सोमवार, 2 नोव्हेंबर 2026
Rapido च्या मनमानी कारभारावर सरकारचा दणका ( सौजन्य - सोशल मीडिया )
केंद्रीय ग्राहक संरक्षण प्राधिकरणाने CCPA रॅपिडो चालवणाऱ्या Roppen Transportation Services या कंपनीवर १० लाख रुपयांचा दंड ठोठावला आहे. रॅपिडोच्या राइड बुकिंग इंटरफेसमध्ये दिशाभूल करणारे संदेश, अनुचित व्यापारी पद्धती आणि डार्क पॅटर्न्स आढळून आले आहेत.
CCPA च्या म्हणण्यानुसार, रॅपिडोवर राइड बुक करताना ग्राहकांना ‘किंमत जितकी जास्त, राइड मिळण्याची शक्यता तितकी जास्त’ आणि ‘कॅप्टन ६० रुपयांना स्वीकारत नाहीत. +१०, +२०, +३० रुपये जोडून पहा’ असे संदेश दाखवले जात होते, म्हणजेच आधी एक भाडे दाखवून बुकिंग करताना ग्राहकाला अधिक पैसे देण्यास प्रवृत्त केले जात होते.
CCPA नुसार, अशा सूचनांमुळे ग्राहकांना अशी भीती वाटू शकते की, जर त्यांनी जास्त पैसे दिले नाहीत, तर त्यांना राइड मिळणार नाही किंवा त्यांच्या राइडला उशीर होईल. याच कारणास्तव, CCPA ने याला ‘कन्फर्म शेमिंग’ नावाचा एक ‘डार्क पॅटर्न’ मानले जाते. या प्रकरणात, इंटरफेस ग्राहकावर मानसिक दबाव टाकून त्यांना जास्त पैसे देण्यास भाग पाडतो.
CCPA ने रॅपिडोच्या तुमची किंमत निश्चित करा स्लायडरवरही आक्षेप घेतला. जास्त भाडे दिल्यास राइड मिळण्याची अधिक शक्यता असा हिरव्या रंगाचा इशारा दिसत होता. कमी भाडे दिल्यास लाल/नारंगी रंगाचा इशारा दिसत होता. शिवाय, स्लायडरमध्ये किंमत वाढवण्यासाठी अधिक वाव होता, तर ती कमी करण्यासाठी कमी वाव होता.
CCPA ने याला interface interference नावाचा आणखी एक डार्क पॅटर्न मानले, ज्याचा अर्थ असा की ॲपची रचनाच ग्राहकांना जास्त किंमत निवडण्यासाठी प्रभावित करत होती.
CCPA ने म्हटले आहे की टिप ही सामान्यतः सेवा मिळाल्यानंतर स्वेच्छेने दिली जाणारी रक्कम असते, आणि म्हणूनच, राइड सुरू होण्यापूर्वी ती अशा प्रकारे सादर केली जाऊ शकत नाही, ज्यामुळे असे सूचित होईल की जास्त किंमत दिल्याने राइड मिळण्याची शक्यता वाढेल.
CCPA ने Motor Vehicle Aggregator Guidelines 2025 चा देखील हवाला दिला, ज्यानुसार टिपिंगची सुविधा बुकिंगच्या वेळी किंवा राईड दरम्यान नव्हे, तर राईड पूर्ण झाल्यावर उपलब्ध असावी.
रॅपिडोने सांगितले की, हे अतिरिक्त पेमेंट ऐच्छिक आहे आणि त्यांचा मॅचिंग अल्गोरिदम या पेमेंटवर अवलंबून नाही, परंतु CCPA ने म्हटले आहे की, जास्त पैसे दिल्याने राईड मिळण्याची शक्यता खरोखरच वाढते हे सिद्ध करण्यासाठी रॅपिडोने कोणताही डेटा सादर केला नाही.
CCPA ची कारवाई केवळ रॅपिडोपुरती मर्यादित नाही. प्राधिकरणाने उबर, ओला, रॅपिडो आणि नम्मा यात्रीसह अनेक राईड-हेलिंग प्लॅटफॉर्मवरील ॲडव्हान्स्ड टिपिंग आणि डार्क पॅटर्न पद्धतींची चौकशी केली आहे. उबर आणि ओला विरुद्धचा तपास सुरू आहे.
