E20 Petrol: इथेनॉलयुक्त पेट्रोल वापरल्याने इंजिनचे नुकसान होते का? IIT कानपूरच्या संशोधनातून समोर आला धक्कादायक खुलासा

इथेनॉल-आधारित पेट्रोलमुळे वाहनांच्या इंजिनचे नुकसान होते का. या विषयावरील सुरू असलेल्या चर्चा आणि चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर, देशातील एक प्रतिष्ठित संस्था असलेल्या आयआयटी कानपूरच्या संशोधकांनी एक महत्त्वपूर्ण आणि आश्वासक दावा केला आहे.

• इथेनॉलयुक्त पेट्रोल वापरल्याने इंजिनचे नुकसान होते का?
• IIT कानपूरच्या संशोधनातून समोर आला धक्कादायक खुलासा
• वाचा सविस्तर बातमी!

देशभरात 20 टक्के इथेनॉल-मिश्रित पेट्रोल (E20) लागू करण्याबाबत वाहन मालकांना अनेक चिंता आणि प्रश्न आहेत. सर्वात मोठा प्रश्न हा आहे की, इथेनॉल-आधारित पेट्रोलमुळे वाहनांच्या इंजिनचे नुकसान होते का. या विषयावरील सुरू असलेल्या चर्चा आणि चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर, देशातील एक प्रतिष्ठित संस्था असलेल्या आयआयटी कानपूरच्या संशोधकांनी एक महत्त्वपूर्ण आणि आश्वासक दावा केला आहे. संस्थेच्या संशोधकांचे म्हणणे आहे की, त्यांच्या अभ्यासात E20 पेट्रोलच्या वापरामुळे वाहनाच्या मायलेजमध्ये कोणतीही लक्षणीय घट झाल्याचे आढळले नाही. तसेच, E20 इंधनामुळे सध्याच्या किंवा जुन्या वाहनांच्या इंजिनला कोणतीही हानी पोहोचते, याचाही कोणताही पुरावा नाही.

मायलेजवर काय परिणाम होतो? IIT कानपूरचे संशोधन

अलीकडेच, पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाने स्पष्ट केले आहे की, काही वाहनांमध्ये E20 इंधनाच्या वापरामुळे मायलेज ५ टक्क्यांपर्यंत कमी होऊ शकते. तथापि, त्याचे फायदे या किरकोळ तोट्यापेक्षा कितीतरी जास्त आहेत. वृत्तानुसार, आयआयटी कानपूरच्या मेकॅनिकल इंजिनिअरिंग विभागातील इंजिन रिसर्च लॅबोरेटरीचे प्रकल्प शास्त्रज्ञ ध्रुव राज करणा यांनी सांगितले की, आयआयटी कानपूरमध्ये केलेल्या संशोधनानुसार E20 इंधन वापरल्याने मायलेजमध्ये होणारी घट प्रत्यक्षात 5 टक्क्यांपेक्षा कमी आहे.

Kanpur : IIT research says E20 ethanol blended petrol safe for vehicles, claims of engine damage dismissed. pic.twitter.com/wdFfn1ZSqt — News Arena India (@NewsArenaIndia) July 14, 2026

ध्रुव राज करणा यांनी स्पष्ट केले की, मायलेजमधील ही 5 टक्के घट इंधनाव्यतिरिक्त इतर घटकांमुळे असू शकते. नियमित किंवा शुद्ध पेट्रोल वापरून सलग दोन चाचण्या घेतल्या तरी, असेच परिणाम मिळू शकतात. मायलेज कमी होण्याचे खरे कारण: आयआयटीच्या अभ्यासानुसार, मायलेजमधील कोणताही बदल हा इंधनापेक्षा चालकाची ड्रायव्हिंग शैली, रस्त्याची स्थिती आणि वाहनाच्या देखभालीवर अधिक अवलंबून असतो.

Nitin Gadkari: ‘आता हवेत उडणारी बस आणणार’, नितीन गडकरींची मोठी घोषणा; वाहतूक कोंडी आणि प्रदूषणातून सुटका होणार

इंजिनचे खरंच नुकसान होते का?

प्रकल्प शास्त्रज्ञ ध्रुव राज करणा यांनी सांगितले की, सखोल आणि व्यापक चाचणीतून हे सिद्ध झाले आहे की E20 इंधन वापरल्याने इंजिनचे कोणतेही नुकसान, गंज किंवा इतर तांत्रिक समस्या उद्भवत नाहीत. E20 पेट्रोलमुळे वाहनांचे नुकसान होत असल्याचा दावा करणारे सोशल मीडियावर पसरणारे वृत्त त्यांनी पूर्णपणे फेटाळून लावले. करण यांनी हे दावे वैज्ञानिकदृष्ट्या निराधार असल्याचे म्हटले आहे आणि वाहनचालकांना ऑनलाइन शेअर केलेल्या अपुष्ट पोस्टवर अवलंबून राहण्याऐवजी त्यांच्या वाहन उत्पादकाच्या मॅन्युअलचे आणि पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करण्याचा सल्ला दिला आहे.

E85 इंधनाचीही यशस्वी चाचणी घेण्यात आली आहे

आयआयटी कानपूरमधील हे संशोधन इंजिन रिसर्च लॅबोरेटरीचे प्रमुख प्राध्यापक अविनाश कुमार अग्रवाल यांच्या नेतृत्वाखाली केले जात आहे. त्यांची टीम बऱ्याच काळापासून इथेनॉल-मिश्रित इंधनावर व्यापक संशोधन करत आहे. या टीमने E85 इंधनाची (ज्यात ८५ टक्के इथेनॉल असते) यशस्वी चाचणीही घेतली आहे. तथापि, ध्रुव राज करण यांनी हे देखील स्पष्ट केले की, अशा उच्च पातळीच्या मिश्रणासाठी विशेषतः डिझाइन केलेली इंजिने आणि सुसंगत इंधन प्रणाली आवश्यक असते.

मंत्रालयाने म्हटले आहे, “हे एक स्वच्छ आणि उत्तम इंधन आहे”

पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू मंत्रालयाने इथेनॉल मिश्रित पेट्रोल कार्यक्रमावरील टीकेला उत्तर देण्यासाठी अलीकडेच एक सविस्तर प्रश्नोत्तर दस्तऐवज प्रसिद्ध केला आहे. मंत्रालयाच्या मते, E20 पेट्रोल हे E10 किंवा शुद्ध पेट्रोलपेक्षा अधिक स्वच्छ, उच्च दर्जाचे आणि अधिक कार्यक्षम आहे. सरकारने देशभरात याची अंमलबजावणी करण्यापूर्वी अनेक वर्षे वैज्ञानिक चाचण्या घेतल्या, वाहन उत्पादकांशी व्यापक सल्लामसलत केली आणि देशांतर्गत इथेनॉल उत्पादन वाढवले. यामुळे कार्बन उत्सर्जनात लक्षणीय घट होते, जे पर्यावरणासाठी अत्यंत फायदेशीर आहे.

Petrol-Diesel Price: होर्मुझ संकटामुळे सरकार दबावात? पेट्रोल आणि डिझेलचे दर वाढवणार की टॅक्स कमी करणार?