upsc nation first
UPSC 100 Years Completed: युनियन पब्लिक सर्व्हिस कमिशन (UPSC) च्या स्थापनादिवसाला १०० वर्षे पूर्ण झाल्यानिमित्त दिल्लीतील भारत मंडपम येथे शताब्दी महोत्सवाचे आयोजन करण्यात आले आहे. या कार्यक्रमाचे मुख्य पाहुणे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे होते. त्यांनी लोक सेवा आयोगांशी जोडलेल्या १०० ऐतिहासिक निर्णयांवर आधारित पुस्तकाचे प्रकाशन केले तसेच शताब्दी स्मारक नाणे आणि विशेष टपाल तिकीटही जारी केले. २०२५ मध्ये UPSC कडून आयोजित परीक्षांमध्ये १० ते १२ लाख विद्यार्थ्यांनी सहभाग घेतला होता, त्यापैकी ९ लाखांहून अधिक उमेदवारांनी नागरी सेवा परीक्षांचा अर्ज भरला होता.
पंतप्रधान मोदी यांनी सांगितले की, १९५२ मध्ये यूपीएससी परीक्षेत महिलांचे प्रमाण फक्त ३ टक्के होते, जे आज वाढून ३० टक्के झाले आहे. तसेच, यूपीएससीच्या इतिहासात आतापर्यंत चार महिला अध्यक्षा झाल्या आहेत, त्यापैकी तीन महिला अध्यक्ष २०१४ नंतर झाल्याचे त्यांनी नमूद केले. हे बदल केवळ आकडेवारी नसून संधी किती वाढल्या आहेत हे दर्शवतात.
पंतप्रधानांनी सांगितले की, १९२६ मध्ये जेव्हा या संस्थेची स्थापना झाली तेव्हा त्याची व्यवस्था वेगळी होती. देश स्वतंत्र झाल्यानंतर स्वतंत्र भारताची स्वप्ने आणि व्यवस्था केंद्रस्थानी ठेवून यूपीएससीने आपल्या जबाबदाऱ्या उत्तम प्रकारे पार पाडल्या आहेत. इतिहासाच्या पुढे जाऊन आता भारताचे भविष्य आपल्या समोर आहे, कारण २१ व्या शतकाचे एक चतुर्थांश पर्व संपले असून पुढील २५ वर्षे व्यक्ती आणि संस्थांसाठी अत्यंत विशेष आहेत.
विकसित भारतासाठी ज्या प्रकारच्या प्रशासनाची गरज आहे, त्याचे एक मोठे माध्यम यूपीएससी आणि राज्यांचे निवड आयोग आहेत, असे पंतप्रधानांनी सांगितले. आज तरुणांची भरती केली जात असून हे तरुण विकसित भारतामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतील. यासाठी दोन गोष्टी कायम लक्षात ठेवल्या पाहिजेत: पहिली कसोटी ‘नेशन फर्स्ट’ (राष्ट्र प्रथम) आणि दुसरी ‘सिटीजन फर्स्ट’ (नागरिक प्रथम). याच निकषांवर प्रत्येक निवड प्रक्रिया केली जात असून, या भावनेने भारलेले उमेदवार निवडले गेल्यास राष्ट्रीय उद्दिष्टांची पूर्ती सुलभ होईल.
पंतप्रधानांनी सांगितले की, जेव्हा एआय क्षणोक्षणी काही कागदपत्रे तपासू शकते, तेव्हा नागरिकांना त्वरित समाधान हवे असते. त्यांनी निवड पॅरामीटर्स आणि रिक्रूटमेंट प्रक्रियेवर बोलताना सांगितले की, आपल्याला अशा तरुणांना सार्वजनिक सेवेत आणावे लागेल जे सार्वजनिक कार्यालयासाठी नव्हे तर ‘पब्लिक सर्व्हिस’ (लोकसेवा) करण्यासाठी आकर्षित झाले असतील.
उमेदवाराला किती माहिती आहे यासोबतच तो नागरी सेवेमध्ये का येऊ इच्छितो हे जाणून घेणेही महत्त्वाचे आहे. बदलत्या आकांक्षांनुसार निवड प्रक्रियेकडे पाहण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली.
यूपीएससीचा शताब्दी सोहळा ३० सप्टेंबर आणि १ ऑक्टोबर रोजी आयोजित करण्यात आला आहे. पहिल्या दिवशी भारत मंडपम येथे ‘शताब्दी सोहळा- मंथन’ कार्यक्रम पार पडला, ज्यामध्ये देशभरातील राज्य लोक सेवा आयोगाचे अध्यक्ष, सदस्य, वरिष्ठ अधिकारी, शिक्षणतज्ज्ञ आणि यूपीएससीचे अधिकारी सहभागी झाले होते.
Pune Recruitment 2026: पुण्यात एअर फोर्स स्कूलमध्ये नोकरीची संधी; ‘या’ तारखेला थेट मुलाखत
यूपीएससी ही एक घटनात्मक संस्था असून तिची तरतूद भारतीय संविधानाच्या कलम ३१५ मध्ये करण्यात आली आहे. परीक्षेतील प्रश्न तज्ज्ञांच्या मदतीने तयार केले जातात आणि उत्तर पत्रिकेमध्ये कोडिंगची व्यवस्था असते, जेणेकरून तपासणी करणाऱ्या परीक्षकाला उमेदवाराचे नाव आणि रोल नंबर समजू नये. मुलाखतीदरम्यान सुद्धा उमेदवाराची वैयक्तिक माहिती मर्यादित ठेवली जाते.
.png "Videos"){kind=small}
