परंतु आर्थिक आणि संरक्षणाच्या दृष्टीने हे धोकादायक आहे.

US Greenland Takeover : ग्रीनलँडवर आता ट्रम्पचे राज्य? अमेरिकेच्या संसदेत विधेयक सादर, चीन-रशियाचे दणाणले धाबे