रविवार, 15 नोव्हेंबर 2026
India-UK FTA: वाइन, चॉकलेट, बिस्किटे..., मुक्त व्यापारामुळे 'या' वस्तू होणार स्वस्त; दोन्ही देशांमधील करार काय होता? (फोटो सौजन्य - Pinterest)
India and UK Conclude Free Trade Agreement Marathi News: भारत आणि ब्रिटनने मंगळवारी एक “ऐतिहासिक” मुक्त व्यापार करार पूर्ण केला जो चामडे, पादत्राणे आणि कपडे यासारख्या श्रम-केंद्रित उत्पादनांच्या निर्यातीवरील शुल्क काढून टाकेल, तर ब्रिटनमधून व्हिस्की आणि कारची आयात स्वस्त करेल. या करारामुळे २०३० पर्यंत दोन्ही अर्थव्यवस्थांमधील व्यापार दुप्पट होऊन १२० अब्ज डॉलर्स होईल अशी अपेक्षा आहे. जगातील पाचवी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था असलेला भारत आणि सहावी सर्वात मोठी अर्थव्यवस्था असलेला ब्रिटन यांनी तीन वर्षांच्या वाटाघाटींनंतर हा व्यापार करार पूर्ण केला आहे. एकदा एफटीए लागू झाल्यानंतर, यूके बाजारपेठेतील ९९ टक्के भारतीय उत्पादनांवरील शुल्क शून्य होईल तर भारतीय कामगारांना यूके इमिग्रेशन सिस्टममध्ये कोणताही बदल न करता प्रवास करण्याची परवानगी असेल.
एफटीए अंतर्गत, दुग्धजन्य पदार्थ, सफरचंद आणि चीज यासारख्या संवेदनशील कृषी वस्तूंवर आयात शुल्कात ब्रिटनला कोणतीही सवलत दिली जाणार नाही. मंगळवारी एका अधिकाऱ्याने ही माहिती दिली. अधिकाऱ्याने सांगितले की, सुमारे १० टक्के कर्तव्य रेषा संवेदनशील वस्तूंच्या यादीत आहेत. भारत आणि ब्रिटनने मंगळवारी एफटीएवरील वाटाघाटी पूर्ण झाल्याची घोषणा केली.
याशिवाय, भारतीय कापड, गोठलेले कोळंबी, दागिने आणि रत्नांच्या निर्यातीवरील कर कमी केले जातील. त्याचप्रमाणे, ब्रिटनमधून येणाऱ्या व्हिस्की आणि जिनसारख्या मद्याच्या प्रकारांवरील आयात शुल्क देखील कमी केले जाईल. दोन्ही बाजूंच्या कोट्याअंतर्गत वाहनांच्या आयातीवर १० टक्के शुल्क असेल, ज्यामुळे टाटा-जेएलआर सारख्या ऑटोमोबाईल कंपन्यांना फायदा होईल.
शून्य शुल्कासह यूकेमध्ये प्रवेश करणाऱ्या भारतीय उत्पादनांमध्ये खनिजे, रसायने, रत्ने आणि दागिने, प्लास्टिक, रबर, लाकूड, कागद, कापड, काच, मातीची भांडी, यांत्रिक आणि विद्युत यंत्रसामग्री, शस्त्रे-दारुगोळा, वाहतूक-वाहने, फर्निचर, क्रीडा साहित्य, प्राणी उत्पादने आणि प्रक्रिया केलेले अन्न यांचा समावेश आहे.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी ब्रिटीश पंतप्रधान केयर स्टारमर यांच्याशी फोनवर बोलल्यानंतर या करारांच्या समाप्तीची घोषणा केली. याला ‘ऐतिहासिक टप्पा’ असे वर्णन करताना पंतप्रधान मोदी म्हणाले, “भारत आणि ब्रिटनने दुहेरी योगदान करारासह एक महत्त्वाकांक्षी आणि परस्पर फायदेशीर मुक्त व्यापार करार (FTA) यशस्वीरित्या पूर्ण केला आहे.” ते म्हणाले, “या ऐतिहासिक करारांमुळे आमची व्यापक धोरणात्मक भागीदारी आणखी दृढ होईल आणि दोन्ही देशांच्या अर्थव्यवस्थांमध्ये व्यापार, गुंतवणूक, वाढ, रोजगार निर्मिती आणि नवोपक्रमांना चालना मिळेल.” ब्रिटिश पंतप्रधान स्टारमर यांनीही याला ऐतिहासिक म्हटले आणि सांगितले की यामुळे दोन्ही देशांमधील काम करणारे लोक आणि व्यवसाय सुधारतील.
दोन्ही देशांनी एफटीएसह दुहेरी योगदान करारावरही वाटाघाटी पूर्ण केल्या आहेत. यामुळे यूकेमध्ये मर्यादित कालावधीसाठी काम करणाऱ्या भारतीय व्यावसायिकांना सामाजिक सुरक्षा निधीत दुप्पट योगदान देण्यापासून रोखता येईल. वाणिज्य मंत्रालयाने म्हटले आहे की, “ड्युअल कॉन्ट्रिब्युशन कराराअंतर्गत, यूकेमध्ये तात्पुरते वास्तव्य करणाऱ्या भारतीय कामगारांना आणि त्यांच्या नियोक्त्यांना तीन वर्षांच्या कालावधीसाठी यूकेमध्ये सामाजिक सुरक्षा योगदान देण्यापासून सूट मिळाल्याने भारतीय सेवा प्रदात्यांना महत्त्वपूर्ण आर्थिक लाभ मिळतील.” तथापि, भारत आणि ब्रिटनमधील द्विपक्षीय गुंतवणूक करार (BIT) वरील वाटाघाटी अजूनही सुरू आहेत. सुरुवातीला, तिन्ही करार एकत्रितपणे पूर्ण करण्याची योजना होती.
वाणिज्य मंत्रालयाने म्हटले आहे की यूकेसोबतचा एफटीए हा एक आधुनिक, व्यापक आणि ऐतिहासिक करार आहे, जो व्यापार उदारीकरण आणि शुल्क सवलतींसह सखोल आर्थिक एकात्मता साध्य करण्याचा प्रयत्न करतो. मंत्रालयाने म्हटले आहे की, जवळजवळ ९९ टक्के उत्पादन श्रेणींवरील शुल्क रद्द केल्याने भारताला फायदा होईल, जो व्यापार मूल्याच्या जवळजवळ १०० टक्के व्यापतो.
सेवांच्या बाबतीतही, भारताला माहिती तंत्रज्ञान आणि संबंधित सेवा, वित्त, व्यावसायिक आणि शैक्षणिक सेवा यासारख्या क्षेत्रांमध्ये फायदा होईल. मंत्रालयाने म्हटले आहे की, “यूकेमध्ये प्रतिभावान आणि कुशल भारतीय तरुणांसाठी प्रचंड संधी खुल्या होतील, जे त्याच्या मजबूत आर्थिक आणि व्यावसायिक सेवा क्षेत्रांमुळे आणि प्रगत डिजिटल पायाभूत सुविधांमुळे डिजिटल सेवांसाठी एक अग्रगण्य जागतिक केंद्र आहे.”
