शुक्रवार, 16 ऑक्टोबर 2026
खाली ट्रेन, वर बुलेट ट्रेन! रेल्वे ट्रॅकवर लाँच झाला १३६० टनाचा सर्वात जड गर्डर (Photo Credit- X)
NHSRCL ने दिलेल्या माहितीनुसार, हे कठीण काम साडेतीन तासांपेक्षाही कमी कालावधीत पूर्ण करण्यात आले. हे काम सुलभ करण्यासाठी, भारतीय रेल्वेशी समन्वय साधून रेल्वे वाहतूक आणि वीजपुरवठा पूर्णपणे थांबवण्यात आला होता. सुरुवातीला, या विशिष्ट कामासाठी सहा महिन्यांच्या कालावधीसाठी खबरदारीचे आदेश जारी करण्याची योजना होती ज्यामुळे एका वेळी सुमारे नऊ तास वाहतूक थांबवणे आवश्यक ठरले असते.
One of the heaviest girders launched successfully
🏗️ Weighing ~1,360 metric tonnes
⏱️ Launched in just 3.5 hours 📍Bullet train project, Maninagar, Gujarat pic.twitter.com/FBX3mhf96Z — Ashwini Vaishnaw (@AshwiniVaishnaw) April 8, 2026
हा गर्डर अहमदाबाद-वडोदरा विभागातील दोन्ही रेल्वे मार्गांवरून (लाइन्सवरून) बसवण्यात आला आहे. बीम उचलण्याची ही मोहीम प्रामुख्याने २,२०० मेट्रिक टन वजन उचलण्याची क्षमता असलेल्या ‘क्रॉलर क्रेन’च्या मदतीने पार पाडण्यात आली. याव्यतिरिक्त, इतर यंत्रसामग्रीही कामावर तैनात करण्यात आली होती; यामध्ये २६० टनांची राखीव क्रेन (स्टँडबाय क्रेन), ८० टनांची सहाय्यक क्रेन, ‘मॅन-लिफ्टर्स’ (कर्मचाऱ्यांना उंचावर नेणारी यंत्रे) आणि अँकरिंग फ्रेम्सने सुसज्ज असलेली बीम-लिफ्टिंग प्रणाली यांचा समावेश होता.
‘पोर्टल बीम’ ही ३४ मीटर लांबीची आणि ५.५ मीटर x ४.५ मीटर (रुंदी x उंची) असा छेद (cross-section) असलेली एक ‘प्रीकास्ट काँक्रीट’ रचना आहे. मणिनगर रेल्वे स्थानकाच्या परिसरात अशा एकूण पाच बीम बसवण्याचे नियोजन आहे. हे बीम ‘प्रीकास्ट बांधकाम पद्धती’चा वापर करून घटनास्थळीच (on-site) तयार केले जात आहेत. ही संपूर्ण ‘लॉन्चिंग’ प्रक्रिया अत्यंत कडक सुरक्षा नियमांचे पालन करून, अवघ्या ३.५ तासांच्या अल्प कालावधीत पूर्ण करण्यात आली. अहमदाबाद-वडोदरा विभाग हा अत्यंत व्यस्त रेल्वे मार्गिका (कॉरिडॉर) आहे; नजीकच्या भविष्यात, खालील रुळांवर नेहमीच्या (पारंपारिक) गाड्या धावतील, तर वरील उन्नत रचनेवरून बुलेट ट्रेन धावेल.
वजन उचलण्याची ही मोहीम २,२०० मेट्रिक टन क्षमता असलेल्या ‘क्रॉलर क्रेन’चा वापर करून पार पाडण्यात आली. या कामासाठी २६०-टन क्षमतेची राखीव क्रेन, ८०-टन क्षमतेची क्रेन, ‘मॅन-लिफ्टर्स’ आणि अँकरिंग फ्रेम्सशी जोडलेली ‘लिफ्टिंग बीम प्रणाली’ यांसारख्या पूरक उपकरणांची मदत घेण्यात आली. हा प्रचंड मोठा भार सुरक्षितपणे हाताळला जावा, यासाठी या लिफ्टिंग व्यवस्थेमध्ये ७५ मिमी व्यासाच्या ‘प्री-स्ट्रेस्ड मॅकअ‍ॅलॉय बार्स’, ‘लिफ्टिंग बीम्स’ आणि अतिशय मजबूत अशा ‘स्लिंग्स’चा (दोरखंडांचा) वापर करण्यात आला.
ही मोहीम अनेक अभियांत्रिकी आव्हानांनी भरलेली होती; त्यातील सर्वात मोठे आव्हान म्हणजे, सुमारे १,३६० मेट्रिक टन वजनाचा हा अत्यंत जड भार (अल्ट्रा-हेवी लिफ्ट) सुरक्षितपणे हाताळणे हे होते. मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन प्रकल्पांतर्गत NHSRCL साठी हा प्रचंड मोठा ‘बीम’ उभारणे (लाँच करणे) ही आणखी एक महत्त्वाची कामगिरी मानली जात आहे. विशेष म्हणजे, पुढील वर्षापर्यंत गुजरातमध्ये बुलेट ट्रेन सेवेचा पहिला टप्पा सुरू करण्याची योजना आखण्यात आली आहे.
Mumbai-Ahmedabad मार्गावर धावणार भारतीय बनावटीची Bullet Train कधी धावणार? वाचा सविस्तर अपडेट
