बुधवार, 28 ऑक्टोबर 2026
Industrial Production Growth : औद्योगिक उत्पादनात ६.७ टक्क्यांची वाढ; उत्पादन आणि वीज क्षेत्राची दमदार कामगिरी, सौजन्य : आयएएनएस
Industrial Production Growth : भारताच्या औद्योगिक क्षेत्राने सप्टेंबर 2026 मध्ये दमदार कामगिरी केल्याचे पाहण्यास मिळत आहे. औद्योगिक उत्पादन निर्देशांकात (IIP) वार्षिक आधारावर 6.7 टक्क्यांची वाढ नोंदविण्यात आली. केंद्रीय सांख्यिकी मंत्रालयाने बुधवारी जाहीर केलेल्या आकडेवारीनुसार, उत्पादन (मॅन्युफॅक्चरिंग) क्षेत्रातील 7.6 टक्के वाढ आणि वीज व गॅस पुरवठा क्षेत्रातील 11.2 टक्क्यांच्या वाढीचा औद्योगिक उत्पादनाला मोठा आधार मिळाला. मात्र, ऑगस्टमध्ये नोंदविण्यात आलेल्या 8 टक्के वाढीच्या तुलनेत सप्टेंबरमधील वाढीचा वेग काहीसा मंदावला.
मंत्रालयाच्या अंदाजानुसार, सप्टेंबर 2026 मध्ये औद्योगिक उत्पादन निर्देशांक 124.3 वर पोहोचला. सप्टेंबर 2025 मध्ये हा निर्देशांक 116.5 होता. क्षेत्रनिहाय आकडेवारीनुसार, खाणकाम व उत्खनन क्षेत्राचा निर्देशांक 90.4, उत्पादन क्षेत्राचा 128.0, वीज व गॅस पुरवठा क्षेत्राचा 128.6, तर पाणीपुरवठा, सांडपाणी व्यवस्थापन आणि कचरा व्यवस्थापन क्षेत्राचा निर्देशांक 146.4 नोंदविण्यात आला.
उत्पादन क्षेत्रातील 23 उद्योगसमूहांपैकी 17 समूहांनी सकारात्मक वाढ नोंदविली. मोटार वाहने, ट्रेलर आणि सेमी-ट्रेलर निर्मिती क्षेत्रात 19 टक्के वाढ झाली. इलेक्ट्रिकल उपकरणांच्या निर्मितीत 33.9 टक्के, तर रबर आणि प्लास्टिक उत्पादनांच्या निर्मितीत 19.9 टक्के वाढ नोंदविण्यात आली.
मोटार वाहन क्षेत्रातील ऑटो कंपोनंट्स, सुटे भाग, अॅक्सेसरीज, प्रवासी वाहने आणि व्यावसायिक वाहनांच्या उत्पादनामुळे या क्षेत्राला चालना मिळाली. इलेक्ट्रिकल उपकरणांच्या क्षेत्रात स्विचगिअर, सर्किट ब्रेकर, कंट्रोल व मीटर पॅनेल, यूपीएस प्रणाली आणि ऑप्टिकल फायबर कनेक्टर्स यांसारख्या उत्पादनांची मागणी वाढल्याचे आकडेवारीतून स्पष्ट होते.
वापरावर आधारित वर्गीकरणानुसार, सप्टेंबर 2026 मध्ये प्राथमिक वस्तूंचा निर्देशांक 111.6, भांडवली वस्तूंचा 153.4 आणि मध्यवर्ती वस्तूंचा 131.7 होता. पायाभूत सुविधा व बांधकाम क्षेत्राचा निर्देशांक 133.0 नोंदविण्यात आला. ग्राहक टिकाऊ वस्तूंचा निर्देशांक 133.1, तर ग्राहक बिगरटिकाऊ वस्तूंचा निर्देशांक 111.8 होता.
औद्योगिक उत्पादनवाढीत मध्यवर्ती वस्तू, प्राथमिक वस्तू आणि भांडवली वस्तूंचा महत्त्वाचा वाटा राहिला. यामुळे गुंतवणूक आणि उत्पादनविषयक आर्थिक घडामोडींमध्ये मजबुती असल्याचे संकेत मिळतात.
दरम्यान, सांख्यिकी मंत्रालयाने काही उत्पादनसमूहांसाठी घाऊक किंमत निर्देशांकाऐवजी (डब्ल्यूपीआय) उत्पादन उत्पादक किंमत निर्देशांकाचा (पीपीआय) वापर करण्याची घोषणा केली आहे. या बदलाचा औद्योगिक उत्पादन निर्देशांकातील एकूण 463 उत्पादनसमूहांपैकी 234 समूहांवर परिणाम होणार असून, त्यांचे एकत्रित भारांकन सुमारे 36 टक्के आहे.
मंत्रालयाने 1 जून 2026 रोजी 2022-23 हे आधारवर्ष असलेली औद्योगिक उत्पादन निर्देशांकाची नवी मालिका जाहीर केली होती. सप्टेंबरमधील आकडेवारीतून भारताच्या उत्पादन आणि औद्योगिक क्षेत्रातील वाढ कायम असल्याचे दिसते. जागतिक पातळीवरील अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर औद्योगिक क्षेत्राची ही कामगिरी आर्थिक विकासासाठी महत्त्वाची मानली जात आहे.
