प्रोटीनच्या नावाखाली तुम्हीही विषाचे तर सेवन करत नाही? FSSAI ने बॅन केलेले अ‍ॅनालॉग पनीर नक्की काय आहे ते जाणून घ्या

पनीर हा शाकाहारी लोकांसाठी प्रोटीनचा लोकप्रिय स्रोत आहे. मात्र बाजारात मिळणाऱ्या पनीरच्या गुणवत्तेबाबत अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहेत. त्यामुळे पनीर खरेदी करताना काही महत्त्वाच्या गोष्टी जाणून घेणे गरजेचे आहे.

• बाजारात पनीरसारखा दिसणारा एक वेगळा प्रकारही उपलब्ध आहे.
• त्याच्या घटकांमध्ये पारंपरिक पनीरपेक्षा फरक असू शकतो.
• पनीर खरेदी करताना लेबल आणि उत्पादनाची माहिती तपासणे महत्त्वाचे आहे.

शाकाहारी लोकांसाठी प्रोटीनचा लोकप्रिय स्त्रोत म्हणजे पनीर. पनीरपासून बनवलेले अनेक पदार्थ लोकांच्या पसंतीस पडतात. घरात समारंभ असो किंवा खास दिवशी पनीर आवर्जून बनवले जाते. अशात मागील काही काळापासून आपण खात असलेले हे पनीर जरा जास्तच चर्चेत आले आहे. पनीरच्या शुद्धतेवर याआधीही अनेक प्रश्न उपस्थित झाले असून FSSAI च्या कारवाईनंतर हा मुद्दा आणखी गंभीर बनला आहे. बाजारात विकत मिळणारे पनीर खरे आहे की बनावटी याची ओळख करणे फार गरजेचे ठरते. अलीकडेच, भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) चुकीचे लेबलिंग आणि आरोग्याच्या धोक्यांमुळे अ‍ॅनालॉग पनीरवर बंदी घातली आहे. हा एक असा पनीर आहे जो पूर्णपणे 100% शुद्ध नसतो आणि यात दुसऱ्या काही पदार्थांचा वापर केला जातो ज्यामुळे आपल्या आरोग्यावर याचा परिणाम होऊ शकतो. चला अ‍ॅनालॉग पनीरचा कसा तयार होतो आणि आरोग्याला यापासून कोणकोणते नुकसान होतात ते जाणून घेऊया.

Health Update: ‘थ्री-डी मॉडेल’वरच होणार कर्करोग संशोधन? ‘टूडी’ आता पडणार मागे; आयआयटी मुंबईच्या अभ्यासातून नवी दिशा

काय आहे अ‍ॅनालॉग पनीर?

बाजारात पनीरची वाढती मागणी पाहता एक दूसरा ऑप्शन तयार करण्यात आला ज्याला अ‍ॅनालॉग पनीरच्या नावाने ओळखले जाते. पारंपारिक पनीर शुद्ध रुपात दूधापासून तयार केला जातो पण अ‍ॅनालॉग पनीर हा मिल्क सॉलिड्स, व्हेजिटेबल ऑईल आणि स्टेबलाइजर्सपासून तयार केला जातो. हा दिसायला हुबेहुब सामान्य पनीरसारखाच दिसतो. याला स्पर्श केल्यावरही सामान्य पनीरचाच भास होतो पण आरोग्यासाठी मात्र तो नुकसानकारक ठरत असतो. यामुळेच या पनीरवर बॅन लावण्यात आला आहे.

अ‍ॅनालॉग पनीर कसे तयार केले जाते?

अ‍ॅनालॉग पनीर बनवण्यासाठी स्किम्ड मिल्क पावडर, पाम तेलासारखी स्वस्त वनस्पतीजन्य चरबी, स्टार्च, इमल्सिफायर आणि प्रोसेसिंग सॉल्ट्सचा वापर केला जातो. या सर्वांना एकत्रित मिसळून यापासून एक पेस्ट तयार केली जाते. थर्मल प्रोसेसिंगच्या मदतीने याला स्टेबल केले जाते. यातील साहित्य आणि बनवण्याची अल्ट्रा प्रोसेस्ड पद्धत यामुळे हा पनीर जास्त घातक मानला जातो. या पनीरमध्ये पोषक घटकांचा साठा फार कमी असतो आणि सोडियमची मात्रा यात फार जास्त असते.

अ‍ॅनालॉग पनीरचा आरोग्यावर काय परिणाम होतो?

खराब पद्धतीतीचे व्हेजीटेबल ऑईल शरीरात अनहेल्दी फॅट्सचे प्रमाण वाढवतात ज्यामुळे कोलेस्ट्रॉल आणि हृदयविकाराची समस्या उद्भवू शकते. यामुळे आजारांचा धोका दुपटीने वाढतो. यासोबतच यात आढळणारे इमल्सिफायिंग सॉल्ट्स आणि अ‍ॅडिटिव्स शरीरात सोडियमचे प्रमाण वाढवतात ज्यामुळे हाय ब्लड प्रेशरचा धोका भरपूर वाढत असतो.

महादेवाला प्रिय… घरी बेलपत्राचं झाड कसं लावायचं? जाणून घ्या सोपी आणि योग्य पद्धत

अ‍ॅनालॉग पनीरची ओळख कशी करावी?

पनीर खरेदी करताना नेहमी त्यावरील लेबल चेक करत जा. जर लेबलमध्ये व्हेजिटेबल ऑईल किंवा इमल्सीफायर लिहिले असेल तर समजून जा की ते अ‍ॅनालॉग पनीर आहे. हा पनीर सहजरित्या तुटत नाही. शुद्ध पनीर हलक्या दाबामुळेही लगेच तुटतो किंवा त्याचा चुरा होतो. पण अ‍ॅनालॉग पनीर काहीसा रबरासारखा असतो. पनीर खरेदी करताना नेहमी चांगल्या ब्रँडचा पनीर खरेदी करा.