सोमवार, 24 ऑगस्ट 2026
फोटो सौजन्य- सोशल मीडिया
Prof Yasmin Shaikh obituary : मराठी भाषा, व्याकरण आणि भाषाशास्त्राच्या क्षेत्रात आपले संपूर्ण आयुष्य समर्पित करणाऱ्या ज्येष्ठ लेखिका, प्राध्यापिका आणि व्याकरणतज्ज्ञ प्रा. यास्मिन शेख यांचे आज (सोमवारी) वृद्धापकाळाने निधन झाले. वयाच्या १०१ व्या वर्षी त्यांनी पुण्यातील वृद्धाश्रमात अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या निधनाने मराठी साहित्य, व्याकरण आणि शिक्षण वर्तुळात एक मोठी पोकळी निर्माण झाली आहे.
प्रा. यास्मिन शेख यांचा जन्म २१ जून १९२५ रोजी ज्यू कुटुंबात झाला असून त्यांचे मूळ नाव ‘जेरुषा रुबेन’ असे होते. वडिलांच्या सरकारी नोकरीमुळे त्यांना बालपणापासून विविध ठिकाणी राहण्याची संधी मिळाली. त्यांनी पुण्यातील एस.पी. कॉलेजमधून बी.ए.चे शिक्षण पूर्ण केले. त्यानंतर औरंगाबादच्या मिलिंद महाविद्यालयात आणि मुंबईतील शीव येथील एसआयईएस (SIES) महाविद्यालयात मराठीच्या प्राध्यापक म्हणून त्यांनी प्रदीर्घ सेवा दिली.
एसआयईएस महाविद्यालयात प्रा. यास्मिन शेख यांनी मराठी विभागप्रमुख म्हणूनही महत्त्वाची जबाबदारी सांभाळली. त्यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य मराठी भाषा, व्याकरण, शुद्धलेखन आणि लेखनसंस्कृतीच्या प्रसारासाठी समर्पित केले. त्यांच्या कार्यामुळे अनेक विद्यार्थी, लेखक आणि भाषा अभ्यासकांना मार्गदर्शन मिळाले.
१९४९ मध्ये अझीझ अहमद इब्राहिम शेख यांच्याशी विवाह केल्यानंतर त्यांनी आपले नाव बदलून यास्मिन शेख केले, परंतु आपले ज्यू मूळ आणि धर्म कायम ठेवला.त्यांच्या पश्चात डॉ. शमा आणि प्रा. रुकसाना या दोन मुली आहेत.
मराठी मातृभाषा नसतानाही त्यांनी मराठी भाषेवर आणि व्याकरणावर असाधारण प्रभुत्व मिळवले. ‘अंतर्नाद’ मासिकाशी त्यांचे दीर्घकाळ नाते होते आणि त्या मासिकाच्या त्या अधिकृत ‘व्याकरण सल्लागार’ म्हणून कार्यरत होत्या. ‘मराठी लेखन मार्गदर्शिका’, ‘मराठी शब्दलेखन कोश’ आणि ‘सुगम मराठी व्याकरण कोश’ हे त्यांचे ग्रंथ मराठी भाषेच्या अभ्यासात अत्यंत मोलाचे मानले जातात. निवृत्तीनंतरही त्यांनी स्पर्धा परीक्षा आणि युपीएससी (UPSC)च्या विद्यार्थ्यांना सातत्याने मार्गदर्शन केले.
त्यांच्या निधनाबद्दल मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यासह अनेक साहित्यिकांनी आणि अभ्यासकांनी तीव्र शोक व्यक्त केला असून, प्रा. शेख यांच्या जाण्याने मराठी भाषेचा आणि भाषाशास्त्राचा एक मार्गदर्शक दीपस्तंभ हरपल्याची भावना व्यक्त केली आहे.
