मंगळवार, 11 ऑगस्ट 2026
Different Thyroid Reports: दोन लॅबचे थायरॉईड रिपोर्ट वेगळे आले? ( फोटो सौजन्य- सोशलमीडिया)
Thyroid Test Results Differ: : थायरॉईडची तपासणी केल्यानंतर रिपोर्टमध्ये एखादा बदल दिसला की अनेक जण लगेच चिंतेत पडतात. विशेषतः एकाच दिवशी दोन वेगवेगळ्या प्रयोगशाळांमध्ये रक्ताची तपासणी केली आणि दोन्ही रिपोर्टमध्ये TSH, T3 किंवा T4 ची संख्या वेगळी आली, तर नेमका कोणता रिपोर्ट बरोबर आहे, असा प्रश्न पडतो. पण अशा वेळी लगेच निष्कर्ष काढण्याची गरज नसते.
दोन रिपोर्टमध्ये थोडाफार फरक असणे म्हणजे शरीरातील थायरॉईडची स्थिती काही तासांत बदलली, असे नसते. मुंबईतील सैफी हॉस्पिटलच्या मेडिकल ऑफिसर डॉ. शाहीन गाय यांच्या माहितीनुसार, थायरॉईडच्या चाचणीच्या निकालावर अनेक गोष्टींचा परिणाम होऊ शकतो. प्रयोगशाळेतील उपकरणे, तपासणीची पद्धत, रक्ताचा नमुना घेण्याची वेळ आणि काही औषधे यामुळे रिपोर्टच्या आकड्यांमध्ये फरक पडू शकतो.Different Thyroid Reports:
सर्वप्रथम प्रयोगशाळेचा मुद्दा महत्त्वाचा आहे. प्रत्येक लॅबमध्ये एकसारखी उपकरणे किंवा तपासणीची प्रक्रिया वापरली जातेच असे नाही. मशीनची अचूकता, त्याचे कॅलिब्रेशन आणि वापरले जाणारे टेस्ट किट यामध्ये फरक असू शकतो. त्यामुळे एकाच व्यक्तीचा नमुना दोन ठिकाणी तपासला तर निकालात थोडी तफावत दिसू शकते. NABL मान्यताप्राप्त प्रयोगशाळांमध्ये गुणवत्ता तपासणीसाठी ठरावीक नियम पाळले जातात. त्यामुळे शक्य असल्यास नियमित तपासणी एकाच विश्वासार्ह लॅबमध्ये करणे उपयोगी ठरते.
थायरॉईड तपासणीमध्ये TSH हा महत्त्वाचा घटक आहे. मात्र त्याची पातळी दिवसभर एकसारखी राहत नाही. सकाळच्या वेळेत ती तुलनेने जास्त असू शकते आणि दिवस पुढे गेल्यावर त्यात काही बदल होऊ शकतो. त्यामुळे दोन रक्ताचे नमुने वेगवेगळ्या वेळेला घेतले असतील, तर दोन्ही रिपोर्टमध्ये काही फरक दिसणे शक्य आहे. फक्त चाचणीची वेळच नाही, तर त्या दिवशीची शरीराची स्थितीही महत्त्वाची असते.
झोप पूर्ण झाली नसेल, मानसिक ताण असेल किंवा नुकताच एखादा आजार झाला असेल, तरी हार्मोन्सच्या पातळीवर परिणाम होऊ शकतो. काही औषधे आणि सप्लिमेंट्समुळेही चाचणीच्या निकालात बदल होण्याची शक्यता असते.
विशेषतः थायरॉईडची औषधे सुरू असलेल्या व्यक्तींनी रक्त तपासणीची वेळ डॉक्टरांच्या सल्ल्याने ठरवणे चांगले. अनेकदा सकाळी नेहमीची औषधाची मात्रा घेण्यापूर्वी नमुना देण्याचा सल्ला दिला जातो. औषध घेतल्यानंतर लगेच रक्त तपासल्यास काही मूल्यांमध्ये तात्पुरता फरक दिसू शकतो. केस आणि नखांसाठी घेतल्या जाणाऱ्या काही सप्लिमेंट्सकडेही दुर्लक्ष करू नये.
त्यामध्ये असलेले बायोटिन काही थायरॉईड चाचण्यांच्या निकालावर परिणाम करू शकते. त्यामुळे तुम्ही कोणतेही सप्लिमेंट किंवा औषध घेत असाल, तर रक्त तपासणीपूर्वी डॉक्टरांना त्याची माहिती देणे आवश्यक आहे.
काही विशिष्ट औषधांचाही परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे रिपोर्टमध्ये अनपेक्षित बदल दिसला म्हणून स्वतःहून औषध बंद करणे योग्य नाही. त्याऐवजी डॉक्टरांना संपूर्ण औषधांची यादी सांगणे अधिक महत्त्वाचे आहे. महिलांच्या बाबतीत गर्भावस्थेतही थायरॉईडच्या चाचणीचा अर्थ लावताना विशेष काळजी घ्यावी लागते. या काळात शरीरात होणाऱ्या नैसर्गिक हार्मोनल बदलांमुळे TSH च्या पातळीत बदल होऊ शकतो. त्यामुळे गर्भवती महिलेचा रिपोर्ट सामान्य व्यक्तीप्रमाणे पाहिला जात नाही.
रक्ताचा नमुना घेतल्यानंतर तो प्रयोगशाळेत किती वेळात तपासला जातो आणि कशा पद्धतीने ठेवला जातो, यालाही महत्त्व आहे. नमुना हाताळताना झालेली चूक, तापमानातील फरक किंवा तपासणीला झालेला विलंब यामुळे काही वेळा निकालावर परिणाम होऊ शकतो. म्हणून दोन रिपोर्टमध्ये किरकोळ फरक दिसला म्हणून लगेच आजार वाढला किंवा कमी झाला असे समजू नका. विशेषतः एखादा आकडा थोडासा वर-खाली असेल तर डॉक्टर परिस्थितीनुसार पुन्हा चाचणी करण्यास सांगू शकतात.
नैराश्यापासून दूर राहायचंय? डिप्रेशनवर मात करण्यासाठी औषधांसोबत जीवनशैलीतही करा ‘हे’ बदल
सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे थायरॉईडचा रिपोर्ट हा एकटाच पाहून उपचार ठरवले जात नाहीत. रुग्णाला कोणती लक्षणे आहेत, पूर्वीचा वैद्यकीय इतिहास काय आहे, कोणती औषधे सुरू आहेत आणि इतर तपासण्यांचे निष्कर्ष काय आहेत, या सर्व बाबी लक्षात घेऊन डॉक्टर निर्णय घेतात. त्यामुळे पुढील वेळी दोन लॅबचे रिपोर्ट वेगळे आले, तर घाबरून जाण्याऐवजी तपासणीची वेळ, प्रयोगशाळा, औषधे आणि शरीराची त्या वेळची स्थिती यांचा विचार करा. शक्य असल्यास पुढील तपासण्या एकाच विश्वासार्ह प्रयोगशाळेत आणि साधारण समान परिस्थितीत करून घेतल्यास जुन्या आणि नव्या रिपोर्टची तुलना करणे अधिक सोपे जाते.
