Image
Career in Travel and Tourism: अनेकांना प्रवास करायला खूप आवडतो. तसेच अनेक जण याच क्षेत्रात करिअर करू इच्छितात. पण बऱ्याचदा बहुतांश लोकांना हे समजत नाही की या क्षेत्रात सुरुवात कशी करावी. वास्तविक पाहता, ट्रॅवल आणि टूरिझम ही जगातील सर्वात मोठ्या इंडस्ट्रीजपैकी एक आहे. या क्षेत्रात भारतासह परदेशातही करिअर करण्याचे पर्याय उपलब्ध आहेत. या क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी डिग्री आणि डिप्लोमा कोर्ससुद्धा उपलब्ध आहेत. याशिवाय, परदेशी भाषा शिकणे आणि इंटर्नशिप करणे यामुळेही या क्षेत्रात पुढे जाण्यास मदत होते. तसेच अनेक तज्ज्ञांचे असेही मानणे आहे की, ही एक सर्व्हिस इंडस्ट्री आहे, ज्यामध्ये काम करण्यासाठी उत्तम कम्युनिकेशन स्किल, ग्राहकांना समजून घेण्याची क्षमता आणि उत्तम पर्सनालिटी असणे आवश्यक आहे.
ट्रॅवल आणि टूरिझममधील करिअरबाबत तज्ज्ञ सांगतात की, भारतात ट्रॅवल आणि टूरिझमच्या अभ्यासासाठी पर्यटन मंत्रालयांतर्गत येणाऱ्या ‘इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टूरिझम अँड मॅनेजमेंट’चा (IITTM) पर्याय निवडू शकता. याचे नोटीस आणि ग्वाल्हेरसह विविध ठिकाणी सेंटर्स आहेत. येथून बीबीए इन ट्रॅवल अँड टूरिझम यांसारखे कोर्स करता येऊ शकतात. या क्षेत्रात एमबीए आणि डिप्लोमा कोर्सचे पर्यायही उपलब्ध आहेत. तसेच कोर्स निवडताना स्वतःची पात्रता आणि करिअरचे उद्दिष्ट लक्षात घेतले पाहिजे. जर विद्यार्थी ग्रॅज्युएशन करत असतील, तर ते ट्रॅवल आणि टूरिझममध्ये मास्टर्स किंवा डिप्लोमा करू शकतात.
ट्रॅवल आणि टूरिझमच्या कोर्सची फी संस्था आणि कोर्सनुसार वेगवेगळी असते. तज्ज्ञांच्या मते, IITTM मधील ३ वर्षांच्या बीबीए इन ट्रॅवल अँड टूरिझम कोर्सची फी ३ लाख रुपयांपर्यंत असू शकते. तर दिल्ली युनिव्हर्सिटीमध्ये यासंबंधित कोर्सचा खर्च सुमारे ५८ हजार रुपये सांगितला गेला आहे. जर तुम्हाला डिप्लोमा करायचा असेल, तर अनेक संस्थांमध्ये १ वर्षाच्या डिप्लोमा कोर्सचा पर्याय मिळतो. याची फी २० हजार ते १ लाख रुपयांपर्यंत असते, मात्र तज्ज्ञ डिल्पोमापेक्षा डिग्रीला प्राधान्य देण्याचा सल्ला देतात.
तज्ज्ञ सांगतात की, या क्षेत्रात पुढे जाण्यासाठी केवळ डिग्री मिळवणेच पुरेसे नाही. विद्यार्थ्यांनी पर्सनालिटी डेव्हलपमेंट आणि इंग्लिश कम्युनिकेशनवरही काम केले पाहिजे. जर तुम्हाला परदेशात काम करायचे असेल, तर फ्रेंच, जर्मन किंवा जपानी यांसारख्या परदेशी भाषा शिकणे उपयुक्त ठरते. तज्ज्ञांच्या मते, अभ्यासादरम्यान इंटर्नशिपसुद्धा नक्की केली पाहिजे. यामुळे प्रॅक्टिकल एक्सपिरियन्स मिळतो. लोकांना सांभाळण्याची आणि त्यांची गरज समजून घेण्याची क्षमता विकसित होते आणि हा अनुभव ट्रॅवल आणि टूरिझममध्ये करिअर करण्यास मदत करतो.
ट्रॅवल आणि टूरिझमचा अभ्यास भारताशिवाय परदेशातही करता येऊ शकतो. तज्ज्ञांनी नेदरलँड्सची हॉटेल स्कूल द हेग, फ्रान्सची वॉटल आणि स्वित्झर्लंडची ले रोश, ग्लिओन आणि सी रिट्ज या संस्थांबद्दल सांगितले आहे. याशिवाय, तज्ज्ञ असेही सांगतात की न्यूझीलंड आणि ऑस्ट्रेलियामध्ये सुद्धा या क्षेत्राशी संबंधित कोर्स करता येऊ शकतात.
या क्षेत्रात नोकरीचे अनेक पर्याय उपलब्ध आहेत. विद्यार्थी मोठ्या ट्रॅवल एजन्सी, टूर ऑपरेटर कंपनी आणि ॲडव्हेंचर टूरिझमशी संबंधित कंपनीमध्ये काम करू शकतात. याशिवाय, स्पिरिचुअल टूरिझम आणि क्रूज लाइनरशी संबंधित कामांमध्येही संधी मिळू शकतात. या इंडस्ट्रीमध्ये इनबाउंड आणि आऊटबाउंड टूरिझम यांसारखे क्षेत्रसुद्धा आहेत.
इनबाउंड टूरिझममध्ये परदेशातून भारतात येणाऱ्या पर्यटकांच्या प्रवासाशी संबंधित सेवांचा समावेश होतो, तर आऊटबाउंड टूरिझममध्ये भारतातून परदेशात जाणाऱ्या प्रवाशांच्या प्रवासाची व्यवस्था करण्याशी संबंधित कामे केली जातात. अनुभव आणि कॉन्टॅक्ट तयार झाल्यानंतर या क्षेत्रात स्वतःचा व्यवसाय सुरू करण्याचाही पर्याय उपलब्ध आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, भारतात ट्रॅवल आणि टूरिझमच्या क्षेत्रात सुरुवातीचा पगार सुमारे ३० हजार रुपये प्रतिमहिना असू शकतो. तर परदेशात काम केल्यास सुरुवातीचा पगार जवळपास १.५ लाख ते ३ लाख रुपये प्रतिमहिना पर्यंत असू शकतो. तथापि, पगार देश, कंपनी आणि अनुभवावर आधारित वेगवेगळा असू शकतो.
ट्रॅवल आणि टूरिझम ही एक सर्व्हिस इंडस्ट्री आहे. त्यामुळे यामध्ये काम करणाऱ्या लोकांसाठी ग्राहकांची गरज समजून घेणे आणि त्यांचे म्हणणे लक्षपूर्वक ऐकणे आवश्यक आहे. तज्ज्ञांच्या मते, ज्या लोकांना लवकर राग येतो किंवा जे आपल्या वागण्यात खूप जास्त अहंकार बाळगतात, त्यांनी या क्षेत्रातील समस्या समजून घेऊनच करिअर निवडले पाहिजे. या कामात शांत स्वभाव, चांगले कम्युनिकेशन स्किल आणि प्रत्येक गोष्ट सविस्तर प्लॅन करण्याची क्षमता असणे आवश्यक आहे.
.png "Videos"){kind=small}
