शुक्रवार, 13 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- istock
नवरात्रीच्या काळात सप्तमीपासून भक्त मुलींची माता म्हणून पूजा करू लागतात. विशेषत: अष्टमी आणि नवमीच्या दिवशी कन्यापूजेला विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी विशेषत: 2 ते 10 वर्षे वयोगटातील मुलींची देवी म्हणून पूजा केली जाते आणि त्यांना खाऊ घालून आशीर्वाद घेतले जातात. अनेक ठिकाणी भाविक मुलींनाच दूध आणि जिलेबी खायला घालतात. हे का केले जाते? यामागे काही धार्मिक कारण आहे की याला काही वैज्ञानिक तर्क जोडलेला आहे का? या मागचे कारण जाणून घेऊया.
शास्त्रानुसार कन्या पूजेमध्ये गोड आणि पौष्टिक आहाराचे विशेष महत्त्व आहे. जिलेबी ही तूप आणि मैद्यापासून बनविले जाते, जी सात्विक अन्नामध्ये समाविष्ट आहे आणि देवी दुर्गाला प्रिय आहे. दूध हे शुद्ध आणि पवित्र मानले जाते, जे शरीर आणि मनाला शांती प्रदान करते.जिलेबीचा गोलाकार आकार सुख-समृद्धीचे प्रतीक मानला जातो, म्हणून ती मुलींना खायला दिल्यास देवी मातेकडून आशीर्वाद मागितला जातो. हे आनंदाचे आणि सौभाग्याचे प्रतीक देखील मानले जाते, म्हणून ते प्रसाद म्हणून दिले जाते.
दूध आणि जिलेबीचे पोषण याने होतात आरोग्यदायी फायदे
जिलेबीमध्ये साखर आणि कार्बोहायड्रेट्स असतात, जे त्वरित ऊर्जा देतात. हे अन्न उपवासानंतर मुलींना शक्ती आणि ऊर्जा प्रदान करते.
दूध हे प्रथिने, कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन डीचा चांगला स्रोत आहे, ज्यामुळे मुलांची हाडे मजबूत होतात. जिलेबीमध्ये असलेले कार्बोहायड्रेट्स आणि दुधाचे प्रोटीन पचन सुधारण्यास मदत करतात.
नवरात्र अनेकदा उन्हाळ्यात आणि बदलत्या हवामानात येते, ज्यामुळे शरीरात अशक्तपणा येतो. दूध-जिलेबी शरीराला शीतलता आणि ऊर्जा दोन्ही प्रदान करते.
वैज्ञानिकदृष्ट्या, मिठाई खाल्ल्याने डोपामाइन हार्मोन सक्रिय होतो, ज्यामुळे एखाद्याला आनंद होतो. त्यामुळेच नवरात्रीमध्ये मुलींना हलवा-पुरी, दूध-जिलेबी असे गोड पदार्थ खायला देण्याची परंपरा आहे.
हलवा, पुरी आणि चना – हे सर्वात सामान्य भोग आहेत, जे संपूर्ण भारतात लोकप्रिय आहेत.
खीर आणि फळे – काही ठिकाणी मुलींना दूध, खीर आणि फळेही दिली जातात.
खिचडी आणि दही – हे अन्न बंगाल आणि पूर्व भारतात दिले जाते.
बुंदी आणि केळी – हे विशेषतः उत्तर भारतात प्रसाद म्हणून दिले जाते.
दरम्यान, दूध-जिलेबीला विशेष महत्त्व आहे कारण ते झटपट ऊर्जा देते, पचायला सोपे असते आणि देवी दुर्गालाही प्रिय असते. याशिवाय पूजेला येणाऱ्या थोड्या मोठ्या मुली आणि उपवास असला तरी या दोन्ही गोष्टी खाऊ शकतात.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तू, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/ बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navrashtra या तथ्यांची पुष्टी करु शकत नाही)
