सोमवार, 9 नोव्हेंबर 2026
Delhi Diwali Firecrackers Sale : मग प्रदुषण तर होणारचं ना! दिल्लीकरांनी एका दिवसात फोडले 300 कोटींचे फटाके, सौजन्य : एआयएनएस
यंदाच्या दिवाळीत दिल्लीकरांनी तब्बल 300 कोटी रुपयांचे फटाके खरेदी केल्याचा (Delhi Diwali Firecrackers Sale) दावा चेंबर ऑफ ट्रेड अँड इंडस्ट्रीने (CTI) व्यक्त केला आहे. गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा फटाक्यांच्या विक्रीत सुमारे 30 टक्क्यांनी वाढ झाली. मात्र, ग्रीन फटाक्यांची वाढती मागणी, उशिरा मिळालेली परवानगी आणि अपुरा साठा यामुळे विक्री व्यवस्थेचा गोंधळ उडाल्याचे देखील सीटीआयने वक्तव्यात स्पष्ट केले आहे. दिल्लीतील हवामानाचा खालावलेला दर्जा पाहता दिल्लीकरांनी फटाक्यांकडे पाठ फिरवणे गरजेचे होते, मात्र त्यांनी तसं न करता 300 कोटींचे फटाके जाळत या प्रदुषण वाढवण्यास चांगलाच हातभार लावला आहे.
सीटीआयचे अध्यक्ष बृजेश गोयल यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, दिवाळीच्या एक दिवस आधीच बहुतांश व्यापाऱ्यांकडील फटाक्यांचा साठा संपला होता. त्यामुळे फटाके खरेदी करण्यासाठी अनेक ग्राहकांना गुरुग्राम, नोएडा, फरिदाबाद, गाझियाबाद आणि सोनीपतपर्यंत जावे लागले. दिल्लीतील मागणीच्या तुलनेत फटाक्यांचा पुरवठा कमी पडल्याचे यातून स्पष्ट झाले.
सर्वोच्च न्यायालयाने दिल्ली-एनसीआरमध्ये केवळ सीएसआयआर-नीरी प्रमाणित आणि क्यूआर कोड असलेल्या ग्रीन फटाक्यांच्या विक्रीला परवानगी दिली होती. त्यामुळे परवानाधारक दुकानांमधील विक्री ग्रीन फटाक्यांच्या नावाने झाली. मात्र, एकूण 300 कोटी रुपयांच्या विक्रीत प्रत्यक्ष प्रमाणित ग्रीन फटाक्यांचा वाटा किती आणि पारंपरिक फटाक्यांचा वाटा किती, याची अधिकृत लेखापरीक्षित माहिती उपलब्ध नसल्याचे सीटीआयने स्पष्ट केले.
प्रत्यक्ष बाजारात ‘ग्रीन’, ‘इको-फ्रेंडली’ आणि ‘प्रदूषणमुक्त’ असे उल्लेख असलेली पाकिटेही आढळली. मात्र, त्यांची प्रमाणित असल्याची खात्री ग्राहकांना करता येत नव्हती. दिल्लीमध्ये पेट्रोलियम आणि विस्फोटक सुरक्षा संघटनेची (PESO) चाचणी सुविधा नसल्यामुळे फटाक्यांची प्रत्यक्ष पडताळणी करणे कठीण झाल्याचे व्यापाऱ्यांचे म्हणणे आहे.
यंदा सर्वोच्च न्यायालयाच्या परवानगीनंतर ग्राहकांमध्ये फटाके खरेदी करण्याचा उत्साह दिसून आला. अनेक ग्राहकांनी विशेषतः क्यूआर कोड असलेल्या ग्रीन फटाक्यांची मागणी केली. मात्र, व्यापाऱ्यांनी आपण रसायनतज्ज्ञ नसून नीरीकडे नोंदणीकृत ब्रँडच्या फटाक्यांची खरेदी करतो आणि पाकिटावरील क्यूआर कोड तपासतो, असे सांगितले. ग्रीन आणि पारंपरिक फटाक्यांमधील फरक सामान्य ग्राहकांना समजणे कठीण असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
सीटीआयच्या माहितीनुसार, दिल्ली-एनसीआरमध्ये फटाके फोडणाऱ्या कुटुंबांपैकी जवळपास निम्म्या कुटुंबांनी ग्रीन आणि पारंपरिक अशा दोन्ही प्रकारच्या फटाक्यांचा वापर केला. त्यामुळे प्रत्यक्षात किती प्रमाणात प्रमाणित ग्रीन फटाक्यांची विक्री झाली, हा प्रश्न कायम आहे.
उशिरा मिळालेली परवानगी, परवाना प्रक्रियेतील विलंब, क्यूआर कोड पडताळणीची अपुरी व्यवस्था आणि पुरेशा साठ्याचा अभाव यामुळे यंदाची विक्री व्यवस्था विस्कळीत झाल्याचा निष्कर्ष सीटीआयने काढला आहे. पुढील वर्षी वेळेत परवानगी आणि परवाने देणे, क्यूआर कोड पडताळणीची स्पष्ट व्यवस्था उभारणे तसेच पुरेसा साठा उपलब्ध करणे आवश्यक आहे. या उपाययोजना केल्यास पुढील वर्षी शंभर टक्के प्रमाणित ग्रीन फटाक्यांची विक्री शक्य असल्याचा दावा सीटीआयने केला आहे.
Ans: चेंबर ऑफ ट्रेड अँड इंडस्ट्रीच्या (सीटीआय) अंदाजानुसार, दिल्लीत सुमारे 300 कोटी रुपयांच्या फटाक्यांची विक्री झाली.
Ans: व्यापाऱ्यांच्या माहितीनुसार, यंदा फटाक्यांच्या विक्रीत गेल्या वर्षीच्या तुलनेत सुमारे 30 टक्क्यांनी वाढ झाली.
Ans: सर्वोच्च न्यायालयाच्या आदेशानुसार, सीएसआयआर-नीरी प्रमाणित आणि क्यूआर कोड असलेल्या ग्रीन फटाक्यांच्या विक्रीला परवानगी होती.
