Digital Stress: सतत मोबाईल वापरामुळे वाढतोय डिजिटल स्ट्रेस; तुम्हीही करत नाही ना ‘या’ चुका?

Digital Stress Causes: डिजिटल युगात वाढता स्क्रीन टाइम, सतत येणाऱ्या नोटिफिकेशन्स आणि सोशल मीडियाच्या अतिवापरामुळे डिजिटल स्ट्रेस ही समस्या वेगाने वाढत आहे. यापासून कसाबचाव कराल, जाणून घ्या.

• डिजिटल स्ट्रेस म्हणजे काय?
• डिजिटल स्ट्रेसची प्रमुख कारणे
• ही लक्षणे ओळखा

आजच्या डिजिटल युगात स्मार्टफोन, लॅपटॉप आणि इंटरनेटशिवाय दैनंदिन जीवनाची कल्पनाही करणे कठीण झाले आहे. काम, शिक्षण, मनोरंजन आणि संवाद यासाठी स्क्रीनचा वापर सातत्याने वाढत आहे. मात्र, तंत्रज्ञानामुळे जीवन अधिक सोयीचे झाले असले तरी त्याचा अतिरेक मानसिक आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम करू शकतो. यालाच ‘डिजिटल स्ट्रेस’ असे म्हटले जाते. सतत येणाऱ्या नोटिफिकेशन्स, सोशल मीडियावरील सक्रियता, जास्त स्क्रीन टाइम आणि कायम ऑनलाइन राहण्याची भावना यामुळे हा ताण निर्माण होतो.

Swollen Feet: पायांना वारंवार सूज येतेय? दुर्लक्ष करणं पडेल महागात! असू शकतो ‘या’ गंभीर आजारांचा इशारा

डिजिटल स्ट्रेस म्हणजे काय?

डिजिटल साधनांच्या अतिवापरामुळे मनावर निर्माण होणारा मानसिक ताण म्हणजे डिजिटल स्ट्रेस. सतत माहिती मिळणे, अनेक कामे एकाच वेळी करण्याची सवय आणि प्रत्येक मेसेजला तत्काळ प्रतिसाद देण्याचा दबाव यामुळे मेंदूला पुरेशी विश्रांती मिळत नाही. त्यामुळे मानसिक थकवा आणि अस्वस्थता वाढू शकते.

डिजिटल स्ट्रेसची प्रमुख कारणे

• अनेक तास मोबाईल किंवा लॅपटॉप वापरल्याने डोळ्यांवर ताण येतो, डोकेदुखी, झोपेच्या समस्या आणि लक्ष केंद्रित करण्यात अडचणी निर्माण होतात.
• वारंवार येणारे मेसेज, ई-मेल आणि अॅप अलर्ट मेंदूला सतत सतर्क ठेवतात. त्यामुळे चिडचिड आणि तणाव वाढू शकतो.
• इतरांच्या आयुष्याशी सतत तुलना करणे, लाइक्स आणि फॉलोअर्सची चिंता यामुळे आत्मविश्वास कमी होऊन मानसिक ताण वाढतो.
• वर्क फ्रॉम होम आणि डिजिटल कामामुळे कार्यालयीन वेळ संपल्यानंतरही अनेकांना सतत उपलब्ध राहण्याचा ताण जाणवतो.

ही लक्षणे ओळखा

• वारंवार मोबाईल तपासण्याची इच्छा असणे
• चिडचिड आणि अस्वस्थता वाटणे
• लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण येणे
• झोप न लागणे
• मानसिक थकवा जाणवणे
• कामात उत्साह न वाटणे
• सोशल मीडियापासून दूर राहिल्यावर अस्वस्थ  जाणवणे.

डिजिटल स्ट्रेसपासून बचाव कसा कराल?

मोबाईल आणि लॅपटॉप वापरण्यासाठी निश्चित वेळ ठरवा. अनावश्यक अॅप्सची नोटिफिकेशन्स बंद ठेवा. झोपण्याच्या किमान 30 ते 60 मिनिटे आधी स्क्रीनपासून दूर राहा. तसेच योगा, व्यायाम, पुस्तक वाचन आणि कुटुंबासोबत वेळ घालवल्यास मानसिक ताण कमी करण्यास मदत होऊ शकते. तसेच, तुमच्या आवडीचा धंद जोपासा.

टीप – हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी लिहिण्यात आला असून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा यामध्ये करण्यात आलेला नाही. कोणताही उपाय करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

World Hepatitis Day: हिपॅटायटिसविरोधात जनजागृती; रेडक्लिफ लॅब्सकडून मुंबईभर मोफत तपासणी शिबिरांचे आयोजन