गुरुवार, 12 नोव्हेंबर 2026
अंथरुणावर पडताच लागेल सुखाची शांत झोप! नियमित खा 'हे' मेलाटोनिन असलेले पदार्थ, शरीराला होतील भरमसाट फायदे
झोपेची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी उपाय?
चांगली झोप लागण्यासाठी काय खावे?
झोपेची गुणवत्ता कशामुळे बिघडते?
जीवनशैलीत होणारे बदल, खाण्यापिण्याच्या चुकीच्या सवयी, मानसिक तणाव, पोषक घटकांचा अभाव, पाण्याची कमतरता इत्यादी अनेक गोष्टींचा परिणाम आरोग्यावर लगेच दिसून येतो. याशिवाय बऱ्याचदा रात्रीच्या वेळी झोपल्यानंतर शांत झोप लागत नाही. सतत जाग आल्यामुळे झोप मोड होते आणि झोपेच्या चक्रात अडथळे निर्माण होतात. रात्रीच्या वेळी शांत न लागल्यास संपूर्ण दिवस कंटाळवाणा आणि चिडचिडा जातो. त्यामुळे नेहमीच ७ ते ८ तासांची शांत झोप घेणे आवश्यक आहे. शरीरातील मेलाटोनिन आणि सेरोटोनिन या झोपेसंबंधित हार्मोन्सचे असंतुलन झाल्यामुळे झोपेची गुणवत्ता खराब होऊन जाते आणि शांत झोप लागत नाही. शरीरात वाढलेल्या मानसिक तणावाचा परिणाम आरोग्यावर लगेच दिसून येतो. त्यामुळे शरीराची योग्य काळजी घेणे आवश्यक आहे. आज आम्ही तुम्हाला अंथरुणावर पडताच शांत झोप लागण्यासाठी कोणत्या पदार्थांचे सेवन करावे, याबद्दल सविस्तर माहिती सांगणार आहोत. हे पदार्थ केवळ झोपेची गुणवत्ता सुधारत नाहीतर शरीरासाठी सुद्धा खूप फायदेशीर आहेत.(फोटो सौजन्य – istock)
दैनंदिन आहारात नियमित २ किंवा ३ बदाम खाल्ल्यास शरीरात आश्चयर्यकार बदल दिसून येतील. बदामामध्ये मॅग्नेशियमचा उत्तम स्रोत असतो. मॅग्नेशियम शरीरातील सूज कमी करण्यासोबतच कोर्टिसोल हार्मोन्सची पातळी नियंत्रणात ठेवण्यास मदत करतो. बदाम खाल्ल्यामुळे शरीराचे स्नायू रिलॅक्स होतात आणि मेंदूला शांत झोपेचे संकेत मिळतात. सकाळी उठल्यानंतर नियमित भिजवलेले बदाम खावेत.
किमतीने महाग असलेले किवी फळ शरीरासाठी खूप जास्त फायदेशीर आहे. झोपेसाठी किवी हे फळ सगळ्यात बेस्ट मानले जाते. रात्री झोपण्याच्या १ ते २ तास आधी किवीचे सेवन करावे. किवी खाल्ल्यामुळे झोपण्याचा वेग ४२ टक्क्यांनी वाढतो आणि सेरोटोनिन झोपेचे चक्र नियमित करण्यास मदत करतो. किवीमध्ये असलेले पोषक घटक आरोग्य सुधारतात.
रात्री झोपण्याआधी एक ग्लास कोमट दुधात हळद मिक्स करून प्यावी. हळदीचे दूध प्यायल्यामुळे शरीराला खूप जास्त फायदे होतात. दूध आणि झोपेचे वेगळे नाते आहे. दुधामध्ये ‘ट्रिप्टोफॅन’ नावाचे अमिनो ॲसिड असते, ज्यामुळे मेंदूत मेलाटोनिन तयार करण्यास मदत होते. हळदीचे दूध प्यायल्यामुळे शरीरातील अंतर्गत अवयवांना आलेली सूज कमी होण्यास मदत होते.
दैनंदिन आहारात नियमित एक अक्रोड खावे. अक्रोड हा पदार्थ मेलाटोनिनच्या सर्वोत्तम नैसर्गिक स्रोतांपैकी एक मानला जातो. अक्रोडमधील फॅटी ॲसिड्स शरीरातील मेलाटोनिनची पातळी वाढवण्यास मदत करतात. वाटीमध्ये पाणी घेऊन त्यात अक्रोड भिजत घालावे आणि सकाळी उठल्यानंतर साल काढून अक्रोडाचे सेवन करावे. यामुळे रात्री वारंवार जाग येत नाही.
Ans: ताण किंवा चिंता (Anxiety) यामुळे झोप लागण्यात अडथळा येतो. हे एक चक्रासारखे असू शकते, जिथे कमी झोपेमुळे ताण वाढतो आणि ताणामुळे झोप कमी होते.
Ans: दररोज एकाच वेळी झोपा आणि उठा, रात्रीच्या जेवणानंतर चहा, कॉफी किंवा अल्कोहोल टाळा
Ans: रात्री लवकर झोप न येणे, मधूनच जाग येणे, सकाळी खूप लवकर जाग येणे आणि दिवसा खूप थकवा किंवा झोप येणे ही मुख्य लक्षणे आहेत.
