
फोटो सौजन्य AI
सौदी अरेबियाची अर्थव्यवस्था मोठ्या प्रमाणावर तेल निर्यातीवर अवलंबून आहे. इराणसोबतच्या संघर्षामुळे तेल वाहतुकीचे मार्ग, ऊर्जा पुरवठा आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर परिणाम होण्याची भीती निर्माण झाली आहे. युद्धाचा कालावधी वाढल्यास तेल उत्पादन आणि निर्यात व्यवस्थेवर दबाव येऊ शकतो. याचा परिणाम देशाच्या उत्पन्नावर तसेच परदेशी गुंतवणुकीवर होण्याची शक्यता आहे.
मोहम्मद बिन सलमान यांनी सौदी अरेबियाची अर्थव्यवस्था तेलावरील अवलंबित्वातून बाहेर काढण्यासाठी ‘व्हिजन २०३०’ ही महत्त्वाकांक्षी योजना सुरू केली आहे. पर्यटन, मनोरंजन, तंत्रज्ञान आणि उद्योग क्षेत्रात मोठ्या प्रमाणावर गुंतवणूक केली जात आहे. मात्र युद्धामुळे या योजनांच्या अंमलबजावणीसमोर आर्थिक अडचणी निर्माण होऊ शकतात.
सौदी अरेबिया आणि अमेरिका यांच्यात दीर्घकाळापासून संरक्षण आणि आर्थिक सहकार्याचे संबंध आहेत. अमेरिकेच्या लष्करी मदतीवर सौदी मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे. मात्र इराणसोबतच्या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या भूमिकेबाबत सौदीमध्ये चिंता वाढल्याचे चित्र आहे.
अमेरिकेकडून अपेक्षित असलेली ठोस सुरक्षा मदत मिळेल की नाही, याबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. त्यामुळे सौदीला आपल्या संरक्षण धोरणाचा नव्याने विचार करावा लागू शकतो. अमेरिकेवरील अवलंबित्व कमी करून इतर देशांसोबत संरक्षण सहकार्य वाढवण्याचाही पर्याय सौदीसमोर असू शकतो.
येमेनमधील इराणसमर्थित हुथी बंडखोरांकडून सौदी अरेबियाला सातत्याने धोका निर्माण होत आहे. तेल प्रकल्प, विमानतळ, बंदरे आणि इतर महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करण्याची क्षमता या बंडखोरांकडे आहे. अशा हल्ल्यांमुळे देशाच्या ऊर्जा क्षेत्रासह नागरिकांच्या सुरक्षेवरही परिणाम होऊ शकतो.
सौदीसाठी सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे एकाच वेळी अनेक आघाड्यांवर परिस्थिती हाताळणे. एका बाजूला इराणसोबतचा संघर्ष, दुसऱ्या बाजूला हुथी बंडखोरांचा धोका आणि तिसऱ्या बाजूला अमेरिकेसोबतच्या संबंधांमधील अनिश्चितता आहे. त्यामुळे मोहम्मद बिन सलमान यांच्यासाठी आगामी काळ राजकीय, आर्थिक आणि सामरिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.