सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
परदेशात उच्च शिक्षण घेण्याचे स्वप्न आता मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी अधिक खर्चिक होत चालले असून, शिक्षणासाठी लाखो-कोटींचे बजेट मोजावे लागत आहे.
सामान्यपणे असे मानले जाते की केवळ वैद्यकीय किंवा अभियांत्रिकीसारख्या व्यावसायिक अभ्यासक्रमांची फी कोटींमध्ये असते. परंतु, वास्तविकता ही आहे की या देशांमध्ये बीए किंवा इतर कोणत्याही पदवीसाठीही भारतीय विद्यार्थ्यांना ट्यूशन फी आणि राहण्याच्या खर्चापोटी दरवर्षी लाखो-कोटी रुपये मोजावे लागतात.
परदेशी शिक्षणाच्या बाबतीत संयुक्त राष्ट्र अमेरिका जगातील सर्वात महागडा देश मानला जातो. येथील सरकारी आणि खाजगी विद्यापीठांमधील फीची रचना अत्यंत उच्च आहे. आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थ्यांना येथे केवळ ट्यूशन फी म्हणून दरवर्षी सरासरी २०,००० ते ४५,००० अमेरिकन डॉलर खर्च करावे लागतात. भारतीय रुपयांमध्ये ही रक्कम सुमारे २० लाख ते ४० लाख रुपये वार्षिक होते.
अमेरिकेत पदवी अभ्यासक्रम चार वर्षांचा असल्याने केवळ बीए पूर्ण करण्यासाठी एकूण खर्च ८० लाख ते २ कोटी रुपयांपर्यंत पोहोचतो. याशिवाय न्यूयॉर्क किंवा लॉस एंजेलिससारख्या मोठ्या शहरांमध्ये राहण्या-खाण्याचा खर्चही दरमहा १ लाख ते २.५ लाख रुपयांपर्यंत असतो.
महत्त्वाच्या महागड्या देशांच्या यादीत ऑस्ट्रेलिया दुसऱ्या आणि युनायटेड किंगडम तिसऱ्या स्थानावर येतात. ऑस्ट्रेलियात आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थ्यांसाठी वार्षिक ट्यूशन फी २०,००० ते ४५,००० ऑस्ट्रेलियन डॉलर असते. भारतीय चलनात ही रक्कम १५ लाख ते ३० लाख रुपये वार्षिक कॉलेज फी होते.
तीन वर्षांच्या बीएसाठी येथे ४५ लाख ते ९० लाख रुपयांचे बजेट लागते. ब्रिटनमध्ये पदवी अभ्यासक्रमाची फी १५ लाख ते २५ लाख रुपयांच्या दरम्यान असते. लंडनसारख्या शहरांमध्ये शिक्षणासोबत राहण्याचा खर्च जोडल्यास, एका वर्षाचा एकूण खर्च सहजपणे ३० लाख रुपये ओलांडतो.
चौथ्या आणि पाचव्या स्थानावर कॅनडा आणि न्यूझीलंडसारखे देश येतात. कॅनडामध्ये अमेरिकेच्या तुलनेत थोडा दिलासा मिळत असला, तरी तिथेही आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थ्यांना दरवर्षी १५ लाख ते २५ लाख रुपये ट्यूशन फी भरावी लागते. याशिवाय राहण्याच्या खर्चाच्या नियमांमध्ये केलेल्या बदलांमुळे विद्यार्थ्यांसाठी तेथे राहणे अधिक महाग झाले आहे. न्यूझीलंडमध्येही शिक्षण आणि आरोग्य विमा मिळून वार्षिक १६ लाख ते २५ लाख रुपयांपर्यंतचा खर्च येतो, जो मध्यमवर्गीय कुटुंबासाठी मोठा आर्थिक भार ठरू शकतो.
Ans: परदेशात शिक्षण घेण्याचा खर्च देशावर अवलंबून असतो. अमेरिकेत बीए सारख्या साध्या पदवीसाठीही ८० लाख ते २ कोटी रुपयांपर्यंत खर्च येऊ शकतो, तर ऑस्ट्रेलियन आणि ब्रिटनमध्ये हा खर्च ४५ लाख ते ९० लाख रुपयांपर्यंत असतो.
Ans: ट्यूशन फी व्यतिरिक्त राहण्याचा खर्च, खाण्यापिण्याचा खर्च, प्रवास खर्च आणि आरोग्य विमा यांसारख्या गोष्टींवर मोठा खर्च होतो, विशेषतः लंडन किंवा न्यूयॉर्करसारख्या शहरांमध्ये हा खर्च खूप जास्त असतो.
Ans: संयुक्त राष्ट्र अमेरिका (USA) हा आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थ्यांसाठी शिक्षणाच्या आणि राहण्याच्या खर्चाच्या बाबतीत जगातील सर्वात महागडा देश मानला जातो.
