गुरुवार, 12 नोव्हेंबर 2026
एकदा कर्करोगाचे (Cancer) निदान झाले की, वेगाने वाढणाऱ्या आणि शरीराच्या इतर भागांमध्ये पसरणाऱ्या पेशी नष्ट करणे महत्त्वाचे ठरते. रेडिएशन ऑन्कोलॉजी किंवा रेडिओथेरपी ही एक वैद्यकीय खासियत आहे जी उच्च-ऊर्जा किरणांचा वापर करून कर्करोगाच्या पेशी आणि ट्यूमर नष्ट करते. रेडिएशन थेरपी एकट्याने किंवा शस्त्रक्रिया किंवा केमोथेरपीच्या संयोजनात वेगवेगळ्या प्रकारच्या कर्करोगाच्या उपचारांसाठी दिली जाते. ॲलेक्सिस हॉस्पिटलच्या रेडिएशन ऑन्कोलॉजिस्ट डॉ. चांदनी होतवानी (Dr. Chandani Hotwani) यांनी सांगितले की, घन ट्यूमर असलेल्या 60 ते 70 टक्के कर्करोगाच्या रुग्णांना रेडिएशनची (Radiation Therapy) आवश्यकता असते.
रेडिएशन थेरपी म्हणजे काय?
रेडिएशन थेरपी ही कर्करोगाच्या पेशींना त्यांच्या डीएनएचे नुकसान करून मारण्यासाठी सामान्यतः वापरली जाणारी कर्करोग उपचार पद्धती आहे. अधिक प्रभावी परिणामांसाठी हे डॉक्टर घातक पेशी मारण्यासाठी किंवा शस्त्रक्रिया करण्यापूर्वी किंवा नंतर ट्यूमर संकुचित करण्यासाठी किंवा केमोथेरपीसाठी वापरतात. कर्करोगाचा प्रकार आणि स्टेज यावर अवलंबून, डॉक्टर कोणते आणि कोणत्या प्रकारचे रेडिएशन द्यायचे हे ठरवतात. ब्रेस्ट कॅन्सर, प्रोस्टेट कॅन्सर, कोलन आणि रेक्टल कॅन्सर, गायनॅकॉलॉजिकल कॅन्सर, डोके आणि नेक कॅन्सर, फुफ्फुसाचा कॅन्सर, स्वादुपिंडाचा कॅन्सर, आतड्यांचा कॅन्सर इत्यादी कॅन्सरचे अनेक प्रकार आहेत.
रेडिएशन थेरपीचे किती प्रकार आहेत?
मुख्यत्वे ही थेरपी दोन प्रकारची असते – बाहेरून दिली जाणारी थेरपी (टेलिथेरपी किंवा एक्सटे-आरनल बीम थेरपी) आणि अंतर्गतरित्या दिली जाणारी थेरपी (ब्रेकीथेरपी). आजकाल, रेखीय वेगक नावाच्या मशीनमधून रेडिएशनद्वारे फक्त त्या अवयवावरच परिणाम होतो. जेणेकरून हानिकारक पेशी नष्ट होऊ शकतात आणि चांगल्या पेशी नष्ट होत नाहीत. ब्रॅकीथेरपीमध्ये, ट्यूब किंवा इम्प्लांटद्वारे किरणोत्सर्गाचा स्रोत रुग्णाच्या शरीराच्या गंभीर आजाराने प्रभावित झालेल्या भागापर्यंत पोहोचवला जातो. यामध्ये, किरणोत्सर्गाचा स्रोत सुया, तारा किंवा कॅथेटरद्वारे कायमस्वरूपी ट्यूमरमध्ये थेट किंवा जवळ पोहोचविला जातो. या दोन्ही सुविधा अलेक्सिसमध्येही उपलब्ध आहेत, ज्याद्वारे आम्ही आजपर्यंत हजारो लोकांना बरे केले आहे.
रेडिएशन थेरपी कशी केली जाते?
आजकाल, रेडिएशन थेरपीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अधिक वापर केला जातो जो केवळ प्रभावित अवयवाच्या क्षेत्रावर लक्ष केंद्रित करतो आणि इतर भागांना आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या सहाय्याने नुकसान होण्यापासून संरक्षित केले जाऊ शकते. ही थेरपी 2-7 आठवडे टिकू शकते. या तंत्राने, रुग्णावर उपचार करण्यासाठी कमी वेळ लागतो आणि तो वेदनारहित असतो. ॲलेक्सिस येथे सर्व प्रकारच्या कर्करोग रुग्णांसाठी अत्याधुनिक थेरपी उपलब्ध आहे.
कर्करोग कसा टाळता येईल?
कॅन्सरचे लवकर निदान होणे सर्वात महत्वाचे आहे. महिलांमध्ये स्तनाचा कर्करोग आणि पुरुषांमध्ये तोंडाच्या कर्करोगाचा धोका जास्त असतो. 45 वर्षांच्या वयानंतर, महिलांनी स्तनाच्या कर्करोगासाठी वर्षातून एकदा मॅमोग्राफी आणि गर्भाशयाच्या मुखाच्या कर्करोगासाठी दर 3 वर्षांनी एकदा पॅप स्मीअर तपासणी करावी. प्रोस्टेट कर्करोगासाठी पुरुषांनी PSA चाचणी करावी. लवकर निदान झाल्यास कर्करोग बरा होऊ शकतो. या क्षेत्रातील 11 वर्षांचा अनुभव असलेले डॉ. होतवानी म्हणाले की, कोणत्याही प्रकारच्या आरोग्याच्या समस्येवर कोणतेही मत बनवण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. कर्करोग बरा होऊ शकतो. या आजाराचे लवकर निदान झाल्यास उपचारही तातडीने केले जातात. ॲलेक्सिसमध्ये कर्करोगावरील उपचाराच्या सर्व अत्याधुनिक सुविधा आणि डॉक्टर एकाच छताखाली आहेत.
– Dr. Chandani Hotwani
MBBS, MD (Radiation Oncology)
Radiation Oncologist
Alexis Multispeciality Hospital, Nagpur
