गुरुवार, 12 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
IIT Campus in France: भारताच्या उच्च शिक्षण आणि तांत्रिक क्षेत्राची ताकद आता संपूर्ण जगभर पाहायला मिळत आहे. याच मालिकेचा एक भाग म्हणून, भारत आणि फ्रान्स यांच्यातील मजबूत होत असलेल्या संबंधांचा एक नवीन अध्याय सुरू होत आहे. भारत सरकार आता फ्रान्सच्या भूमीवर स्वतःचा पहिला भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (IIT) कॅम्पस स्थापन करण्याची मोठी तयारी करत आहे. या ऐतिहासिक पावलामुळे दोन्ही देशांमधील शैक्षणिक सहकार्य तर वाढेलच, परंतु संशोधन आणि तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रातही मोठे बदल पाहायला मिळतील.
अलीकडेच भारताचे केंद्रीय मंत्री प्रल्हाद जोशी आणि फ्रान्सचे उच्च शिक्षा, अनुसंधान एवं अंतरिक्ष मंत्री फिलिप बैप्टिस्ट यांच्यात एक अत्यंत महत्त्वाची बैठक पार पडली. या बैठकीदरम्यान दोन्ही नेत्यांमध्ये फ्रान्समध्ये नवीन आयआयटी कॅम्पस सुरू करण्याबाबत सविस्तर चर्चा झाली. विद्यार्थ्यांचे आणि प्राध्यापकांचे आदान-प्रदान वाढवणे आणि दोन्ही देशांच्या शैक्षणिक संस्थांमध्ये मजबूत भागीदारी विकसित करणे यावर दोन्ही देशांचा मुख्य भर होता.
या उच्चस्तरीय बैठकीत ज्या योजनेवर सर्वाधिक जोर देण्यात आला, ती म्हणजे फ्रान्समध्ये आयआयटी कॅम्पसची स्थापना होय. जरी भारताची कोणती आयआयटी संस्था फ्रान्समध्ये आपला नवीन कॅम्पस उघडणार आहे आणि तिथे कोणते कोर्सेस शिकवले जाणार आहेत, याचा अधिकृत खुलासा अजून झालेला नसला, तरी या ऐतिहासिक कामगिरीमुळे युरोपीय देशांमध्येही भारतीय शिक्षण व्यवस्था आणि आयआयटी ब्रँडचा दबदबा वेगाने वाढत असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. यापूर्वीही भारताच्या आयआयटी संस्थांनी परदेशात आपले कॅम्पस सुरू केले आहेत, परंतु फ्रान्समधील ही सुरुवात युरोपमध्ये भारतीय तंत्रज्ञानाचे वर्चस्व प्रस्थापित करेल.
या बैठकीत दोन्ही देशांमधील आणखी एका अत्यंत महत्त्वाच्या प्रशासकीय मुद्द्यावर चर्चा झाली, तो म्हणजे ‘म्युचुअल रिकग्निशन ऑफ क्वालिफिकेशंस’ (Mutual Recognition of Qualifications) करार. या कराराचा सरळ अर्थ असा आहे की, दोन्ही देशांच्या पदव्यांना एकमेकांकडे सहज मान्यता मिळू शकेल. यामुळे फ्रान्समध्ये शिकणाऱ्या भारतीय विद्यार्थ्यांना आणि भारतातून पदवी घेणाऱ्या फ्रांसीसी विद्यार्थ्यांना नोकरी किंवा पुढील शिक्षणासाठी कोणत्याही कायदेशीर किंवा प्रशासकीय अडचणींचा सामना करावा लागणार नाही.
केंद्रीय मंत्री प्रल्हाद जोशी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, दोन्ही देशांनी केवळ कॅम्पस सुरू करण्यावरच चर्चा केली नाही, तर इतर अनेक सरकारी कार्यक्रमांच्या माध्यमातून संशोधनाला चालना देण्याची योजनाही आखली आहे. याद्वारे, ‘SPARC’ (Scheme for Promotion of Academic and Research Collaboration) आणि ‘GIAN’ (Global Initiative of Academic Networks) यांसारख्या मोठ्या योजनांच्या माध्यमातून दोन्ही देशांचे वैज्ञानिक आणि संशोधक एकत्र येऊन काम करतील.
Crop Damage Survey: ई-पिक पाहणी केली का? खंडाळा तालुक्यात प्रशासनाकडून नुकसानीची पाहणी सुरू
ही सर्व चर्चा ‘भारत इनोव्हट २०२६’ आणि ‘भारत-फ्रान्स इनोव्हेशन वर्ष २०२६’ च्या पार्श्वभूमीवर होत आहे. २०२६ हे वर्ष दोन्ही देश मिळून ‘इनोव्हेशन इयर’ म्हणून साजरी करत आहेत, जे अशाप्रकारचे मोठे निर्णय प्रत्यक्षात आणण्यासाठी एक उत्तम व्यासपीठ ठरत आहे.
