मंगळवार, 10 नोव्हेंबर 2026
फोटो सौजन्य- pinterest
पितृपक्षाची सुरुवात भाद्रपद पौर्णिमा किंवा आश्विन कृष्ण पक्षातील प्रतिपदा तिथीपासून होते आणि अमावस्येला पितृपक्ष संपते. यावेळी तर्पण आणि श्राद्ध विधी रविवार, २७ सप्टेंबर रोजी सुरू होतील आणि शनिवार, १० ऑक्टोबर रोजी पूर्वजांना निरोप दिला जाईल. पितृपक्षाच्या १६ दिवसांमध्ये पूर्वजांना पाणी अर्पण करण्याची आणि श्राद्ध विधी करण्याची एक विशेष परंपरा आहे.
हिंदू धार्मिक श्रद्धेनुसार, या दिवसांमध्ये भक्तीभावाने पूर्वजांना पाणी अर्पण केल्याने आणि त्यांच्या वतीने दानधर्म केल्याने त्यांचे आशीर्वाद मिळतात आणि ते पितृदोषातून मुक्त होतात. पारंपरिक पद्धतींमध्ये पितृपक्षातील तर्पण विधीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या भांड्यालाही विशेष महत्त्व दिले जाते. जाणून घेऊया की पितृपक्षात श्राद्ध विधी आणि तर्पण करण्यासाठी कोणत्या धातूची भांडी वापरावीत.
धार्मिक परंपरेनुसार, तर्पण आणि श्राद्ध विधींसाठी चांदीची भांडी वापरणे सर्वोत्तम मानले जाते. हिंदू धर्म आणि ज्योतिषशास्त्रानुसार, चांदी हा सर्वात पवित्र आणि शुद्ध धातू मानला जातो आणि तो चंद्राशी संबंधित आहे. तर्पण, पिंडदान आणि ब्राह्मणांच्या मेजवानीसाठी चांदीची भांडी वापरली पाहिजेत.
घरात चांदीची भांडी उपलब्ध नसल्यास, तुम्ही पितळ, तांबे किंवा कांस्याची भांडी वापरू शकता. ज्योतिषशास्त्रानुसार, तांबे सूर्य आणि मंगळ ग्रहांशी, पितळ गुरू ग्रहाशी, तर कांस्य बुध आणि शुक्र ग्रहांशी संबंधित आहे. तुम्ही ही धातूची भांडी तर्पण, पिंडदान किंवा ब्राह्मणांच्या मेजवानीसाठी वापरू शकता.
जर तुमच्याकडे तांब्याची, पितळेची किंवा कांस्याची भांडी नसतील, तर तुम्ही ताटं आणि वाट्या वापरू शकता. तसेच, लक्षात ठेवा की श्राद्ध विधीसाठी फक्त गाईचे दूध, तूप आणि दही वापरावे आणि ते कधीही थेट जमिनीवर ठेवू नये. या कामासाठी कुशासनाचा वापर केला जाऊ शकतो. जर कुशासन उपलब्ध नसेल, तर तुम्ही घोंगडी, लोकरीचे, लाकडी किंवा रेशमी कापड पसरवू शकता.
पितृपक्षात तर्पण आणि श्राद्ध विधींसाठी स्टील किंवा लोखंडी भांडी वापरणे टाळावे. बरेच लोक तर्पण आणि ब्राह्मण भोजनासाठी स्टील किंवा लोखंडी भांडी वापरतात, जे योग्य नाही. पितृपक्षात स्टील किंवा लोखंडी भांडी वापरण्यास सक्त मनाई आहे. याव्यतिरिक्त, काचेची किंवा प्लास्टिकची भांडी देखील टाळावीत, कारण ती नकारात्मक ऊर्जा आणि अशुद्धतेशी संबंधित मानली जातात.
पितृपक्षाच्या १६ दिवसांत तर्पण करण्यासाठी सकाळी स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करा. त्यानंतर, एका शांत ठिकाणी बसून आपल्या पूर्वजांचे स्मरण करा. एका स्वच्छ भांड्यात पाणी भरून त्यात काळे तीळ टाका. परंपरेनुसार, तर्पण करताना पाणी दक्षिणाभिमुख केले जाते. त्यानंतर, आपल्या पूर्वजांची नावे आणि गोत्र यांचे स्मरण करून आदराने पाणी अर्पण करा. साधारणपणे, हे पाणी आपल्या हातांच्या तळव्यांवरून हळूहळू ओतले जाते. तर्पण करताना आपल्या पूर्वजांप्रति आदर आणि कृतज्ञतेची भावना कायम ठेवा.
तर्पण केल्यानंतर आपल्या क्षमतेनुसार पूर्वजांना अन्न, धान्य, वस्त्र किंवा इतर वस्तूंचे दान करणे शुभ मानले जाते. गरजू, ब्राह्मण किंवा गाईंना दान करण्याची परंपरा देखील अनेक कुटुंबांमध्ये प्रचलित आहे. धार्मिक श्रद्धेनुसार, श्राद्ध विधी केवळ एक विधी नसून, पूर्वजांप्रति आदर, कृतज्ञता आणि स्मरण व्यक्त करण्याचा एक प्रसंग आहे.
(टीपः धर्म, ज्योतिष, वास्तु, फेंगशुई इत्यादी विषयांवरील लेख/बातम्या केवळ वाचकांच्या माहितीसाठी आहेत. यासंबंधी कोणताही प्रयोग करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला आवश्यक आहे. आमचे उद्दिष्ट फक्त वाचकांना माहिती देणे आहे. Navarashtra या तथ्यांची पुष्टी करू शकत नाही.)
