
(फोटो सौजन्य: chatgpt)
मे २०२६ मध्ये मुंबईच्या निवासी रिअल इस्टेट मार्केटने आपली दमदार घौडदौड सुरूच ठेवली. या महिन्यात १२,३१५ मालमत्ता व्यवहारांची नोंदणी झाली, जी वार्षिक आधारावर ७% ची वाढ दर्शवते. गेल्या १४ वर्षांतील मे महिन्यातील ही सर्वाधिक नोंदणी ठरली आहे. या महिन्यात महाराष्ट्र सरकारने मुद्रांक शुल्कापोटी (स्टॅम्प ड्युटी) ₹१,०५१ कोटींपेक्षा जास्त महसूल गोळा केला, जे शहरातील घरांच्या शाश्वत मागणीचे संकेत देते.
‘नाईट फ्रँक इंडिया’ने विश्लेषण केलेल्या महाराष्ट्र नोंदणी आणि मुद्रांक विभागाच्या (IGR) आकडेवारीनुसार, ताज्या आकडेवारीने २०२५ मधील मे महिन्याचा आधीचा उच्चांक मोडीत काढला आहे. मात्र, मागील महिन्याच्या तुलनेत (एप्रिल २०२६ च्या तुलनेत) नोंदणीत १४% घट झाली आहे, तर मुद्रांक शुल्क संकलन महिना-दर-महिना ९% नी घसरले आहे. हे जागतिक आर्थिक अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर घरखरेदीदारांमधील काही प्रमाणातील सावधगिरी दर्शवते. उद्योग क्षेत्रातील भागधारकांच्या मते, ही मजबूत वार्षिक वाढ प्रत्यक्ष वापरकर्त्यांच्या शाश्वत मागणीचे प्रतिबिंब आहे, ज्याला पायाभूत सुविधांमधील सुधारणा, मेट्रोचा विस्तार, पुनर्विकासावर आधारित पुरवठा आणि मुंबई महानगर प्रदेशातील (MMR) सुधारित कनेक्टिव्हिटीचा पाठिंबा मिळाला आहे. तज्ज्ञांनी घरखरेदीदारांनी मोठ्या गुंतवणुकीबाबत स्वीकारलेल्या सावध भूमिकेवरही प्रकाश टाकला आहे.
श्री. कमलेश ठाकूर, अध्यक्ष, नरेडको महाराष्ट्र आणि सह-संस्थापक व व्यवस्थापकीय संचालक, सृष्टी ग्रुप
“गेल्या १४ वर्षांतील मे महिन्यातील सर्वोच्च नोंदणीसह मुंबईच्या निवासी बाजारपेठेने आपली लवचिकता दाखवणे सुरूच ठेवले असले, तरी नोंदणीत महिना-दर-महिना झालेली १४% घट घरखरेदीदारांमधील वाढती सावधगिरी दर्शवते. या आकडेवारीचे बारकाईने निरीक्षण केल्यास एक नवीन प्रवाह समोर येतो, ज्याकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. नोंदणी वाढली असली तरी मुद्रांक शुल्क संकलन वार्षिक आधारावर १% ने घटले आहे, जे व्यवहारांच्या रचनेत झालेला बदल दर्शवते आणि व्यवहारांचे सरासरी मूल्य मर्यादित झाल्याचे सुचवते. याचा थेट परिणाम राज्य सरकारच्या महसूल संकलनावर झाला आहे. शिवाय, गेल्या तीन महिन्यांत मुद्रांक शुल्क संकलनात घसरणीचा कल दिसून आला आहे, जो प्रचलित आर्थिक अनिश्चितता आणि भू-राजकीय घडामोडींच्या दरम्यान खरेदीदारांमधील वाढती सावधगिरी दर्शवतो. पायाभूत सुविधांचा विकास आणि मुंबईच्या दीर्घकालीन आर्थिक पायाभूत घटकांमुळे घरमालकीची मूळ मागणी मजबूत आहे. तरीही, बाजारपेठेची गती कायम ठेवण्यासाठी धोरणात्मक हस्तक्षेप, घरखरेदीदारांसाठी सवलती, विकास खर्चाचे सुसूत्रीकरण आणि पायाभूत सुविधांमधील वेगवान गुंतवणुकीच्या माध्यमातून शासनाचा सातत्यपूर्ण पाठिंबा महत्त्वपूर्ण ठरेल. मागणीला चालना देण्यासाठी आणि खरेदीदारांचा आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी वेळेवर उपाययोजना न केल्यास, आगामी महिन्यांत बाजारपेठेत स्थिरता येऊ शकते.”
श्री. राम नाईक, सह-संस्थापक आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO), द गार्डियन्स रिअल इस्टेट ॲडव्हायझरी
“मे २०२६ चे नोंदणीचे आकडे हे पुष्टी करतात की मुंबईतील खरेदीदारांची मानसिकता अत्यंत सकारात्मक आहे. या महिन्यात १२,००० पेक्षा जास्त नोंदणीचा टप्पा ओलांडणे आणि १४ वर्षांचा विक्रम प्रस्थापित करणे हे प्रमुख मायक्रो-मार्केट्समधील खऱ्या अंतिम वापरकर्त्यांच्या मागणीची ताकद अधोरेखित करते. आज खरेदीदार जीवनशैलीच्या आकांक्षा, पायाभूत सुविधांमधील सुधारणा आणि दीर्घकालीन संपत्ती निर्मितीचा विचार करून माहितीपूर्ण निर्णय घेत आहेत. जरी मुद्रांक शुल्क संकलनात किंचित घट झाली असली, तरी व्यवहारांच्या प्रमाणातील वाढ ही मागणी सर्वच विभागांमध्ये व्यापक असल्याचे दर्शवते. सुधारित कनेक्टिव्हिटी आणि शहराच्या मजबूत आर्थिक शक्यतांचा फायदा घेणारे पहिल्यांदाच घर घेणारे आणि घर अपग्रेड करणारे, या दोन्ही प्रकारच्या खरेदीदारांचा चांगला प्रतिसाद आपल्याला पाहायला मिळत आहे.”
श्री. रोहन ब्रह्मदेव शुक्ला, संचालक आणि मुख्य नागरी अधिकारी, डीजीएस ग्रुप
“नोंदणीचे ताजे आकडे मुंबईतील परवडणाऱ्या आणि मध्यम उत्पन्न गटातील घरांच्या मागणीची ताकद अधोरेखित करतात. बाजारपेठेतील चढ-उतारांनंतरही, भारतीय कुटुंबांसाठी स्वतःचे घर असणे ही एक प्रमुख आकांक्षा राहिली आहे आणि खरेदीदार लवकर बाजारपेठेत प्रवेश करण्याचे महत्त्व ओळखत आहेत. नोंदणीतील सातत्यपूर्ण वाढ हे दर्शवते की पायाभूत सुविधांचा विकास, सुधारित सुलभता आणि रिअल इस्टेटच्या दीर्घकालीन मूल्य वाढीच्या संभाव्यतेवरील विश्वास यांच्या एकत्रित परिणामामुळे घरांची मागणी टिकून आहे. पुढे जाताना, ही गती कायम ठेवण्यासाठी परवडणाऱ्या गृहनिर्माण धोरणांवर आणि पुनर्विकास उपक्रमांवर सातत्याने लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक ठरेल.”
श्री. शिल्पीन तातेर, व्यवस्थापकीय संचालक, सुपर्ब रिअल्टी
“मे २०२६ मधील मजबूत नोंदणी कामगिरी केवळ रिअल इस्टेटची निरोगी मागणीच दर्शवत नाही, तर शहरी गुंतवणूकदारांच्या बदलत्या अपेक्षाही प्रतिबिंबित करते. आजचे ग्राहक अशा एकात्मिक सोसायट्यांचा शोध घेत आहेत, ज्या पारंपारिक स्थानाच्या फायद्यांसोबतच आरोग्य, शाश्वतता, तंत्रज्ञान आणि उत्कृष्ट राहणीमानाचा अनुभव देतात. मुंबईने एका दशकाहून अधिक काळातील मे महिन्यातील सर्वोच्च नोंदणीची नोंद केली आहे, हा या शहराच्या दीर्घकालीन वाढीच्या कथेवरील विश्वासाचा संकेत आहे. पायाभूत सुविधा प्रकल्प संपूर्ण प्रदेशातील कनेक्टिव्हिटीला नवा आकार देत असल्याने, विशेषतः दर्जेदार बांधकाम आणि भविष्यासाठी सज्ज राहणीमान देणाऱ्या प्रकल्पांची मागणी मजबूत राहील अशी आमची अपेक्षा आहे.”
सुश्री श्रद्धा केडिया-अगरवाल, संचालक, ट्रान्सकॉन डेव्हलपर्स
“मे २०२६ मध्ये नोंदवली गेलेली विक्रमी मालमत्ता नोंदणी मुंबईच्या निवासी बाजारपेठेचे शाश्वत आकर्षण सिद्ध करते. आजचे खरेदीदार दर्जेदार विकास, उत्कृष्ट सुविधा आणि व्यावसायिक क्षेत्रे तसेच सामाजिक पायाभूत सुविधांशी अखंड कनेक्टिव्हिटी देणाऱ्या ठिकाणांना प्राधान्य देत आहेत. गेल्या वर्षाच्या उच्च बेस इफेक्टनंतरही कायम राहिलेली मागणी दर्शवते की गृहनिर्माण हे ग्राहकांसाठी प्राधान्य राहिले आहे. आमचा असा विश्वास आहे की, विशेषतः लक्झरी आणि प्रिमियम गृहनिर्माण विभागांना बदलत्या जीवनशैलीच्या आवडीनिवडींचा फायदा होत आहे, तर मुंबई महानगर प्रदेशातील पायाभूत सुविधांमधील गुंतवणूक नवीन विकास कॉरिडोअर तयार करत आहे आणि घरखरेदीदारांसाठी मूल्य वाढवत आहे.”
श्री. ध्रुमन शाह, प्रवर्तक, अरिहा ग्रुप
“मुंबईतील मे महिन्याची विक्रमी नोंदणी निवासी रिअल इस्टेट क्षेत्राला आधार देणाऱ्या मजबूत मूलभूत घटकांवर प्रकाश टाकते. वाढते कौटुंबिक उत्पन्न, पायाभूत सुविधांवर आधारित परिवर्तन आणि घरमालकीला मिळणारे वाढते प्राधान्य यांमुळे बाजारपेठेने उल्लेखनीय सुसंगतता दाखवली आहे. ही आकडेवारी खरेदीदारांचा संघटित आणि नियमांचे पालन करणाऱ्या डेव्हलपर्सवरील विश्वास देखील दर्शवते, जे ग्राहकांच्या बदलत्या अपेक्षांनुसार दर्जेदार प्रकल्प सादर करत आहेत. शहरात मोठ्या प्रमाणावर पायाभूत सुविधांमध्ये सुधारणा आणि पुनर्विकासाचे उपक्रम सुरू असल्याने, विशेषतः कनेक्टिव्हिटी, जीवनशैली आणि गुंतवणुकीची क्षमता यांचा संतुलित मेळ घालणाऱ्या उदयोन्मुख विकास ठिकाणांवर निवासी मागणी निरोगी राहील अशी आमची अपेक्षा आहे.”