
career
Career Options After 12th: 12 वी नंतर बहुतांश विद्यार्थ्यांसमोर सर्वात मोठा प्रश्न हाच असतो की, आता पुढे कोणता कोर्स निवडावा. पूर्वी लोकांचा असा समज होता की, चांगली नोकरी आणि यशस्वी करिअरसाठी फक्त इंजिनीअरिंग किंवा एमबीबीएस (MBBS) हेच सर्वोत्तम पर्याय आहेत. परंतु, आता कंपन्या केवळ पदवी (Degree) नाही, तर उत्तम कौशल्ये (Skills) आणि कामाचा व्यावहारिक अनुभव असणाऱ्या लोकांनाही संधी देत आहेत. याच कारणामुळे आज १२ वी नंतर असे अनेक कोर्सेस उपलब्ध आहेत जे करून विद्यार्थी बहुराष्ट्रीय कंपन्यांमध्ये (MNC) देखील नोकरी मिळवू शकतात.
जर एखाद्या विद्यार्थ्याला बिझनेस, कॉमर्स, फायनान्स किंवा मॅनेजमेंटमध्ये रस असेल, तर तो बीबीए (BBA), बी.कॉम (B.Com), इकॉनॉमिक्स, फायनान्स आणि मॅनेजमेंट स्टडीज यांसारखे कोर्सेस निवडू शकतो. या कोर्सेसना पूर्ण केल्यानंतर बँकिंग, अकाउंटिंग, मार्केटिंग, इन्व्हेस्टमेंट आणि कॉर्पोरेट मॅनेजमेंट यांसारख्या क्षेत्रांत रोजगाराच्या अनेक संधी मिळू शकतात.
दुसरीकडे, ज्या विद्यार्थ्यांचे कम्युनिकेशन स्किल्स (संभाषण कौशल्य) उत्तम आहेत आणि जे कल्पक विचार करू शकतात, त्यांच्यासाठी मास कम्युनिकेशन, जर्नलिझम (पत्रकारिता), पब्लिक रिलेशन्स (पीआर), ॲडव्हर्टायझिंग आणि कंटेंट क्रिएशन हे उत्तम पर्याय ठरू शकतात. या क्षेत्रांत मीडिया संस्था, डिजिटल प्लॅटफॉर्म्स आणि कॉर्पोरेट कम्युनिकेशन विभागांमध्ये नोकरीच्या उत्तम संधी उपलब्ध आहेत. तसेच, फॅशन डिझाईन, ग्राफिक डिझाईन, ॲनिमेशन, इंटीरियर डिझाईन आणि फाईन आर्ट्सच्या माध्यमातूनही विद्यार्थी आपले यशस्वी करिअर घडवू शकतात.
१२ वी नंतर अनेक विद्यार्थी आयआयटी आणि आयआयएम बाबत गोंधळलेले असतात. आयआयटीमध्ये बी.टेक (B.Tech) च्या माध्यमातून इंजिनीअरिंग आणि तंत्रज्ञानाचे शिक्षण दिले जाते, तर आयआयएमचा ‘आयपीएम’ (IPM) प्रोग्राम मॅनेजमेंट आणि बिझनेसमध्ये करिअर करू इच्छिणाऱ्यांसाठी असतो. परंतु, चांगली नोकरी मिळवण्यासाठी केवळ आयआयटी किंवा आयआयएम हाच एकमेव पर्याय नाही. योग्य कोर्स आणि आवश्यक कौशल्यांच्या जोरावर इतर संस्थांमधून शिक्षण घेणारे विद्यार्थीही मोठ्या कंपन्यांमध्ये आपले स्थान निर्माण करू शकतात.
जे विद्यार्थी कमी वेळेत नोकरीसाठी आवश्यक स्किल्स शिकू इच्छितात, त्यांच्यासाठी संगणक प्रमाणपत्र अभ्यासक्रम (Computer Certification Courses) हा एक चांगला पर्याय असू शकतो. यामध्ये खालील कोर्सेसचा समावेश होतो:
CCNA, CompTIA A+, Cyber Security (सायबर सुरक्षा), Linux Administration, Web Development, Python Programming, Graphic Design, Digital Marketing, Tally Prime with GST, Cloud Computing, Data Analytics, Microsoft Office Specialist, Android App Development, Artificial Intelligence & Machine Learning (AI & ML) यातील बहुतांश कोर्सेस ३ ते १२ महिन्यांत पूर्ण केले जाऊ शकतात आणि त्यांची फी देखील पारंपरिक पदवीच्या तुलनेत कमी असते.
बदलत्या काळासोबत विद्यार्थी डेटा सायन्स, आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI), सायबर सेक्युरिटी, डिजिटल मार्केटिंग आणि गेम डिझाईन यांसारख्या क्षेत्रांमध्येही कोर्सेस करू शकतात. या क्षेत्रांमध्ये कुशल प्रोफेशनल्सची मागणी सातत्याने वाढत असून आकर्षक सॅलरी पॅकेज देखील मिळत आहेत. याव्यतिरिक्त लॉ (कायदा), सायकॉलॉजी (मानसशास्त्र), हॉटेल मॅनेजमेंट, इव्हेंट मॅनेजमेंट, ट्रॅव्हल अँड टुरिझम, एन्व्हायरनमेंटल स्टडीज (पर्यावरण अभ्यास) आणि सोशल वर्क (समाजकार्य) या क्षेत्रांमध्येही उत्तम करिअरच्या संधी आहेत.