CBSE बोर्डाचा मोठा निर्णय! आता भाषा आणि स्तरानुसार होणार शिक्षण, जाणून घ्या सविस्तर

CBSE ने शालेय शिक्षण रचनेत महत्त्वपूर्ण बदल करण्याचा निर्णय घेतला आहे. २०२६-२७ या शैक्षणिक सत्रापासून अनेक नवीन नियम लागू होणार आहेत; हे बदल विद्यार्थ्यांना नवीन कौशल्य आत्मसात करण्यासाठी फार महत्त्वाचे आहेत.

• CBSE ने शालेय शिक्षण रचनेत महत्त्वपूर्ण बदल
• शालेय शिक्षण रचनेत ‘हे’ महत्त्वपूर्ण बदल
• CBSE ने या त्रि-भाषा सूत्राची रचना

CBSE Board New Changes : केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळ म्हणजे CBSE ने शालेय शिक्षण रचनेत महत्त्वपूर्ण बदल करण्याचा निर्णय घेतला आहे. २०२६-२७ या शैक्षणिक सत्रापासून अनेक नवीन नियम लागू होणार आहेत; हे बदल केवळ विद्यार्थ्यांना त्यांच्या शैक्षणिक अभ्यासात मदत करण्यासाठीच नव्हे, तर त्यांना नवीन कौशल्ये आत्मसात करण्यास मदत करण्यासाठीही तयार करण्यात आले आहेत. या नवीन सुधारणांनुसार, २०२१ पर्यंत इयत्ता १० वीच्या बोर्ड परीक्षांसाठी ‘तिसऱ्या भाषेचा’ अभ्यास करणे अनिवार्य करण्यात आले आहे. ही अट इयत्ता ६ वी पासून लागू केली जाईल. याव्यतिरिक्त, इयत्ता ९ वी आणि १० वीचा अभ्यासक्रम पूर्णपणे नव्याने तयार केला जात आहे. या बदलांचा सर्वात मोठा परिणाम भाषांची निवड आणि मुख्य विषयांच्या परीक्षा पद्धतींवर दिसून येईल. CBSE च्या अधिकाऱ्यांनी शुक्रवारी या घडामोडींची घोषणा केली. काय होतील नेमके बदल?

Chinamaxxing : ऑफिसमध्येच झोपून काम पूर्ण करायचा नवा जुगाड? Gen Z चा ट्रेन्ड होतोय तुफान व्हायरल! 

इयत्ता ९ वी आणि १० वीच्या रचनेत बदल

CBSE च्या नवीन नियमांनुसार, इयत्ता ९ वी आणि १० वीच्या विद्यार्थ्यांना आता तीन भाषांचा अभ्यास करणे अनिवार्य असेल. अलीकडील काळापर्यंत, विद्यार्थी प्रामुख्याने केवळ दोन भाषांचा म्हणजेच हिंदी आणि इंग्रजीचा अभ्यास करत असत. आगामी सत्रांमध्ये, तीन भाषांवर भर दिला जाणार आहे. ज्यापैकी दोन भाषा भारतीय असणे अनिवार्य असणार आहे. ही अट सध्याच्या इयत्ता ९ वी आणि १० वीच्या विद्यार्थ्यांना त्वरित लागू होणार नाही; पण ही अट इयत्ता ६ वी पासून लागू केली जाणार आहे.

CBSE ने स्पष्ट केले आहे की, या तीन भाषांपैकी किमान दोन भारतीय भाषा असणे आवश्यक आहे. CBSE ने या त्रि-भाषा सूत्राची रचना R1, R2 आणि R3 अशा तीन श्रेणींमध्ये केली आहे.R1 (पहिली भाषा): विद्यार्थी CBSE ने दिलेल्या भाषांच्या यादीतून कोणतीही एक भाषा निवडू शकतात.
R2 (दुसरी भाषा):ही भाषा R1 पेक्षा वेगळी असणे आवश्यक आहे.
R3 (तिसरी भाषा): ही भाषा R1 आणि R2 या दोन्ही भाषांपेक्षा वेगळी असणे आवश्यक आहे.

गणित आणि विज्ञानासाठी दोन स्तर

शिवाय, विद्यार्थ्यांवरील मानसिक ताण कमी करण्यासाठी, गणित आणि विज्ञान या दोन्ही विषयांसाठी ‘दोन-स्तरीय’ पद्धत लागू करण्यात येणार आहे. हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की, CBSE ने यापूर्वी केवळ गणितासाठीच मूलभूत म्हणजेच Basic आणि प्रमाणित म्हणजेच Standard असे दोन स्तर सुरू केले होते; आता हीच पद्धत विज्ञानासाठीही लागू करण्यात येणार आहे.

हे बदलही महत्त्वाचे

इयत्ता ९ वी आणि १० वीच्या अभ्यासक्रमात करण्यात आलेल्या बदलांपैकी, कला शिक्षण, व्यावसायिक शिक्षण आणि शारीरिक शिक्षण हे विषय अनिवार्य करण्यात आले आहेत. कला आणि शारीरिक शिक्षण या विषयांचे मूल्यमापन हे ‘अंतर्गत मूल्यमापना’वर आधारित असणार आहेत. पण, शैक्षणिक सत्र २०२७-२८ पासून व्यावसायिक शिक्षण हा एक अनिवार्य विषय असेल आणि त्याचे मूल्यमापन हे ‘औपचारिक मूल्यमापन’ पद्धतीनुसार केले जाणार आहे. Computational Thinking) आणि Artificial Intelligence या विषयांचाही अभ्यासक्रमात समावेश केला जाणार आहे.

विद्यार्थ्यांचा कसा होणार फायदा?

भविष्यात विज्ञान क्षेत्रात आपले करिअर घडवू इच्छिणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी हा निर्णय विशेष महत्त्वाचा आहे. तथापि, ज्या विद्यार्थ्यांना हे विषय अनिवार्य अभ्यासक्रम म्हणून निवडायचे नाहीत, असे विद्यार्थी इयत्ता ९ वी आणि ११ वीसाठी लागू करण्यात आलेल्या अभ्यासक्रम बदलांनुसार, आपल्या स्वतःच्या आवडीनिवडींना साजेसे विषय निवडू शकतील.

MCL Recruitment 2026 : अरे वा! विना मुलाखत सरकारी नोकरीची संधी, Coal India मध्ये मेगाभरती, जाणून घ्या कोण करु शकतं अर्ज?