सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
कामाचा ताण अन् डिजिटल दुनियेत तरुण एकटे? ( सौजन्य - सोशल मीडिया )
भारतातील तरुण आजही सामाजिक आणि रोमँटिक नात्यांच्या शोधात आहेत, तरीही कामाचा ताण, थकवा आणि ऑनलाइन संवाद व प्रत्यक्ष आयुष्यातील नातेसंबंध यांच्यातील वाढत्या अंतरामुळे मनापासून आपलेपणा जाणवणे अधिक आव्हानात्मक बनत चालले आहे. ( Loneliness Among Indian Singles )
अरे देवा… मग Salary चं काय? Bank Strike मुळे पगारावर परिणाम? आता वाट बघावी लागणार
माणसांमधील नात्यांचे हे बदलते स्वरूप अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेण्यासाठी मॅच ग्रुपने भारतातील तरुण अविवाहित प्रौढांना एकटेपणा, सामाजिक नातेसंबंध, नाते आणि डेटिंग यांविषयी कसा अनुभव येतो याबाबत संशोधन करण्यासाठी इप्सॉसला नियुक्त केले होते. या संशोधनामधून नात्यांमधील विरोधाभास समोर आला आहे: भारतातील तरुण नाती जोडण्यासाठी सक्रियपणे प्रयत्न करत आहेत, पण व्यक्तींच्या सहवासात असणे आणि डिजिटल माध्यमातून कनेक्टेड असणे म्हणजे एकटेपणा कमी होणे असा अर्थ होत नाही. अनेकांसाठी, केवळ नवीन व्यक्तींना भेटण्याचे नवनवीन मार्ग शोधणे, तसेच कमी पण अधिक दृढ आणि अर्थपूर्ण नाती निर्माण करणे ही काळाची गरज आहे.
भारतातील १८ ते ४५ वयोगटातील १,००० अविवाहित व्यक्तींवर करण्यात आलेल्या मॅच ग्रुप ह्युमन कनेक्शन सर्व्हेमधून निदर्शनास आले की, भारतातील ३५ टक्के अविवाहित व्यक्तींना वारंवार किंवा नेहमी एकटेपणा जाणवतो, तर ७० टक्के व्यक्ती नवीन सामाजिक संबंध जोडण्यासाठी सक्रियपणे प्रयत्न करत आहेत आणि ७५ टक्के व्यक्ती आठवड्यातून एकापेक्षा जास्त वेळा प्रत्यक्ष भेटून संवाद साधत आहेत. या निष्कर्षांवरून दिसून येते की, हा एकटेपणा नाती जोडण्याची इच्छा किंवा संधी नाही, तर आधुनिक जीवनात तणाव वाढण्यास कारणीभूत ठरत आहे.
भारतातील ६४ टक्के अविवाहित व्यक्ती म्हणतात की, ते सामाजिक जीवनापेक्षा काम किंवा अभ्यासाला अधिक प्राधान्य देतात, तर ५५ टक्के व्यक्ती म्हणतात की, ते दैनंदिन कामांनंतर खूप थकलेले असतात, ज्यामुळे त्यांना व्यक्तींशी मिसळणे किंवा संवाद साधणे जमत नाही. तसेच, निम्म्याहून अधिक (५८ टक्के) व्यक्ती म्हणतात की, ते ऑनलाइन माध्यमातून व्यक्तींशी कनेक्टेड असतात, पण त्यांना प्रत्यक्ष आयुष्यात एकटेपणा जाणवतो, यामधून डिजिटल जगात कनेक्टेड असणे आणि प्रत्यक्ष आयुष्यात अर्थपूर्ण मानवी नाते अनुभवणे यातील तफावत दिसून येते.
ही आव्हाने असताना देखील नाती जोडण्याची इच्छा प्रबळ आहे. भारतातील ७२ टक्के अविवाहित व्यक्ती म्हणतात की, ते अधिकाधिक नाती जोडण्यापेक्षा अधिक दृढ नाती जोडण्यास प्राधान्य देतात, तर ७० टक्के व्यक्ती नवीन सामाजिक संबंध निर्माण करण्यासाठी सक्रियपणे प्रयत्न करत आहेत. या निष्कर्षांवरून निदर्शनास येते की, भारतातील तरुण नात्यांपासून दूर जाण्याऐवजी इच्छित नात्यांबद्दल अधिक विचारपूर्वक निर्णय घेत आहेत.
नाती जोडण्याची ही गरज रोमँटिक संबंधांपर्यंतही विस्तारलेली दिसते. ७८ टक्के व्यक्तींचा खऱ्या प्रेमावर विश्वास आहे आणि ७७ टक्के व्यक्तींना विश्वास वाटतो की, ते अखेर त्यांच्यासाठी योग्य असेल्या व्यक्तीचा शोध नक्की घेतील. तसेच, ८५ टक्के व्यक्ती म्हणतात की, ते दीर्घकालीन नात्याच्या शोधात आहेत आणि जेन झीमध्ये हे प्रमाण ८९ टक्के आहे.
या निष्कर्षांवरून निदर्शनास येते की, भारतातील तरुण आता कोणासोबत नाते जोडायचे याबाबतीत अधिक विचारपूर्वक पुढाकार घेत आहेत. ६३ टक्के व्यक्ती तडजोड करून एखाद्या अयोग्य जोडीदारासोबत राहण्यापेक्षा शोध सुरू ठेवणे पसंत करतील, तर ७२ टक्के व्यक्ती म्हणतात की, ते दीर्घकालीन भविष्य दिसणाऱ्या व्यक्तींसोबत डेटिंग करतील, ज्यामधून सुसंगतता आणि दीर्घकालीन भविष्यावर आधारित नात्यांना असलेली पसंती दिसून येते.
“भारतातील तरुणांना पाहिजे असलेल्या नात्यांबाबत माहित आहे,” असे मॅच ग्रुपचे भारत आणि मिडल ईस्टमधील प्रादेशिक प्रमुख व वरिष्ठ संचालक अनुकुल कुमार म्हणाले. “या संशोधनातून निदर्शनास आले की, भारतातील ३५ टक्के अविवाहित व्यक्तींना वारंवार किंवा नेहमी एकटेपणा जाणवतो, तरीही ७० टक्के व्यक्ती नवीन सामाजिक संबंध जोडण्यासाठी सक्रियपणे प्रयत्न करत आहेत आणि ७२ टक्के व्यक्ती कमी, पण अधिक दृढ नात्यांना प्राधान्य देतात. यावरून स्पष्ट होते की, व्यस्त जीवनशैली आणि डिजिटल संवादामुळे खरी नाती जोडणे आव्हानात्मक होत असले, तरी अर्थपूर्ण नाते असण्याची इच्छा अजूनही कायम आहे. तंत्रज्ञान व्यक्तींना खरीखुरी, सुसंगत आणि अर्थपूर्ण वाटणारी नाती शोधून देण्यामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते.”
या सर्व आव्हानांचा सामना करत इतरांना भेटणे आणि त्यांच्याशी संवाद साधण्याच्या पद्धतींमध्ये तंत्रज्ञानाचा सहभाग वाढत आहे. सध्या भारतातील ४० टक्के अविवाहित व्यक्ती डेटिंग अॅप्सचा वापर करत आहेत, तर ६३ टक्के व्यक्ती म्हणतात की, डेटिंग अॅप्समुळे त्यांना इतरांशी अधिक कनेक्टेड वाटण्यास आणि एकटेपणा कमी होण्यास मदत होते. निम्म्याहून अधिक (५५ टक्के) व्यक्ती म्हणतात की, ते पुढील १२ महिन्यांत डेटिंग अॅप वापरण्याची शक्यता आहे, तर ६० टक्के व्यक्ती ऑनलाइन डेटिंगचा अनुभव उत्साहवर्धक असल्याचे सांगतात.
या संशोधनातून निदर्शनास येते की, व्यक्ती ऑनलाइन कनेक्ट होण्यामध्ये विश्वासाला अधिक प्राधान्य देतात. भारतातील ६० टक्के अविवाहित व्यक्ती म्हणतात की, ते ऑनलाइन डेटिंग करताना सुरक्षितता आणि समावेशकतेबाबत विचार करतात, तर ५२ टक्के व्यक्ती म्हणतात की, डेटिंग अॅप निवडताना पडताळणी केलेली व प्रमाणीकृत प्रोफाइल्स आणि प्रबळ सुरक्षा उपाय अत्यंत महत्त्वाचे घटक असतात.
या निष्कर्षांमधून केवळ डिजिटल माध्यमातून कनेक्ट होण्यापलीकडे खरोखरंच अर्थपूर्ण नातेसंबंध शोधण्यासाठी तंत्रज्ञानाची अधिक व्यापक भूमिका दिसून येते. आजच्या काळात डेटिंग व्यक्तींना भेटण्याचे आणि नाती निर्माण करण्याचा प्रमुख मार्ग ठरत आहे, ज्यामुळे व्यक्तींना सुरक्षित आणि आत्मविश्वासपूर्ण वाटेल असे वातावरण तयार करणे हे दृढ नाते निर्माण होण्‍यासाठी महत्त्वाचे आहे.
इप्सॉसने आज तरुण अविवाहित व्यक्तींना एकटेपणा, सामाजिक नातेसंबंध, नाते आणि डेटिंग यांविषयी येणारा अनुभव समजून घेण्यासाठी भारत, जपान, दक्षिण कोरिया आणि थायलंडमध्ये मॅच ग्रुप ह्युमन कनेक्शन सर्व्हे केला. भारतात या सर्व्हेमध्ये प्रमुख महानगर आणि प्रथम श्रेणीच्या शहरांमधील १८ ते ४५ वयोगटातील १,००० अविवाहित व्यक्तींचे सर्वेक्षण करण्यात आले.
