मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
आता मुंगीलाही करता येणार नाही बॉर्डर क्रॉस ; भारताच्या या जबरदस्त सिस्टमची पाकिस्तान, चीनने घेतली धास्ती
जम्मू-काश्मीरमध्ये गेल्या काही महिन्यांपासून आतंकवादी हल्ले आणि घुसखोरीच्या घटनांमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. भारतीय सैन्याविरोधीत आतंकवादी चायनिज कम्युनिकेशन आणि नेव्हिगेशन सीस्टमचा वापर करत करत आहेत. यामुळे भारतीय सैन्याला मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. त्यामुळे सैन्याने स्वत:ला अपडेट करण्यास सुरुवात केली असून देशातील स्वदेशी जलवाहतूक प्रणाली “नाविक” आता भारतीय लष्कराचे सर्वात मोठे शस्त्र बनणार आहे. 1999 मध्ये कारगिल युद्धात पहिल्यांदाच त्याची गरज भासली होती.आजच्या काळात पाहिल्यास, शत्रू आणि दहशतवाद्यांविरुद्धच्या कारवाईदरम्यान लष्कराला NavIC GPS प्रणाली एक महत्त्वाचे साधन म्हणून वापरता येतं आहे.
आत्तापर्यंत आम्ही गुगल मॅपचा वापर एखाद्याचे लोकेशन शोधण्यासाठी करतो. पण आता त्याच्या जागी भारतीय NavIC GPS आले आहे. दहशतवाद्यांचा खात्मा करण्यासाठी भारतीय लष्करही याचा वापर करू शकते. भारतीय प्रादेशिक नॅव्हिगेशन सॅटेलाइट सिस्टीम (IRNSS) आणि भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था ISRO ने याची निर्मिती केली आहे. संपूर्ण NavIC प्रणाली स्वदेशी बनावटीची आहे . या प्रणालीमध्ये 7 उपग्रह आणि एक विस्तृत ग्राउंड नेटवर्क समाविष्ट आहे ही प्रणाली 24 तास काम करते. NavIC सीमेवर आणि त्याच्या सभोवतालच्या सुमारे 1,500 किलोमीटरच्या परिघात भारतीय सुरक्षा दलांना अचूक माहिती पुरवण्याची क्षमता या प्रणाली मध्ये आहेत.
अलीकडच्या काळात जम्मू-काश्मीरमध्ये दहशतवाद्यांच्या घुसखोरीच्या घटना सातत्याने घडत आहेत. दहशतवादी भारतीय लष्कराच्या विरोधात चिनी संचार आणि नेव्हिगेशन प्रणाली वापरत आहेत आणि यामुळे भारतीय लष्कराला अनेक समस्यांना तोंड द्यावे लागत आहे.
दहशतवाद्यांचा मुकाबला करण्यासाठी भारतीय लष्कर आता NavIC GPS प्रणाली वापरत आहे. याद्वारे केवळ लष्करच दहशतवाद्यांचे ठिकाण शोधू शकत नाही. त्याच वेळी, आपण आपले स्थान सुरक्षित देखील ठेवू शकता. यामुळे दहशतवाद्यांना केवळ आपल्या सैनिकांचे स्थान किंवा ठिकाण शोधणे कठीण होणार नाही, तर लष्कराकडून वापरल्या जाणाऱ्या शस्त्रास्त्रांची ठिकाणेही शोधणे त्यांना शक्य होणार नाही.
याआधी 1999 मध्ये, युद्धादरम्यान, जेव्हा पाकिस्तानी सैनिकांनी कारगिलमध्ये पोझिशन घेतली, तेव्हा भारतीय सैन्याने सरकारकडून या भागासाठी ग्लोबल पोझिशनिंग सिस्टम (GPS) डेटाची मागणी केली होती. 1999 च्या मध्यात, युद्धादरम्यान, जेव्हा पाकिस्तानी सैन्याने कारगिलमध्ये स्थान घेतले होते, तेव्हा भारतीय लष्कराने सरकारकडून ग्लोबल पोझिशनिंग सिस्टम (GPS) डेटा मागवला असता.
ISRO च्या मते, IRNSS ची रचना स्थलीय, हवाई आणि सागरी नेव्हिगेशन, आपत्ती व्यवस्थापन, वाहन ट्रॅकिंग, फ्लीट मॅनेजमेंट आणि मोबाईल फोन एकत्र करून करण्यात आली आहे. हे सर्व वापरकर्त्यांना मानक स्थिती सेवा (एसपीएस) आणि प्रतिबंधित सेवा (आरएस) प्रदान करेल, जी केवळ अधिकृत वापरकर्त्यांसाठी एनक्रिप्टेड सेवा आहे.2019 मध्ये, सर्व व्यावसायिक वाहनांसाठी ते अनिवार्य करण्यात आले. NavIC हा 7 उपग्रहांचा समूह आहे. जो संपूर्ण देश व्यापण्यास सक्षम आहे.
NavIC GPS प्रणालीचा वापर करणारी लष्कर पहिली आहे. गुप्त कारवायांमुळे लष्करात जीपीएसऐवजी NavIC चा वापर वाढत आहे. गोवा शिपयार्डमध्येही NavIC चा वापर केला जात आहे.
नाविकबाबत ते अधिक अचूक असेल असा दावा केला जात आहे. याला सात उपग्रह सपोर्ट करतील, त्यामुळे ते अमेरिका-आधारित जीपीएस, रशियाचे ग्लोनास आणि युरोपमध्ये विकसित गॅलिलिओच्या बरोबरीचे मानले जात आहे. त्याची गुणवत्ता देखील चांगली मानली जाते. नेव्हिगेटरची स्थिती अचूकता सुमारे 20 मीटर आहे. NAVIC उपग्रह पृथ्वीभोवती फिरतात आणि भारतीय उपखंड आणि त्याच्या सीमेपलीकडे 1,500 किलोमीटरपर्यंत व्यापतात.
तसेच, नाविकचे उपग्रह अणु घड्याळांनी सुसज्ज आहेत. त्याच्या उपग्रहांमध्ये रुबिडियम अणु घड्याळे देखील आहेत, जी स्पेस ॲप्लिकेशन सेंटर, अहमदाबादने स्वदेशी विकसित केली आहेत, ही भारताची उपग्रह नेव्हिगेशन प्रणाली आहे, जी भारतीय सैन्याकडून त्याच्या गुप्त ऑपरेशन्ससाठी वापरली जाते.
