शनिवार, 17 ऑक्टोबर 2026
CSIR-NCL च्या संशोधनातून 'सेरिओस'ची निर्मिती; सेरिजेन मेडिप्रोडक्ट्सच्या नव्या केंद्राचे पुण्यात उद्घाटन
Serigen Mediproducts: रेशीम प्रथिनांचा वापर करून हाडांच्या पुनर्निर्मितीसाठी विकसित करण्यात आलेले ‘सेरिओस’ हे वैद्यकीय उत्पादन पुण्यातील सेरिजेन मेडिप्रोडक्ट्स या वैद्यकीय तंत्रज्ञान कंपनीने व्यावसायिक वापरासाठी बाजारात आणले आहे. व्यापक वैद्यकीय चाचण्या पूर्ण करून आवश्यक नियामक मान्यता मिळवणारे हे जगातील पहिले रेशीम प्रथिनांवर आधारित बोन व्हॉइड फिलर असल्याचा कंपनीचा दावा आहे.
या उत्पादनाच्या व्यावसायिक प्रारंभासोबतच कंपनीने पुण्यात आयएसओ १३४८५ प्रमाणित नव्या उत्पादन केंद्राचे उद्घाटन केले. या केंद्रातून आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता आणि सुरक्षिततेच्या मानकांचे पालन करून रेशीम प्रथिनांवर आधारित वैद्यकीय उपकरणांचे उत्पादन केले जाणार आहे.
नव्या धमाक्यासाठी सज्ज व्हा! Vivo चा नवा स्मार्टफोन लवकरच करणार
‘सेरिओस’ या उत्पादनामागील तंत्रज्ञानाचा उगम पुण्यातील सीएसआयआर-राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाळेत (CSIR-NCL) डॉ. अनूया निसाल यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या संशोधनात आहे. या संशोधनाचे वैद्यकीय उपकरणांमध्ये रूपांतर करण्यासाठी २०१५ मध्ये सेरिजेन मेडिप्रोडक्ट्सची स्थापना करण्यात आली. त्यानंतर डॉ. स्वाती शुक्ला आणि डॉ. प्रेमनाथ वेणुगोपालन हे सहसंस्थापक म्हणून या प्रवासात सहभागी झाले.
या कंपनीचे व्हेंचर सेंटरमध्ये इनक्युबेशन झाले. तसेच बायोटेक्नॉलॉजी इंडस्ट्री रिसर्च असिस्टन्स कौन्सिल (BIRAC) यांच्याकडून मिळालेल्या सुरुवातीच्या पाठबळामुळे संशोधन, प्रयोगपूर्व चाचण्या आणि नियामक मान्यता मिळवण्याच्या प्रक्रियेला चालना मिळाली.
कंपनीच्या सहसंस्थापकांच्या म्हणण्यानुसार, रेशीम प्रथिनांवर आधारित तंत्रज्ञानाचा संशोधनापासून प्रत्यक्ष वैद्यकीय वापरापर्यंतचा प्रवास आता साकार झाला आहे. दशकाहून अधिक काळ चाललेल्या संशोधन आणि चाचण्यांनंतर हे उत्पादन बाजारात आणण्यात आले आहे.
पारंपरिक बोन फिलर्सना पर्याय म्हणून ‘सेरिओस’ विकसित करण्यात आले आहे. हे उत्पादन वापरण्यास सुलभ असून, रेशीम प्रथिनांच्या जैविक गुणधर्मांचा उपयोग हाडांच्या पुनर्निर्मितीसाठी करण्याचा प्रयत्न यात करण्यात आला आहे.
कंपनीच्या माहितीनुसार, प्राथमिक वैद्यकीय चाचण्यांनंतर पुण्यातील संचेती रुग्णालयात रुग्णांचा पाठपुरावा करण्यात आला. या कालावधीत हाडांच्या पुनर्निर्मितीशी संबंधित सकारात्मक निष्कर्ष नोंदवण्यात आल्याचे कंपनीने म्हटले आहे.
त्यानंतर भारतातील विविध प्रमुख वैद्यकीय केंद्रांमध्ये बहुकेंद्रीय वैद्यकीय चाचण्या घेण्यात आल्या. कंपनीच्या दाव्यानुसार, तुलनात्मक अभ्यासात आघाडीच्या कृत्रिम बोन फिलर्सच्या तुलनेत ‘सेरिओस’ने नवीन हाडांची निर्मिती आणि हाडांच्या संरचनेच्या पुनर्बांधणीमध्ये चांगले परिणाम दाखवले.
रेशीम हे प्रामुख्याने वस्त्रनिर्मितीसाठी ओळखले जाते. मात्र, त्यातील प्रथिनांच्या वैशिष्ट्यपूर्ण रचनेमुळे वैद्यकीय क्षेत्रातही त्याचा उपयोग होऊ शकतो. भारतातील रेशीम उत्पादनाच्या क्षमतेचा उपयोग करून उच्च तंत्रज्ञानाधारित वैद्यकीय उत्पादने विकसित करण्यावर सेरिजेन कंपनी भर देत आहे.
कंपनीच्या उत्पादनांमध्ये रेशीम प्रथिनांवर आधारित ‘सेरिडर्म’ या जखमांवरील उपचारासाठी वापरल्या जाणाऱ्या ड्रेसिंगचाही समावेश आहे. तीव्र तसेच दीर्घकाळ न भरणाऱ्या जखमांच्या उपचारांसाठी या उत्पादनाचा वापर केला जातो. याशिवाय, कर्करोगावरील शस्त्रक्रियेनंतर स्तनाच्या ऊतींच्या पुनर्निर्मितीसाठीही कंपनीकडून तंत्रज्ञान विकसित केले जात आहे.
स्वदेशी संशोधन, नैसर्गिक संसाधने आणि आधुनिक तंत्रज्ञान यांची सांगड घालून जागतिक दर्जाची वैद्यकीय उत्पादने भारतातच विकसित करण्याच्या दिशेने ‘सेरिओस’ हे महत्त्वाचे पाऊल असल्याचे कंपनीने म्हटले आहे.
