Nepal Flood: ‘नेपाळमधील धोका टळला नाही…’ येऊ शकतो आणखी एक विनाशकारी पूर? शास्त्रज्ञांनी दिला मोठा इशारा

ICIMOD Flood Alert Nepal: नेपाळमधील भोतेकोशी पुरानंतर शास्त्रज्ञांनी दुसऱ्या पुराचा इशारा दिला आहे. नेपाळ-चीन सीमेच्या वरच्या भागात पाण्याचा अडथळा भंग केल्याने नवीन पूर येऊ शकतो.

• दुसऱ्या महापुराची टांगती तलवार
• ICIMOD चा गंभीर इशारा
• प्रचंड जीवित आणि वित्तहानी

नेपाळमधील (Nepal) भोटेकोशी आणि त्रिशुली नदी खोऱ्यात नुकत्याच आलेल्या विनाशकारी अचानक पुरामुळे (Flash Flood) हाहाकार माजला आहे. या दुर्दैवी घटनेत मोठ्या प्रमाणावर जीवितहानी आणि वित्तहानी झाली असून शेकडो नागरिक बेपत्ता आहेत. ही आपत्ती ताजी असतानाच, आता काठमांडूस्थित ‘इंटरनॅशनल सेंटर फॉर इंटिग्रेटेड माउंटन डेव्हलपमेंट’ (ICIMOD) या आंतरराष्ट्रीय संशोधन संस्थेच्या शास्त्रज्ञांनी एका नवीन आणि अत्यंत भयंकर धोक्याचा इशारा दिला आहे. नेपाळ-चीन सीमेच्या वरच्या भागात नदीच्या प्रवाहात एक मोठा अडथळा निर्माण झाला असून तो फुटल्यास नेपाळमध्ये आणखी एक भीषण पूर येण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.

आयसीआयएमओडीच्या (ICIMOD) शास्त्रज्ञांनी दिलेल्या प्राथमिक अहवालानुसार, तिबेटमधील उच्च सखल भागातून लेंढे खोला नदीत (भोटेकोशीची उपनदी) हिम-खडक कोसळल्याने (Ice-Rock Avalanche) पाण्याचा मार्ग तात्पुरता अडवला गेला होता. हा अडथळा फुटल्यानंतर पाण्याच्या तीव्र प्रवाहासोबत मोठे दगड आणि चिखल वाहून आला, ज्यामुळे नदीची पातळी काही मिनिटांतच ७ ते ९ मीटरने वाढली. परंतु, अजूनही सीमेवरील काही अरुंद भागात असाच नैसर्गिक अडथळा कायम राहिल्याची भीती आहे, ज्यामुळे पाण्याचा मोठा फुगवटा तयार होत असून तो फुटल्यास खालील वस्त्यांना पुन्हा एकदा जलप्रलयाचा तडाखा बसू शकतो.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : India-China सीमावादावर मोठा निर्णय; अजित डोवाल अन् वांग यी यांच्या बैठकीत 8 मुद्द्यांवर ऐतिहासिक करार, LACवर शांततेचे नवे युग

ICIMOD ची भूमिका आणि हिमालयीन पर्यावरणाचा धोका

इंटरनॅशनल सेंटर फॉर इंटिग्रेटेड माउंटन डेव्हलपमेंट (ICIMOD) ही १९८३ मध्ये स्थापन झालेली एक आंतरशासकीय संस्था आहे, जी हिंदुकुश-हिमालयीन प्रदेशातील भारत, नेपाळ, भूतान, चीन, पाकिस्तान, बांगलादेश, म्यानमार आणि अफगाणिस्तान या आठ देशांमध्ये काम करते. ही संस्था प्रामुख्याने हिमनद्या, हवामान बदल, बर्फ वितळणे आणि पर्वतीय आपत्तींवर सखोल संशोधन करते. आयसीआयएमओडीचे हवामान आणि पर्यावरणीय जोखीम प्रमुख डॉ. कियांगगोंग झांग (Dr. Qianggong Zhang) यांनी स्पष्ट केले आहे की, गेल्या वर्षी रसुवा भागात ज्या ठिकाणी आपत्ती आली होती, तोच परिसर पुन्हा एकदा या महापुराच्या धोक्यात सापडला आहे.

शास्त्रज्ञांच्या मते, जागतिक तापमानवाढ आणि हवामान बदलामुळे (Climate Change) हिमालयीन पर्वतरांगांमधील कायम गोठलेली जमीन (Permafrost), हिमनद्या आणि बर्फाचे थर वेगाने अनियंत्रित होत आहेत. या घटनेत ४.४ तीव्रतेच्या भूकंपाचे धक्कादायक संकेत किंवा हिमनगाचा उद्रेक कारणीभूत ठरला का, यावर उपग्रह छायाचित्रे, जलशास्त्रीय नोंदी आणि भूकंपाच्या डेटाद्वारे संशोधन सुरू आहे. परंतु, निसर्गातील या अशा प्रकारच्या घटनांमुळे अवघ्या काही तासांत पर्वतावरील बर्फाचे लोट खालील मानवी वस्त्यांमध्ये विनाशाचे रूप धारण करत आहेत.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : India Japan: जपानी तंत्रज्ञान अन् भारतीय कौशल्य! पियुष गोयल यांचा जपान दौरा यशस्वी; 67 अब्ज डॉलर्सच्या गुंतवणुकीचे उद्दिष्ट

नागरिकांना सतर्कतेचा इशारा आणि बचावकार्य

या संभाव्य नव्या धोक्याची गांभीर्य लक्षात घेऊन नेपाळ प्रशासनाने भोटेकोशी आणि त्रिशुली नदीकाठच्या रहिवाशांना, विशेषतः रसुवा, नुवाकोट, धाडिंग आणि चितवन जिल्ह्यांतील लोकांना त्वरित सुरक्षित स्थळी हलवण्याचे आदेश दिले आहेत. तिबेट सीमेवरील जिलॉन्ग पोर्ट आणि इतर महत्त्वाच्या व्यापारी मार्गांवरून नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी पाठवण्यात येत आहे. नेपाळी लष्कर आणि आपत्ती प्रतिसाद दलाची पथके बचावकार्यासाठी तैनात करण्यात आली आहेत.

नदीच्या प्रवाहात अडकलेला गाळ आणि बर्फाचा साठा हळूहळू आणि सुरक्षितपणे कसा मोकळा करता येईल, यासाठी नेपाळ आणि चीनमधील तज्ज्ञ सतत प्रयत्न करत आहेत. मात्र, उंचावरील भागात पुन्हा एकदा अशी घटना घडल्यास खालील भागातील पायाभूत सुविधा, जलविद्युत प्रकल्प आणि महामार्ग पूर्णपणे उद्ध्वस्त होण्याचा मोठा धोका कायम आहे. त्यामुळे संपूर्ण परिसरावर आणि नदीच्या पाण्याच्या पातळीवर चोवीस तास ड्रोन आणि सॅटेलाइटच्या माध्यमातून कडक नजर ठेवली जात आहे.