Global South: ग्लोबल साउथमधील मैत्रीचा नवा अध्याय; भारत-घाना यांच्यात कृषी व वैज्ञानिक संशोधनासह विविध क्षेत्रांत ऐतिहासिक करार

Global South : भारत आणि घाना यांनी वैज्ञानिक संशोधन, शिक्षण, क्षमता बांधणी आणि कृषी संशोधन व शिक्षण या क्षेत्रांमध्ये सहकार्यासाठी दोन करारांवर स्वाक्षरी केली आहे. भारत आणि घाना यांच्या संबंधांमध्ये एक नवीन बंध जोडला गेला आहे.

• दोन महत्त्वाच्या सामंजस्य करारांवर स्वाक्षरी
• परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांचा ३ देशांचा दौरा
• ‘दक्षिण-दक्षिण सहकार्य’ अधिक मजबूत

आंतरराष्ट्रीय मुत्सद्देगिरी आणि आफ्रिकन देशांसोबतच्या राजनैतिक संबंधांच्या दृष्टीने भारताने पुन्हा एकदा एक अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर (S. Jaishankar) यांच्या घाना दौऱ्यादरम्यान भारत आणि घाना यांच्यात वैज्ञानिक संशोधन, शिक्षण, क्षमता बांधणी तसेच कृषी संशोधन व शिक्षण यांसारख्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांमध्ये सहकार्यासाठी दोन महत्त्वपूर्ण करारांवर (MoUs) स्वाक्षरी करण्यात आली आहे. या करारांमुळे भारत आणि आफ्रिकन खंडातील ऐतिहासिक संबंध आणखी मजबूत झाले असून, ‘दक्षिण-दक्षिण सहकार्य’ (South-South Cooperation) अधिक व्यापक स्वरूपात पुढे नेण्यास मदत होणार आहे.(Global South)

परराष्ट्र मंत्र्यांच्या या दौऱ्यामुळे दोन्ही देशांमधील मैत्रीला एक नवीन परिमाण मिळाले आहे. आपल्या तीन आफ्रिकन देशांच्या अधिकृत दौऱ्याच्या पहिल्या टप्प्यात घाना येथे पोहोचलेल्या एस. जयशंकर यांनी घानाचे परराष्ट्र मंत्री सॅम ओकुडझेटो अबलाकवा यांच्यासोबत झालेल्या बैठकीत हे करार सामायिक केले आणि दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय करारांवर शिक्कामोर्तब केले.

वैज्ञानिक संशोधन, शिक्षण आणि कृषी क्षेत्राला मिळणार बळ

परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर यांनी सोशल मीडिया व्यासपीठ ‘X’ (पूर्वीचे ट्विटर) वर या करारांबद्दल सविस्तर माहिती दिली आहे. यातील पहिला करार हा भारतातील प्रतिष्ठित ‘भारतीय प्राणीशास्त्र सर्वेक्षण’ (Zoological Survey of India – ZSI) आणि ‘घाना विद्यापीठ’ (University of Ghana) यांच्यात झाला आहे. या करारांतर्गत दोन्ही संस्था शैक्षणिक देवाणघेवाण, वैज्ञानिक संशोधन आणि क्षमता बांधणीसाठी एकत्र काम करतील. यामुळे दोन्ही देशांतील संशोधक, विद्यार्थी आणि शास्त्रज्ञांना नवीन तंत्रज्ञान आणि संशोधनाची संधी उपलब्ध होणार आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World Cotton Day: 7 ऑक्टोबरला का साजरा केला जातो जागतिक कापूस दिवस? जाणून घ्या ‘पांढऱ्या सोन्याचे’ महत्त्व

दुसरा महत्त्वपूर्ण करार हा कृषी क्षेत्राशी संबंधित आहे. ‘भारतीय कृषी संशोधन परिषद’ (Indian Council of Agricultural Research – ICAR) आणि घानाची ‘सीएसआयआर-पीक संशोधन संस्था’ (CSIR-Crops Research Institute of Ghana) यांच्यात हा करार पार पडला आहे. या सहकार्यामुळे दोन्ही देशांमध्ये कृषी क्षेत्रातील आधुनिक तंत्रज्ञान, बियाणे संशोधन, पीक संवर्धन आणि कृषी शिक्षण यावर संयुक्तपणे काम केले जाईल. दोन्ही देश हे प्रामुख्याने शेतीप्रधान असल्याने या कराराचा थेट फायदा दोन्ही देशांतील शेतकऱ्यांना आणि अन्न सुरक्षेला होणार आहे.

घानाच्या राष्ट्राध्यक्षांशी भेट आणि उच्चस्तरीय चर्चा

घाना दौऱ्याच्या पहिल्या दिवशी सकाळी परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी घानाचे राष्ट्राध्यक्ष जॉन ड्रामानी महामा यांची सदिच्छा भेट घेतली. या भेटीदरम्यान दोन्ही नेत्यांनी द्विपक्षीय संबंधांचा सविस्तर आढावा घेतला. गेल्या वर्षी भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी घानाला दिलेली ऐतिहासिक भेट आणि त्यातून दोन्ही देशांमधील संबंधांना मिळालेली मजबूत गती यावर या बैठकीत मुख्यत्वे लक्ष केंद्रित करण्यात आले. राष्ट्राध्यक्ष महामा यांच्यासोबत झालेल्या बैठकीत व्यापार, गुंतवणूक, औषधनिर्माण (Pharmaceuticals), विकास सहकार्य आणि संरक्षण क्षेत्रातील भागीदारी वाढवण्यावर भर देण्यात आला.

EAM Dr S Jaishankar tweets, “Delighted to address a distinguished gathering at the Foreign Service Institute of Ghana on India, Africa and the Global South. In today’s turbulent times, the challenge before diplomacy is to manage competition without allowing it to become confrontation, and to promote cooperation even when interests diverge… We carry Africa in our hearts and will build a partnership not just for today but for generations to come.” (Pic: Dr S Jaishankar/X) — ANI (@ANI) October 6, 2026

credit – social media and Twitter

जयशंकर यांनी नमूद केले की, भारत आणि घाना हे ‘जागतिक दक्षिण’ (Global South) चे प्रमुख भागीदार आहेत. दोन्ही देशांची विकासाची दृष्टी समान असून त्यांना ऐतिहासिक ऐक्याचा वारसा लाभला आहे. केवळ द्विपक्षीय व्यापारच नव्हे, तर बहुपक्षीय व्यासपीठांवर एकमेकांना पाठिंबा देणे, आफ्रिकन युनियन (African Union) आणि वेस्ट आफ्रिकन देशांच्या ‘इकोवास’ (ECOWAS) या संघटनेसोबत भारताचा सहभाग अधिक दृढ करणे या विषयांवरही दोन्ही नेत्यांमध्ये सकारात्मक चर्चा झाली.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Peaceful Communication: संघर्षाच्या काळात ‘संवाद’ कसा ठरू शकतो शांततेचा सर्वात मोठा मार्ग? जाणून घ्या सविस्तर

परराष्ट्र मंत्र्यांचा ५ दिवसांचा आफ्रिका दौरा

भारत सरकारच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर हे ६ ते १० ऑक्टोबर दरम्यान आफ्रिकेतील तीन महत्त्वाच्या देशांच्या – घाना, कोट डी’आयव्होर (Cote d’Ivoire) आणि इथिओपिया (Ethiopia) दौऱ्यावर आहेत. या ५ दिवसांच्या दौऱ्यात ते तिन्ही देशांच्या परराष्ट्र मंत्र्यांशी द्विपक्षीय बैठका घेतील, तसेच तेथील उच्च नेतृत्वाची भेट घेऊन मैत्री आणि सहकार्याचा आढावा घेतील.

या संपूर्ण दौऱ्यामध्ये भारत आणि आफ्रिकन देशांमधील व्यापार व आर्थिक संबंध वाढवणे, विकास प्रकल्प वेगाने पूर्ण करणे, डिजिटल तंत्रज्ञानाची देवाणघेवाण करणे आणि लोकांमधील थेट संपर्क (People-to-People ties) अधिक घट्ट करणे या मुद्द्यांवर भर दिला जात आहे. आफ्रिकन खंडात भारताचा वाढता प्रभाव आणि ‘ग्लोबल साऊथ’चा नेता म्हणून भारताची भूमिका या दौऱ्यामुळे अधिक स्पष्ट होत आहे.