
US Third Aircraft Carrier Middle East USS Theodore Roosevelt Iran Tensions
मध्य-पूर्वेतील शांतता पुन्हा एकदा धोक्यात आली असून अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संघर्ष आता अत्यंत निर्णायक वळणावर येऊन ठेपला आहे. इराणसोबत वाढत्या लष्करी (US Iran war) तणावाच्या पार्श्वभूमीवर जगातील सर्वात शक्तिशाली नौदल असलेल्या अमेरिकेने या भागात आपली ताकद प्रचंड वाढवली आहे. अमेरिकन नौदलाचे तिसरे अण्वस्त्रसज्ज आणि महाकाय विमानवाहू जहाज ‘यूएसएस थिओडोर रुझवेल्ट’ (USS Theodore Roosevelt) रविवारी मध्य-पूर्वेतील सागरी क्षेत्रात दाखल झाले आहे. या नव्या तैनातीमुळे आखाती प्रदेशात कार्यरत असलेल्या अमेरिकेच्या विमानवाहू स्ट्राइक गटांची (Carrier Strike Groups) एकूण संख्या आता तीन झाली आहे. अमेरिकेच्या या आक्रमक पावलामुळे संपूर्ण जगाचे लक्ष आता मध्य-पूर्वेकडे लागले आहे.
आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्था ‘ॲक्सिऑस’चे (Axios) ज्येष्ठ पत्रकार बराक रविद यांनी एका वरिष्ठ अमेरिकन अधिकाऱ्याच्या हवाल्याने सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘एक्स’वर या संदर्भात महत्त्वाची माहिती दिली आहे. त्या अधिकाऱ्याने स्पष्ट केले की, ‘यूएसएस थिओडोर रुझवेल्ट’ हे जहाज रविवारी अमेरिकन लष्कराच्या सेंट्रल कमांडच्या (CENTCOM) कार्यक्षेत्रात अधिकृतपणे दाखल झाले आहे. यापूर्वीच या प्रदेशात ‘यूएसएस जॉर्ज एच. डब्ल्यू. बुश’ आणि ‘यूएसएस जॉर्ज वॉशिंग्टन’ ही दोन अमेरिकन विमानवाहू जहाजे तैनात होती. आता थिओडोर रुझवेल्टच्या आगमनाने या सागरी पट्ट्यात अमेरिकेची घेराबंदी आणि लष्करी अस्तित्व अभेद्य बनले आहे.
विमानवाहू जहाज म्हणजे केवळ एक साधी युद्धनौका नसून तो समुद्रातील एक तरंगता लष्करी तळ असतो. या महाकाय जहाजावरून एकाच वेळी डझनभर अत्याधुनिक लढाऊ विमाने (Fighter Jets) उड्डाण करू शकतात आणि शत्रूच्या हद्दीत घुसून अचूक हवाई हल्ले चढवू शकतात. विशेष म्हणजे, हे जहाज कधीही एकटे प्रवास करत नाही. त्याच्या संरक्षणासाठी आणि आक्रमक कारवायांसाठी सोबत क्रूझर, विनाशिका (Destroyers) आणि पाणबुड्यांचा एक संपूर्ण ताफा असतो, ज्याला लष्करी भाषेत ‘कॅरियर स्ट्राइक ग्रुप’ (Carrier Strike Group) असे म्हणतात. एकाच वेळी असे तीन महाकाय स्ट्राइक ग्रुप मध्य-पूर्वेत असणे, हे इराणवरील वाढत्या लष्करी दबावाचे आणि संभाव्य मोठ्या कारवाईचे स्पष्ट संकेत मानले जात आहेत.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : AI Weapons : ‘कोण जगेल आणि कोण मरेल, हे यंत्रांनी ठरवू नये…’ एआय युद्धाच्या नियमांवर 128 देशांची मोठी खलबते
गेल्या काही दिवसांपासून अमेरिका आणि इराण यांच्यातील शांतता चर्चा पूर्णपणे ठप्प झाली असून, दोन्ही देशांमध्ये पुन्हा एकदा धुमश्चक्री सुरू झाली आहे. आठवड्याच्या अखेरीस इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्यूशनरी गार्ड कॉर्प्सने (IRGC) असा खळबळजनक दावा केला की, त्यांनी बहरीनमधील अमेरिकन लष्करी तळांवर यशस्वी हल्ला केला आहे. यापूर्वी शुक्रवारीदेखील इराणने बहरीनमधील अमेरिकेच्या एका अत्यंत महत्त्वाच्या पूर्वसूचना रडार प्रणालीला (Early-Warning Radar System) लक्ष्य करून ती उद्ध्वस्त केल्याचा दावा केला होता. ही रडार प्रणाली शत्रूकडून डागलेली क्षेपणास्त्रे आणि हवाई हल्ले आगाऊ ओळखून अमेरिकन सैन्याला सतर्क करण्याचे काम करते. बहरीनमध्ये अमेरिकन नौदलाच्या पाचव्या ताफ्याचे (Fifth Fleet) मुख्यालय असल्याने या दाव्यामुळे मोठी खळबळ उडाली होती.
मात्र, अमेरिकेच्या लष्कराने इराणचे हे सर्व दावे साफ फेटाळून लावले आहेत. अमेरिकन सेंट्रल कमांडने (CENTCOM) स्पष्ट केले की, बहरीनमधील त्यांच्या रडार प्रणालीचे कोणतेही नुकसान झालेले नाही. उलट, इराणने बहरीनच्या दिशेने डागलेले दोन आत्मघातकी ड्रोन अमेरिकन संरक्षण यंत्रणेने हवेतच टिपून नष्ट केले आहेत. या घटनेत कोणतीही जीवितहानी किंवा वित्तहानी झाली नसल्याचे अमेरिकेने ठामपणे सांगितले आहे. इराणकडून होणारे हे सातत्यपूर्ण ड्रोन हल्ले आणि तेल वाहतुकीच्या मार्गावरील धोके लक्षात घेऊनच अमेरिकेने आपली सागरी नाकेबंदी अधिक कडक केली आहे.
जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : India At UN: 133 देशांचा पाठिंबा, तरीही भारत, अमेरिका आणि चीनचा विरोध; काय आहे संयुक्त राष्ट्रांतील मृत्युदंड ठरावाचे प्रकरण?
तिसरे विमानवाहू जहाज मध्य-पूर्वेत दाखल झाल्याचे स्पष्ट झाले असले तरी, अमेरिकेच्या संरक्षण विभागाने म्हणजेच ‘पेंटागॉन’ (Pentagon) आणि ‘सेंटकॉम’ने (CENTCOM) या तैनातीच्या कालमर्यादेबाबत अद्याप कोणतीही अधिकृत घोषणा केलेली नाही. मध्य-पूर्वेतील सर्व अमेरिकन लष्करी कारवायांवर लक्ष ठेवणाऱ्या सेंटकॉमने हे जहाज या प्रदेशात नेमके किती दिवस किंवा महिने तैनात राहील, हे गुलदस्त्यात ठेवले आहे.
सध्याच्या घडीला इराणची अर्थव्यवस्था निर्बंधांमुळे आधीच संकटात सापडली आहे आणि त्यातच अमेरिकेने सागरी मार्गावर तीन विमानवाहू जहाजे उभी केल्याने इराणची मोठी कोंडी झाली आहे. भविष्यात या तीनही जहाजांपैकी एखादे जहाज रोटेशननुसार माघारी परतणार की इराणवर मोठी लष्करी कारवाई करण्यासाठी हा ताफा सज्ज ठेवण्यात आला आहे, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
Ans: मध्य-पूर्वेत दाखल झालेल्या अमेरिकन नौदलाच्या तिसऱ्या महाकाय विमानवाहू जहाजाचे नाव 'यूएसएस थिओडोर रुझवेल्ट' (USS Theodore Roosevelt) असे आहे.
Ans: इराणने बहरीनमधील अमेरिकेची पूर्वसूचना रडार प्रणाली उद्ध्वस्त केल्याचा दावा केला आहे, तर अमेरिकेने कोणतेही नुकसान झाले नसून बहरीनच्या दिशेने येणारे दोन इराणी ड्रोन हवेतच पाडल्याचे स्पष्ट केले आहे.
Ans: अमेरिकेची सेंट्रल कमांड (CENTCOM) ही मध्य-पूर्वेतील सर्व अमेरिकन लष्करी कारवाया आणि नौदल तैनातीवर देखरेख ठेवते.