World Politics: मैत्रीमुळे की रशियाचा मुद्दा? सात वर्षांनंतर शी जिनपिंग यांच्या उत्तर कोरियाच्या दौऱ्याने बदलणार जागतिक समीकरणे

चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्या उत्तर कोरिया दौऱ्याकडे मैत्रीपूर्ण न पाहता, धोरणात्मक दृष्टिकोनातून पाहिले जात आहे. चीनला उत्तर कोरियामध्ये आपला प्रभाव कायम ठेवायचा आहे, तर दुसरीकडे रशियाच्या वाढत्या प्रभावाबद्दल त्यांना चिंता आहे.

• शी जिनपिंग यांचा ऐतिहासिक दौरा
• रशियाच्या वाढत्या प्रभावाची चिंता
• किम जोंग उन यांचे ‘बॅलन्सिंग ॲक्ट’

Xi Jinping North Korea visit 2026 : आंतरराष्ट्रीय राजकारणाच्या सारीपाटावर सध्या अत्यंत वेगवान आणि अनपेक्षित घडामोडी घडताना दिसत आहेत. चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग (Xi Jinping) हे दोन दिवसांच्या अत्यंत महत्त्वाच्या आणि संवेदनशील दौऱ्यासाठी उत्तर कोरियाची राजधानी प्योंगयांग येथे दाखल होत आहेत. यापूर्वी त्यांनी २०१९ मध्ये उत्तर कोरियाला भेट दिली होती. या प्रदीर्घ कालावधीनंतर होत असलेल्या नव्या दौऱ्याकडे जागतिक राजकीय विश्लेषक केवळ एक औपचारिक किंवा मैत्रीपूर्ण भेट म्हणून पाहत नाहीत. यामागे आशिया-पॅसिफिक क्षेत्रातील सत्ता संतुलन आणि रशिया-चीन-उत्तर कोरिया या तिघांमधील छुपे अंतर्गत मतभेद कारणीभूत असल्याचे बोलले जात आहे. चीन आणि उत्तर कोरिया यांच्यात कोरियन युद्धाच्या काळापासून चालत आलेल्या संबंधांना दोन्ही देश ‘रक्ताचे नाते’ म्हणून संबोधत असले, तरी अलिकडच्या काळात या नात्यातील जिव्हाळा कमी होऊन अविश्वासाची दरी वाढल्याचे स्पष्ट संकेत मिळत आहेत.

चीन आणि उत्तर कोरिया यांच्यातील वाढता दुरावा

बीबीसीच्या एका विशेष अहवालानुसार, गेल्या काही वर्षांत बीजिंग आणि प्योंगयांग यांच्यातील संबंध कमालीचे ताणले गेले आहेत. याचे सर्वात मोठे उदाहरण म्हणजे २०२४ मध्ये या दोन्ही देशांमधील राजनैतिक संबंधांना ७५ वर्षे पूर्ण झाली. वास्तविक पाहता हा मोठा ऐतिहासिक टप्पा होता, परंतु दोन्ही बाजूंनी कोणताही उच्चस्तरीय सोहळा किंवा बैठक न घेता हा वर्धापनदिन अत्यंत साधेपणाने साजरा केला. यावरूनच पडद्यामागे बरेच काही आलबेल नसल्याचे समोर आले होते. चीनसाठी उत्तर कोरिया हा एक असा शेजारी आहे, ज्याला तो उघडपणे सोडूही शकत नाही आणि त्याच्यावर संपूर्ण नियंत्रणही ठेवू शकत नाही. चीनला आपल्या सीमेवर शांतता हवी आहे, परंतु उत्तर कोरियाचा अनियंत्रित अणुकार्यक्रम आणि क्षेपणास्त्र चाचण्या नेहमीच चीनसाठी डोकेदुखी ठरतात.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : Philippines Earthquake: फिलीपिन्समध्ये 8.2 तीव्रतेचा प्रलयकारी भूकंप; कोसळल्या इमारती, त्सुनामीच्या 10 फुटी लाटांचा हाय-अलर्ट

युक्रेन युद्ध आणि रशियाची एंट्री: चीनच्या चिंतेत भर

या संपूर्ण कथानकातील सर्वात मोठा ट्विस्ट म्हणजे रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन आणि किम जोंग उन यांच्यात वाढलेली अभूतपूर्व जवळीक. अलिकडच्या काळात उत्तर कोरिया आणि रशिया यांच्यातील लष्करी संबंध कमालीच्या वेगाने मजबूत झाले आहेत. युक्रेन विरुद्धच्या युद्धात रशियाला मोठ्या प्रमाणावर दारूगोळा आणि लष्करी मदत पुरवल्याचा आरोप उत्तर कोरियावर आहे. इतकेच नव्हे तर, काही गुप्तचर अहवालांनुसार या युद्धात अंदाजे २,३०० उत्तर कोरियन सैनिकांना आपला जीव गमवावा लागला आहे. या लष्करी मदतीच्या बदल्यात रशियाने उत्तर कोरियाला मोठ्या प्रमाणावर कच्चे तेल, आर्थिक मदत आणि प्रगत तंत्रज्ञान पुरवले आहे. उत्तर कोरिया पूर्णपणे रशियाच्या प्रभावाखाली चालला आहे, हीच भीती चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांना प्योंगयांगकडे खेचून आणण्यास कारणीभूत ठरली आहे.

Xi Jinping has arrived in Pyongyang for his first visit to the DPRK in seven years, as the two countries reaffirm strategic ties amid regional tensions and shifting global alliances. https://t.co/eDPE9ptgsU — Al Mayadeen English (@MayadeenEnglish) June 8, 2026

credit – social media and Twitter

किम जोंग उन यांचा ‘डबल गेम’ आणि चीनचा दबाव

उत्तर कोरियाचे हुकूमशहा किम जोंग उन हे अत्यंत हुशारीने जागतिक राजकारणात स्वतःचे पर्याय खुले ठेवत आहेत. त्यांना कळून चुकले आहे की केवळ चीनवर आर्थिकदृष्ट्या अवलंबून राहणे त्यांच्या देशाच्या सार्वभौमत्वासाठी धोक्याचे ठरू शकते. त्यामुळे रशियाला सोबत घेऊन ते चीनवर दबाव आणण्याचा प्रयत्न करत आहेत. दुसरीकडे, चीनचा उत्तर कोरियाशी अजूनही एक अधिकृत संरक्षण करार अस्तित्वात आहे. चीनला भीती आहे की जर प्योंगयांगवरील त्यांचे नियंत्रण सुटले, तर या प्रदेशात अमेरिका, जपान आणि दक्षिण कोरियाची लष्करी उपस्थिती आणि अण्वस्त्रांची तैनाती आणखी वाढेल, जे थेट चीनच्या सुरक्षेला आव्हान देणारे ठरेल. त्यामुळे शी जिनपिंग यांचा हा दौरा मैत्रीचा हात पुढे करण्यासाठी नसून, किम जोंग उन यांना आपल्या चौकटीत राहण्याचा कडक इशारा देण्यासाठी असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.

जागतिक घडामोडी संबंधित बातम्या वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा : World War 3: लक्ष्मणरेषा ओलांडली! इराणने इस्रायलवर डागली बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे; ट्रम्प मैदानात तर अमेरिकेलाही महायुद्धाची धमकी

जागतिक सत्ता संतुलनावर काय होणार परिणाम?

दक्षिण कोरियाच्या परराष्ट्र मंत्रालयाच्या सूत्रांनुसार, चीन या दौऱ्याचा वापर करून स्वतःला अमेरिका आणि उत्तर कोरिया यांच्यातील एकमेव मध्यस्थ म्हणून प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्न करत आहे. शी जिनपिंग जगाला दाखवू इच्छितात की उत्तर कोरियाला शांत ठेवण्याची ताकद फक्त बीजिंगकडेच आहे. परंतु, उत्तर कोरिया आणि चीन हे एकमेकांसाठी जेवढे आवश्यक आहेत, तेवढेच ते एकमेकांबद्दल साशंक आहेत. या दोन दिवसांच्या दौऱ्यात दोन्ही नेत्यांमध्ये होणाऱ्या गुप्त चर्चेवर आणि त्यानंतर येणाऱ्या अधिकृत विधानांवर संपूर्ण जगाचे, विशेषतः अमेरिकेचे बारीक लक्ष असणार आहे. हा दौरा आशिया खंडातील आगामी दशकाचे राजकीय भविष्य ठरवणारा ठरू शकतो.