bribe fly
Bribes fyi Website Details : सरकारी कार्यालयात काम करून घेण्यासाठी लाच मागितल्याच्या तक्रारी बऱ्याचदा लोकांची वैयक्तिक अडचण बनते, पण आता दोन बी.टेक (BTech) विद्यार्थ्यांनी अशा तक्रारी एकाच ठिकाणी आणण्याचा प्रयत्न केला आहे. ‘Bribes.fyi’ नावाचा नवीन ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म लोकांना सरकारी कार्यालयांमध्ये कथितपणे लाच मागितल्याचे अनुभव अनानामिक (गुमनाम) पद्धतीने नोंदवण्याची संधी देतो. याचा उद्देश कोणत्याही विभागाला भ्रष्ट घोषित करणे हा नसून, देशभरातून समोर येत असलेल्या अशा तक्रारी एका सार्वजनिक आणि शोधण्यायोग्य डेटाबेसमध्ये नोंदवणे हा आहे. या उपक्रमाशी जोडलेले आर्यन निषाद आणि त्यांच्यासोबत काम करणारे दुसरे बी.टेक विद्यार्थी यांनी तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून एक असा प्लॅटफॉर्म तयार केला आहे, जिथे कोणतीही व्यक्ती आपली तक्रार नोंदवू शकते.
‘Bribes.fyi’ मागचे प्रमुख नाव आर्यन निषाद यांचे आहे. ते बी.टेकचे विद्यार्थी असून महाराजा अग्रसेन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीशी जोडलेले आहेत. त्यांनी सरकारी कार्यालयांमध्ये लाच मागितल्याच्या कथित अनुभवांना एकत्र आणण्यासाठी ‘Bribes.fyi’ तयार केले आहे. हा कोणताही सरकारी पोर्टल किंवा अधिकृत तक्रार प्रणाली नाही, तर लोकांच्या सहभागातून चालणारा प्लॅटफॉर्म आहे. याचे वेगळेपण म्हणजे येथे कोणत्याही एका व्यक्तीची तक्रार विलग राहत नाही. वेगवेगळ्या लोकांचे अहवाल शहर आणि सरकारी विभागानुसार व्यवस्थित केले जातात, जेणेकरून वेबसाईटला भेट देणारे लोक ते एकाच वेळी पाहू शकतील.
हा प्रकल्प तयार करण्यात आर्यन निषाद यांच्याशी आणखी एक बी.टेक विद्यार्थीही जोडलेला आहे. दोघांनी मिळून तंत्रज्ञानाच्या मदतीने लोकांच्या अनुभवांना एका सार्वजनिक डेटाबेसमध्ये बदलण्याचा प्रयत्न केला आहे.
‘Bribes.fyi’ २ जुलै रोजी लाँच करण्यात आला होता. सरकारी कार्यालयांमध्ये कथित लाच मागितल्याचे अनुभव सार्वजनिक रेकॉर्ड म्हणून नोंदवणे हा या प्लॅटफॉर्मचा उद्देश आहे. वेबसाईटला भेट देणारी व्यक्ती आपली तक्रार अनानामिक पद्धतीने नोंदवू शकते. यासाठी तिच्याकडे घटनेशी संबंधित काही मूलभूत माहिती मागितली जाते. अहवाल नोंदवण्याच्या प्रक्रियेला इतके सोपे ठेवले आहे की, वेबसाईटनुसार ती पूर्ण करण्यासाठी सुमारे एक मिनिट लागतो.
‘Bribes.fyi’ वर कोणत्याही कथित लाचेच्या घटनेची नोंद करण्यासाठी युजरला काही सामान्य माहिती द्यावी लागते. यात प्रामुख्याने विचारले जाते –
1. घटना कोणत्या सरकारी विभागात घडली?
2. ही घटना कोणत्या शहरात घडली?
3. कथितपणे किती रक्कम मागितली गेली?
4. तक्रार करणाऱ्या व्यक्तीने पैसे दिले का? की त्याने लाच देण्यास नकार दिला?
अहवाल जमा झाल्यानंतर तो अनानामिक स्वरूपात प्रकाशित केला जातो. ओळखेशी संबंधित माहिती काढून टाकली जाते, असे वेबसाईटचे म्हणणे आहे.
‘Bribes.fyi’ वर उपलब्ध आकडेवारीनुसार १७ ऑगस्टपर्यंत ६१७ अहवाल नोंदवले गेले होते. हे अहवाल २५३ शहरांशी संबंधित होते. मात्र, हा आकडा कायमस्वरूपी नाही. वेबसाईटवर सतत नवीन अहवाल जोडले जाऊ शकतात, त्यामुळे संख्या वेळेनुसार बदलू शकते. म्हणूनच या आकडेवारीला त्या वेळी उपलब्ध डेटाबेसची स्थिती म्हणून पाहिले पाहिजे.
प्लॅटफॉर्मवर वेगवेगळ्या सरकारी विभागांशी संबंधित तक्रारी नोंदवलेल्या आहेत. यामध्ये पोलीस विभाग सर्वात वर आहे. उपलब्ध आकडेवारीनुसार यात पोलीस विभागाच्या ३३६, आरटीओच्या ८९, महसूल आणि जमीन रेकॉर्डच्या ६९, पासपोर्ट कार्यालयाच्या ४३ आणि महानगरपालिकेच्या २९ अहवालांचा समावेश आहे. पोलिसांशी संबंधित अहवालांची संख्या सर्वाधिक आहे, पण याचा अर्थ असा अजिबात नाही की या आकडेवारीच्या आधारावर पोलिसांना देशातील सर्वात भ्रष्ट विभाग घोषित केले जाऊ शकते. कारण हे आकडे केवळ अशा लोकांकडून आले आहेत, ज्यांनी या वेबसाईटवर आपली तक्रार नोंदवली आहे.
‘Bribes.fyi’ वर फक्त लाच मागितली असल्याची माहिती घेतली जात नाही. कथित लाच मागितल्यानंतर शेवटी काय झाले, हेदेखील विचारले जाते. वेबसाईटच्या आकडेवारीनुसार, लाच मागितल्याची माहिती देणाऱ्या लोकांपैकी ३७ टक्के लोकांनी सांगितले की, त्यांनी पैसे देण्यास नकार दिला, परंतु तरीसुद्धा त्यांचे काम पूर्ण झाले. हा देखील वेबसाईटवर अहवाल देणाऱ्या युजर्सच्या उत्तरांवर आधारित आकडा आहे.
.png "Videos"){kind=small}
