सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
आयआयटी बीएचयूमध्ये आगामी शैक्षणिक सत्रापासून देशातील पहिला 'फिजिकल एआय'चा बीटेक कोर्स सुरू होणार असून, यामुळे अभियांत्रिकी शिक्षणाला एक नवी दिशा मिळणार आहे.
IIT BHU Physical AI Course: देशामध्ये प्रथमच ‘फिजिकल एआय’ (भौतिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता) म्हणजेच फिजिकल आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सचे शिक्षण सुरू करण्याची तयारी पूर्ण झाली असून, ही मोठी कामगिरी आयआयटी बीएचयू कडे नोंदवली गेली आहे. आगामी शैक्षणिक सत्र २०२७-२८ मध्ये या नवीन विषयावर आधारित चार वर्षांचा बीटेक कोर्स सुरू केला जाणार असून, यासाठी आयआयटीच्या सीनेट बैठकीत १७ ऑक्टोबरला मंजुरी मिळालेली आहे.
सध्या एआय हे बहुतांश सायबर जगतात, कॉम्प्युटर किंवा मोबाईल फोनपुरते मर्यादित असल्याचे पाहायला मिळते. याउलट, फिजिकल एआय हे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सचे प्रत्यक्ष प्रायोगिक स्वरूप आहे. याद्वारे कृत्रिम बुद्धिमत्तेला रोबोट्स, सेन्सर्स, कॅमेरे, मोटर्स आणि इतर भौतिक उपकरणांशी जोडले जाते, जेणेकरून त्या मशीन्स पूर्णपणे स्वायत्त बनू शकतील. अशा प्रगत यंत्रसामग्रीला मानवी हस्तक्षेपाशिवाय स्वतःहून निर्णय घेण्याची क्षमता प्राप्त होते.
या नवीन अभ्यासक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांना केवळ प्रोग्रामिंगचे ज्ञान दिले जाणार नाही, तर मशीन्सची डिझाईन, निर्मिती, चाचणी आणि वास्तविक जीवनातील समस्या सोडवण्याचे प्रशिक्षण सुद्धा मिळेल. इंडस्ट्रियल मॅन्युफैक्चरिंग, स्मार्ट मॅन्युफैक्चरिंग, कृषी क्षेत्र, आरोग्य सेवा आणि अंतरिक्ष संशोधन यांसारख्या विविध क्षेत्रांमध्ये या आधुनिक तंत्रज्ञानासाठी प्रचंड संधी उपलब्ध आहेत.
ONGC Apprentice Recruitment 2026: ओएनजीसीमध्ये ३०४७ अप्रेंटिस पदांची मेगा भरती जाहीर; आजच करा अर्ज
या नव्या अभ्यासक्रमाच्या यशस्वी संचालन व स्थापनेसाठी संचालक प्रोफेसर अमित पात्रा यांच्या नेतृत्वाखाली आठ सदस्यांची समन्वय समिती स्थापन करण्यात आली आहे. या विभागाची स्थापना करण्यासाठी संकाय सदस्यांनी पोलंड, कोरियासह जगातील इतर देशांमधील प्रमुख केंद्रांना भेटी दिल्या आहेत. या चार वर्षांच्या बीटेक अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी तज्ज्ञ समित्या सध्या वेगाने काम करत असून यामध्ये रोबोटिक्स, स्वायत्त प्रणाली आणि सेन्सर आधारित तंत्रज्ञानावर विशेष भर दिला जाणार आहे.
आयआयटी बीएचयू व्यतिरिक्त आयआयटी खडकपूरने देखील ‘बेंजामिन गुप्ता स्कूल ऑफ फिजिकल एआय’ सुरू करण्याची घोषणा केली असून, या संपूर्ण प्रकल्पासाठी सुमारे ३५ कोटी रुपये खर्च अपेक्षित आहे. दरम्यान, आयआयटी बीएचयूमध्ये बायोमेडिकल, बायोकेमिकल, डिसीजन सायन्स आणि मटेरिअल सायन्सच्या पाठोपाठ सुरू होणारा हा पाचवा विशेष स्कूल असणार आहे, ज्यामुळे देशातील अभियांत्रिकी शिक्षणाला एक नवी दिशा मिळणार आहे.
Ans: फिजिकल एआय हे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सचे प्रत्यक्ष प्रायोगिक स्वरूप आहे, ज्यामध्ये एआयला रोबोट्स, सेन्सर्स, कॅमेरे आणि इतर भौतिक उपकरणांशी जोडले जाते जेणेकरून मशीन्स मानवी हस्तक्षेपाशिवाय स्वतःहून निर्णय घेऊ शकतील.
Ans: आगामी शैक्षणिक सत्र २०२७-२८ मध्ये हा चार वर्षांचा बीटेक कोर्स सुरू केला जाणार असून, १७ ऑक्टोबरला सीनेट बैठकीत याला मंजुरी मिळाली आहे.
Ans: आयआयटी बीएचयू व्यतिरिक्त आयआयटी खडकपूरने देखील ‘बेंजामिन गुप्ता स्कूल ऑफ फिजिकल एआय’ सुरू करण्याची घोषणा केली आहे.
