Strait Of Hormuz: होर्मुझ सामुद्रधुनीत अमेरिकेचा ‘गुप्त मार्ग’; इराणी सैन्याला चकवून दररोज लाखो बॅरल तेलाची जागतिक बाजारात निर्यात

अमेरिकन लष्कराच्या देखरेखीखाली दररोज लाखो बॅरल तेल होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून गुप्त मार्गाने काढले जात असून ते जागतिक बाजारपेठेत पाठवले जात आहे. अमेरिकन लष्कराच्या या ऑपरेशनची माहिती पहिल्यांदाच समोर आली आहे.

• गुप्त सागरी मार्गाचा पर्दाफाश
• दररोज १ कोटी बॅरल तेलाची वाहतूक
• इराणी सैन्य ‘आंधळे’ (Radar Blind)

जागतिक ऊर्जा बाजारातील महासंग्राम आणि इराणसोबतच्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकन लष्कराने एक अतिशय धक्कादायक आणि अभूतपूर्व मोहीम फत्ते केली आहे. मध्य पूर्वेतील युद्धाच्या सावटाखाली होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून (Strait of Hormuz) तेलाची वाहतूक पूर्णपणे ठप्प झाल्याचा दावा इराणकडून केला जात असतानाच, अमेरिकेच्या ‘ॲक्सिऑस’ (Axios) या प्रसिद्ध प्रसारमाध्यमाने एक खळबळजनक खुलासा केला आहे. अमेरिकन लष्कराने होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत ओमानच्या किनाऱ्यालगत एक अत्यंत गुप्त सागरी मार्ग (Stealth Corridor) तयार केला असून, तिथून दररोज लाखो बॅरल तेल सुरक्षितपणे जागतिक बाजारपेठेत पाठवले जात आहे.

गेल्या काही आठवड्यांपासून सुरू असलेल्या या अत्यंत संवेदनशील लष्करी मोहिमेअंतर्गत, दररोज रात्री ओमानच्या सीमेला लागून असलेल्या दक्षिणेकडील मार्गावरून १५ ते २० महाकाय तेल टँकर्स (Oil Tankers) अत्यंत सावधगिरीने प्रवास करत आहेत. अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या हवाल्याने दिलेल्या माहितीनुसार, या मोहिमेमुळे दररोज अंदाजे १ कोटी (१० मिलियन) बॅरल तेल आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा बाजारात पोहोचत आहे. हे प्रमाण युद्ध सुरू होण्यापूर्वीच्या एकूण निर्यातीच्या जवळपास निम्मे आहे. जागतिक स्तरावर निर्माण झालेली तेलाची तीव्र टंचाई कमी करण्यासाठी आणि इंधनाचे दर नियंत्रणात ठेवण्यासाठी अमेरिकेची ही मोहीम अत्यंत निर्णायक ठरत आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा :  Evergrande: चीनमधील सर्वात मोठ्या रिअल इस्टेट घोटाळ्यात ऐतिहासिक निकाल; एव्हरग्रांडे कंपनीवर 24,000 कोटींचा दंड; फाउंडरना जन्मठेप

नॉर्थ कॅरोलिनातून नियंत्रण आणि अमेरिकन लढाऊ विमानांचे कडक सुरक्षा कवच

होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून दररोज हजारो टन तेल सुरक्षितपणे बाहेर काढण्याचे हे अवाढव्य काम अमेरिकेच्या नॉर्थ कॅरोलिना (North Carolina) येथील फोर्ट ब्रॅग (Fort Bragg) लष्करी मुख्यालयातून चालवले जात आहे. या मोहिमेसाठी अमेरिकन सैन्याने एक विशेष ‘टास्क फोर्स’ स्थापन केली असून, ती आखाती देशांशी आणि मित्र राष्ट्रांशी थेट समन्वय साधते. ही टास्क फोर्स अरबी समुद्रातून होर्मुझमार्गे आखातातील बंदरांमध्ये जाणाऱ्या रिकाम्या टँकर्सची आणि तिथून तेल भरून जागतिक बाजाराकडे जाणाऱ्या जहाजांची संपूर्ण नोंद ठेवते.

या वाहतुकीसाठी अमेरिकन सैन्याने एक विशेष ‘टाइम स्लॉट’ (Time Slot) आणि शिस्तबद्ध प्रणाली तयार केली आहे. ठराविक वेळेतच जहाजांची एक लांब रांग एका विशिष्ट गतीने पुढे सरकते. या जहाजांवर इराणकडून होणारे संभाव्य ड्रोन आणि क्रूझ क्षेपणास्त्रांचे (Cruise Missiles) हल्ले उधळण्यासाठी अमेरिकन हवाई दलाची (US Air Force) अत्याधुनिक लढाऊ विमाने २४ तास या सागरी मार्गावर आकाशातून कडक पहारा देत आहेत. नुकत्याच झालेल्या एका घटनेत अमेरिकन विमानांनी इराणी सैन्याचे आठ ड्रोन्स आणि दोन क्षेपणास्त्रे हवेतच नष्ट केली होती.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Mohan Bhagwat: ‘RSS नेत्यांचा सन्मान करू नका!’ अमेरिकेच्या सल्लागार आयोगाचे वादग्रस्त वक्तव्य; भारतीय परराष्ट्र मंत्रालय आक्रमक

रडार उद्ध्वस्त झाल्याने इराणी सैन्य ‘आंधळे’ (Blind Navigation)

या अहवालातील सर्वात महत्त्वाचा आणि चक्रावून टाकणारा भाग म्हणजे इराणच्या लष्करी स्थितीबाबत झालेला खुलासा होय. अमेरिकन अधिकाऱ्यांच्या मते, गेल्या दोन आठवड्यांत अमेरिकन सेंट्रल कमांडने (CENTCOM) केलेल्या अचूक आणि धोरणात्मक हल्ल्यांमुळे इराणची बहुतांश सागरी रडार आणि निगराणी यंत्रणा (Surveillance Systems) पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाली आहे. यामुळे ओमानच्या किनाऱ्याजवळील या दक्षिण मार्गावर काय हालचाली सुरू आहेत, हे पाहण्याची क्षमता इराणी सैन्याने गमावली आहे.

सध्या इराणचे सैन्य एका अर्थी ‘आंधळे’ झाले असून, त्यांची पाळत केवळ मोजक्याच आणि नव्याने दुरुस्त केलेल्या रडार्सवर किंवा लहान स्पीड बोटींवर अवलंबून आहे. अचूक माहिती आणि रडार सिग्नलचा अभाव असल्यामुळे इराणी सैन्य केवळ संशयाच्या आधारावर समुद्राच्या दिशेने अंदाधुंद ड्रोन्स आणि क्रूझर्स डागत आहे, जे बहुतेक वेळा अमेरिकन हवाई सुरक्षेमुळे हवेतच निष्प्रभ केले जात आहेत. अमेरिकेच्या या अद्भूत आणि धाडसी गुप्त मोहिमेमुळे इराणचा सागरी मार्ग रोखण्याचा दावा फोल ठरला असून, जागतिक अर्थव्यवस्थेला मोठा दिलासा मिळाला आहे.